Dinsdag 22/09/2020

Cinema

Kan u binnenkort alle bioscoopfilms meteen ook thuis bekijken?

Kinepolis Hasselt in tijden van corona. Over drie weken gaan de bioscopen eindelijk weer open. Beeld Mine Daelemans

Over drie weken gaan de bioscopen eindelijk weer open. Maar de online cinema-alternatieven die tijdens de coronacrisis inderhaast werden opgezet, zullen daarmee niet meteen verdwijnen. Integendeel: de toekomst van de bioscoopzaal ligt (deels) in uw kot.

Al bijna drie maanden is het pikdonker in de bioscoopzalen. Het coronavirus deed de popcornmachines zwijgen en de projectoren doven. Die ongeziene situatie dwong filmstudio’s tot drastische ingrepen: minder dan een maand voor de release van No Time to Die besloot MGM om de nieuwe Bond-film in allerijl naar half november te verplaatsen, in de hoop dat Covid-19 tegen dan uitgeraasd zou zijn. Ook andere grote voorjaarsblockbusters als Mulan, Black Widow en Wonder Woman 1984 moesten noodgedwongen opschuiven.

Maar niet iedereen wou wachten. Door de massa aan uitgestelde releases dreigt in het najaar namelijk een flessenhals te ontstaan: te veel films die op hetzelfde moment om de aandacht – en de centen – van het publiek vechten. Daarom koos filmstudio Universal ervoor om de nieuwe animatiefilm Trolls World Tour niet meer op het grote scherm uit te brengen, maar wel meteen via premium video-on-demand (PVOD) aan te bieden. In mensentaal: de film werd rechtstreeks op verschillende betaalplatformen geplaatst, waar Amerikanen hem voor de stevige prijs van 19,99 dollar (17,5 euro) konden bekijken. Met succes, want volgens Universal bracht de film in enkele weken tijd meer dan 100 miljoen dollar (88 miljoen euro) in het laatje.

Universal bracht 'Trolls: World Tour' niet uit in de cinema, maar bood de tekenfilm meteen aan via zijn on-demandservice.Beeld RV

Een geslaagde, maar ook gewaagde zet. Want met dit experiment lapte Universal de traditionele chronologie van een filmrelease aan zijn laars: normaal gezien draait een film eerst enkele weken of maanden exclusief in de bioscoop, en kunnen kijkers hem pas een hele tijd later in huis halen – eerst digitaal, dan fysiek. De volgorde van die verschillende etappes of ‘windows’ ligt in de filmwereld erg gevoelig, omdat ze de basis vormt van het verdienmodel. Wie eraan raakt, kan boze reacties verwachten. En die kreeg Universal, zeker omdat CEO Jeff Shell liet uitschijnen dat hij niet van plan was om PVOD na de coronacrisis weer te begraven. Toen hij in een interview aankondigde dat zijn studio in de toekomst bepaalde films tegelijk in de bioscopen én op PVOD zou uitbrengen, voerde de grootste Amerikaanse cinemaketen AMC terstond een Universal-boycot in.

Ongezien experiment

Ook in ons land werd tijdens de lockdown volop met PVOD geëxperimenteerd. Nauwelijks enkele dagen na de sluiting van de bioscoopzalen sloegen een aantal VOD-platformen (Lumière, Dalton, Universciné, Proximus Pickx en Voo), filmdistributeurs en bioscoopexploitanten de handen in mekaar. Zo kon een groot deel van de films die op het moment van de sluiting nog in de zalen speelden, meteen online gaan, voor een huurprijs van 8 euro. Maar sommige distributeurs gingen nog een stapje verder: films als Jumbo, About Endlessness en Ema gingen rechtstreeks naar PVOD, zonder voorafgaande bioscooprelease. Ongezien in ons land.

Wat is de uitkomst van dat experiment, na bijna drie maanden? Hebben Belgische bioscoopgangers vlot hun weg naar de online cinema gevonden? De balans opmaken is moeilijk, want de betrokken partijen springen erg zuinig om met exacte cijfers. “Voorlopig communiceren we daar niet over”, verklaart Alexander Vandeputte, mede-eigenaar van Lumière, dat niet alleen films verdeelt, maar ook zelf drie stadscinema’s uitbaat. “Het is een heel competitieve markt, waarin iedereen momenteel naar mekaar zit te kijken. Maar ik kan je wel zeggen dat het verkeer op ons onlineplatform lumiereseries.be – dat sowieso al succesvol was – verelfvoudigd is sinds we er ook PVOD-films aanbieden. Wij zijn dus blij.”

'Ema' is 1.000 keer aangekocht via video-on-demand. Daar is filmdistributeur Cinéart tevreden mee. 'Het is natuurlijk minder dan de 10.000 bezoekers die we in de bioscoop hadden willen halen, maar aan een PVOD-release zijn wel veel minder kosten verbonden dan aan een bioscooprelease.'Beeld rv

Ook bij filmdistributeur Cinéart heerst tevredenheid. Zo is co-CEO Stephan De Potter erg te spreken over de beslissing om met Ema de voorziene bioscooprelease over te slaan en meteen online te gaan: “Ema is ongeveer 1.000 keer aangekocht, en je moet ervan uitgaan dat er gemiddeld 2,8 mensen naar een film kijken. Dat betekent dat bijna 3.000 mensen Ema gezien hebben via PVOD. Zeker niet slecht voor zo’n nieuw systeem. Het is natuurlijk minder dan de 10.000 bezoekers die we in de bioscoop hadden willen halen, maar aan een PVOD-release zijn wel veel minder kosten verbonden dan aan een bioscooprelease.”

Weg hysterie

Nu de heropening van de cinema’s in zicht komt, wordt er volop nagedacht over de toekomst van PVOD. En wat blijkt: het online aanbieden van gloednieuwe films zal niet meer verdwijnen. Wat begon als een noodoplossing, is uitgegroeid tot een nieuw, toekomstproof model.

Op korte termijn kan PVOD namelijk soelaas brengen voor het verlies dat nog zal worden in de staart van de coronacurve: bioscopen mogen dan wel open, er worden voorlopig maximaal 200 toeschouwers per zaal toegelaten, die op een veilige afstand van mekaar moeten kunnen zitten. “Het is ook afwachten of de mensen vlot hun weg naar de bioscoop zullen terugvinden”, zegt Alexander Vandeputte. “Als we na een tijd zien dat bioscoopreleases daardoor minder rendabel zijn, dan zal er zeker bekeken worden of nieuwe films tegelijk ook op VOD kunnen worden uitgebracht.” Dat idee van een zogenaamde day-and-date-release is niet nieuw, maar is door de coronacrisis wel in een stroomversnelling terechtgekomen, geeft Vandeputte aan: “Er wordt nu pragmatischer gedacht. Door de uitzonderlijke situatie is de principiële hysterie rond de distributiemodellen weggevallen.”

Ook wanneer Covid-19 definitief getemd is, zal PVOD blijven voortbestaan. De mogelijkheid om films tegelijk in de bioscoop en on demand – of zelfs uitsluitend on demand – uit te brengen, biedt namelijk ook een oplossing voor een probleem dat al veel langer bestond: het tekort aan bioscoopschermen in ons land, gecombineerd met een steeds groter wordend aanbod aan nieuwe films. Daardoor moeten heel wat bioscoopfilms veel te snel – soms al na één of twee weken – plaats maken voor nieuwe releases. Zo wordt het voor de makers en distributeurs steeds moeilijker om uit de kosten te geraken. Stephan De Potter van Cinéart: “Soms vinden we een film heel goed, maar kopen we hem toch niet aan omdat we op voorhand weten dat hij te snel uit de zalen zal verdwijnen. Maar we hebben de coronacrisis aangegrepen om een nieuwe strategie uit te proberen: kwetsbare films als Skate Kitchen en Swallow, die weinig kans zouden maken in de bioscoop, hebben we nu toch gekocht, maar alleen om via PVOD uit te brengen. Dat willen we graag blijven doen.”

Geen kannibaaleffect

Bij onze noorderburen is PVOD al veel langer ingeburgerd. Onlineplatform Picl biedt in Nederland al sinds 2017 nieuwe films aan, in nauwe samenwerking met 36 bioscopen. De aanpak verschilt per film: sommige spelen eerst enkele weken exclusief in de filmtheaters, andere verschijnen meteen op de dag van de bioscooprelease ook op Picl. Zo kiest de kijker uiteindelijk zelf of hij een bepaalde film thuis, dan wel in de bioscoop gaat bekijken. Ook bij Picl krijgen we geen precieze cijfers te horen, maar volgens medeoprichtster Anke van Diejen verdubbelt het aantal bekeken films elk jaar, en kon het platform tijdens de coronacrisis zelfs profiteren van een verzevenvoudiging.

De grote vraag is natuurlijk of PVOD ervoor zal zorgen dat mensen uiteindelijk liever in hun eigen zetel blijven hangen dan naar de bioscoop te trekken. Dat mogelijke ‘kannibaaleffect’ is de belangrijkste reden waarom er bij veel bioscopen zoveel weerstand is tegen day-and-date-releases. Maar volgens Anke van Diejen is die vrees ongegrond: “De cijfers van de filmtheaters zijn eigenlijk gestegen sinds de komst van Picl. Uit onderzoek blijkt namelijk dat onze klanten echte cinefielen zijn: ze gaan het liefst naar de bioscoop, maar als een bepaalde film niet in hun buurt te zien is, of alleen op een moment dat voor hen slecht uitkomt, dan bekijken ze hem thuis.”

Toch kan dat de grotere exploitanten voorlopig niet overtuigen om mee te stappen in het PVOD-verhaal. De Belgische groep Kinepolis, die ook in Nederland actief is, werkt niet mee aan Picl, en paste ook voor de Belgische initiatieven die tijdens de coronacrisis ontstonden. “Wij blijven ervan overtuigd dat het belangrijk is om een exclusief bioscoopwindow te behouden”, zegt woordvoerder Anneleen Van Troos. “Het is daar dat grote blockbusters hun budget moeten terugverdienen.” Al laat ze ook een opening: “We vermoeden wel dat uit de coronacrisis een verdere verfijning van de chronologie zal voortkomen. Voor de wat kleinere films is een hybride model niet ondenkbaar.”

Kruisbestuiving

Ook sommige Vlaamse filmmakers zijn zelf vragende partij voor een verdere uitbouw van PVOD. Producent Dries Phlypo bracht vorig jaar de tragikomedie The Best of Dorien B. in de bioscoop: de recensies waren lovend, maar de bioscoopcijfers stelden zwaar teleur. “Volgens mij was die film erbij gebaat geweest als mensen hem meteen ook thuis konden bekijken. Ouders met jonge kinderen geraken bijvoorbeeld niet zo vaak in de bioscoop. Maar ze willen wel die nieuwe film zien waarover ze in de krant hebben gelezen. Als je daarop inspeelt, kan je een veel groter publiek bereiken, en misschien zelfs een kruisbestuiving in gang zetten: als er door de PVOD-release meer mond-tot-mondreclame ontstaat, zullen ook meer mensen in de bioscoop willen gaan kijken.”

'The Best of Dorien B.' werd lovend onthaald door de pers, maar was een flop in de bioscoop. "Volgens mij was die film erbij gebaat geweest als mensen hem meteen ook thuis konden bekijken", zegt producent Dries Phlypo. Beeld RV

Regisseur Michaël Roskam (Rundskop) beaamt: “Dit zou absoluut een goede zaak zijn voor de Vlaamse film. Met gecombineerde windows zou je het momentum van een film veel beter kunnen benutten. Wie weet kunnen bepaalde arthousefilms dan wel van 5.000 naar 35.000 toeschouwers gaan.” Of het hem dan geen pijn zou doen als meer mensen zijn films op een klein scherm zouden zien, in plaats van in volle glorie op het witte doek? “Ik heb liever dat ze mijn film zien, dan dat ze hem niet zien. Desnoods op hun gsm, kan me niet schelen.” (lacht)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234