Dinsdag 22/10/2019

Muziek

Kamasi Washington: “Ik, de redder van de jazz? Niemand hoeft jazz te redden”

Kamasi Washington. Beeld Contour by Getty Images

“Toen mijn gezicht tegen gloeiend asfalt plakte, wist ik wel zeker dat de politie niét mijn vriend was.” Eind mei is Kamasi Washington (37) wél de chou de Bruxelles, en deze zomer staat de gevierde jazz-saxofonist ook op Jazz Middelheim. Vandaag praat hij over zijn eigen ervaringen met Black Lives Matter.

We hebben afgesproken in het Parijse kantoor van zijn platenfirma, waar zijn rijzige gestalte meteen een imposante schaduw drapeert over de ruimte. Deze reus spreekt evenwel met een fluweelzachte stem, klinkt bedachtzaam en spiritueel. Maar het onrecht in de wereld kan zijn bloed wel nog doen koken.

"Het leven is een eeuwige strijd. Maar die worsteling betekent niet dat we eindeloos moeten lijden.
We’ve got to take the power back: alleen zo kunnen we van deze wereld een mooie plaats maken. Ik ben niet zo naïef om te denken dat alle mensen goed zijn, maar de meerderheid is dat wél. Zelfs de meest corrupte generaal staat machteloos wanneer een heel leger, dat de facto verpauperd kanonnenvoer is, de orders om te vechten zou negeren. Want wie met het hart en het hoofd op de juiste plaats kan een ander mens afslachten?"

Kamasi Washington. Beeld Mike Park

Meteen snap je waarom Kamasi Washington de “Jazz Voice of Black Lives Matter” wordt genoemd, zelfs al gebruikt hij die lippen alleen om saxofoon te spelen. Het is overigens niet de enige ridderslag die hem voortdurend te beurt valt. Net zo vaak wordt hij “The Future of Jazz” of zelfs “The Messiah of Jazz” genoemd. “Die laatste eretitel vind ik gênant”, grinnikt hij. “Zelfs misplaatst. Niemand hoeft jazz te redden, omdat er niets te redden valt. Zo’n compliment aanvaarden, zou zelfs effenaf beledigend zijn voor de genieën van alle tijden. Maar met de “stem van Black Lives Matter” kan ik me perfect verzoenen. Muziek drukt uit wie ik ben, waar ik voor sta, wat ik wil, droom en verlang. Op die manier belichaam ik dus ook Black Lives Matter. Ik kan er niet omheen: ik ben een forse, zwarte kerel. Mijn gestalte alleen al maakt me intimiderend voor onbekenden. Voor ik deze Afrikaanse gewaden (wijst naar zijn dashiki, GVA) begon te dragen, zag ik er 's avonds allicht bedreigend uit op straat. En je weet wat angst voedt. Agressie. Blind geweld. Niets goeds alleszins.”

Onfortuinlijke ervaringsdeskundige

Hij is op dat vlak een onfortuinlijke ervaringsdeskundige, vertelt hij. “Op mijn tiende was ik al 5 foot 8 (172 centimeter, GVA). In de ogen van de politie vormde ik daardoor al een bedreiging. Ze hebben me nooit neergeknuppeld, maar wel vaak genoeg geïntimideerd. Toen mijn oudere broer net met de wagen kon rijden, nam hij me mee voor een ritje. Het was een bloedhete dag, héérlijk. Maar we werden bijna meteen aan de kant gezet op de snelweg. Twee onschuldige pubers. Maar we werden zonder verweer met ons gezicht tegen het asfalt geplakt, handen achter de rug. En dat terwijl auto’s aan honderd per uur vlak naast ons hoofd raasden. Ik heb me nooit angstiger gevoeld dan toen. Ik wist van vrienden namelijk al hoe slecht zo’n confrontatie kon aflopen. 

"Op dat moment besefte ik dat de politie niet mijn vriend was. Ik heb die herinnering jaren verdrongen. Maar nu word ik er alweer ziedend over. Ik kan me oprecht niet voorstellen dat een agent zoiets zou flikken met zijn eigen vlees en bloed. Als ordehandhavers tegen je zijn, krijg je als tiener automatisch het gevoel dat je leeft in een ordeloze wereld. Dat sommige kids met dat nihilistische besef ineens ontsporen, kun je geen verrassing vinden.”

Beeld Getty Images

Washington vertelt ook dat hij opgroeide in een klimaat van permanente angst en dreiging. Als het middelste kind van drie werd hij geboren aan het begin van de crackepidemie in Los Angeles. “Het was een tijdperk van junkies, bendegeweld en afrekeningen. Ik woonde in het hart van the hood, in South Central. Mijn vader vond er ooit het lijk van een straathoertje in de achtertuin. Elke avond hoorde je geweerschoten en sirenes. Die geluiden sturen nog altijd de rillingen over mijn lijf. De brutaliteit van de politie was ook ongezien.” Dat geweld zou tien jaar na zijn geboorte trouwens culmineren in de legendarische rassenrellen na het geweld op Rodney King.

Goede student

De jazzvirtuoos was naar eigen zeggen een goede student (“vooral wiskunde en wetenschappen vond ik te gek”) maar tegelijk hoorde hij de lokroep van The Bloods en Crips. “Ze hadden een dwingende, onweerstaanbare mystiek. Die magische aantrekkingskracht vervaagde pas toen ik de autobiografie van Malcolm X las. Ik besefte dat ik geen deel wilde uitmaken van iets wat mezelf de vernieling in zou jagen. Ik wou een positief krachtveld vormen in deze wereld. Sinds die dag is er niets veranderd aan die filosofie.”

“Ik speelde in 2016 zo’n tweehonderd shows. Complete waanzin was het. Elke andere dag stond ik in een nieuwe stad, elke week in een ander land. Daar vormde ik gaandeweg een verrassend beeld van de mensheid. Je ziet overal heel veel gelijkenissen – in de kern zijn we allemaal dezelfde – maar ik raakte ook in de ban van alle idiosyncratische verschillen tussen landen en culturen. De manier waarop vreugde wordt getoond, of hoe je wordt aangesproken, is een voortdurende bron van inspiratie. Ik merkte bijvoorbeeld dat mijn set in elk land anders klinkt. Bij jullie in België zijn ze zelfs voortdurend anders. Je voelt gewoon aan je water dat er verschillende culturen en taalverschillen onder één dak huizen. En dat bedoel ik in de beste zin: soms raak ik in een heel mellow stemming bij jullie, dan weer voel ik me opgewonden, feestelijk en jachtig. Ik hou ongelooflijk van België. Nee, dat méén ik. Ik ben een grote comic book-fan en jullie hebben fantastische stripwinkels in Brussel. Dat ik geen Frans of Nederlands begrijp, maakt die strips er alleen maar méér spacy op (lacht).”

Kamasi Washington speelt op 30/5 in La Madeleine (Brussel), en op 8/8 op Jazz Middelheim.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234