Vrijdag 10/04/2020

Interview

"Jullie Vlamingen zijn tenminste niet bang om je belachelijk te maken"

Beeld Debby Termonia

Brussel lijkt wel eens een Waste Land, en dat niet alleen in de nieuwe film van Pieter Van Hees. Hoofdrolspeler Jérémie Renier (33), die Matthias Schoenaerts verving, is het even beu en trekt met zijn gezin naar Valencia. Net nu hij de bruisende kracht van de Vlaamse film heeft ontdekt.

Wellicht moet de titel van de film Waste Land, geleend van het gelijknamige gedicht van T.S. Eliot, zowel verwijzen naar de staat van de stad Brussel waar de film van Pieter Van Hees zich afspeelt, als naar de gemoedstoestand van het personage om wie het allemaal draait.

De rol van Leo Woeste zou eerst vertolkt worden door Matthias Schoenaerts. Toen privé-omstandigheden een emotioneel braakland in diens hoofd aanrichtten, zag het er naar uit dat de film er nooit zou komen. Gelukkig staat 'opgeven' niet in het woordenboek van Pieter Van Hees. Hij haalde zijn gram toen hij met Jérémie Renier kwam aanzetten, een Belgische acteur met een filmografie waar meer dan vijftig internationale titels op prijken, waaronder vier films met de gebroeders Dardenne, andere aan de zijde van Cathérine Deneuve en Isabelle Huppert en ook Cloclo, een film die hem bijzonder populair maakte in Frankrijk.

Niet dat het zijn specialiteit is, maar een groot deel van Reniers personages zijn ontspoord, kunnen het leven niet aan, hebben zichzelf niet in de hand. White trash vaak. Zelf heeft hij de dingen helemaal op orde. Zen is het woord dat is uitgevonden voor het soort rust dat hij uitstraalt. Hij ziet eruit om door een ringetje te halen, terwijl hij toch echt net met zijn helm onder de arm van zijn motorfiets komt gestapt. En dat vlak voor een etablissement waar de meeste gasten met limousines aan de deur worden gedropt. Dit is Avenue Louise-country, maar Jérémy Renier is gewoon zichzelf. Slechts in films speelt hij een rol.

"Ik heb me nooit de invaller voor Matthias gevoeld. En ik weet ook niet hoe hij deze rol zou hebben ingevuld. Leo Woeste zoals je hem in de film ziet, is mijn interpretatie van het personage. Een politieman die een moord onderzoekt in Matonge, de Congolese wijk van Brussel, en die gaandeweg de controle verliest over zichzelf. De stoppen slaan bij hem door. Het is zijn descente aux Enfers, zijn helletocht."

Beeld © RV

Een heel intense rol, u zegt het zelf. Wat heeft het personage van Leo Woeste gedaan met u?
"Ik heb geprobeerd het personage te begrijpen, proberen de gevoelens te vatten die hem als mens uitwringen. In de scènes waarin de waanzin toeslaat, was het vooral een kwestie van te durven loslaten. Toen ik Cloclo deed, werd me ook dikwijls gevraagd of ik het personage niet meenam naar huis. Neen dus. Toen ik jonger was, deed ik dat wel. Onbewust. Ik bleef de hele tijd zoeken naar hoe ik mijn personage kon stofferen en zodoende bleef het door mijn hoofd spoken.

"Anderzijds maak je door dit soort rollen te spelen kennis met gevoelens waar je anders niet aan zou toegeven: angst, waanzin, hysterie. Acteren is in die zin echt een vorm van therapie. Al benader ik mijn werk niet erg psychologisch. Mijn aanpak is veeleer fysiek. Ik tracht te achterhalen wat een bepaalde gemoedstoestand met het lichaam doet. Mijn lichaam is mijn werktuig."

Beeld © RV

Dat is uw eigen methode, want u heeft nooit acteerlessen gevolgd.
"Neen. Maar ik denk er nu wel aan om lessen te nemen. Ik ben op een punt beland in mijn carrière, dat ik al mijn mogelijkheden heb aangesproken. Ik heb iets nieuws nodig om me te kunnen blijven verwonderen. Of je het nu wilt of niet, vroeg of laat heb je het toch allemaal een beetje gezien.

"In The Actors Studio blijven acteurs hun hele carrière aan zichzelf werken. Ze blijven zich verdiepen. Soms gaan ze er een ingang zoeken tot een bepaald personage. Ik wil dat ook gaan doen. Misschien trek ik naar de Verenigde Staten. Japan is ook een mogelijkheid. Daar hebben ze weer een heel andere kijk op het benaderen van een rol. Ik wil in ieder geval op zoek naar nieuwe technieken, nieuwe methodes om meer uit mezelf te halen."

Beeld RV

De ene gaat studeren op zijn achttiende, de andere op zijn drieëndertigste.
"Ik heb altijd een hekel gehad aan studeren. Scholen klasseren kinderen, limiteren ze. Je zit ofwel aan de top of aan de staart. Als je de laatste bent, dan kun je wel zeggen: 'De school kan me niets schelen', maar tegelijkertijd leef je met de gedachte dat je de domste van de klas bent.

"Ik was zestien toen ik de schoolbanken verliet. En gelukkig kon ik meteen beginnen met acteren. Ik ben een pure autodidact. Ik heb alles op mijn eigen manier en mijn eigen tempo ontdekt. Door mijn slechte schoolervaringen huiverde ik van alles wat schools aanvoelde. Het is pas met de jaren dat ik ben gaan beseffen dat leren ook aangenaam kon zijn.

"Vorig jaar is hier in Brussel een school geopend, Le Cours Florent. Een privéopleiding voor acteurs, die heel gerenommeerd is in Frankrijk. Toen ze me daar vroegen om een masterclass te geven, twijfelde ik eraan of ik anderen wel kon vertellen hoe het moet. Maar ik werd gewoon gevraagd om te vertellen wat mijn parcours was, hoe ik het heb aangepakt. Want er is niet één methode, er is niet één deur waarlangs je binnen kunt."

Beeld RV

Uw personage in Waste Land heeft in zijn jeugd de verwachtingen van zijn vader niet waargemaakt. Die mislukking heeft hem getekend.
"Precies. De stempel die je als ouder drukt, is heel bepalend voor wie je kind zal worden. Hadden mijn ouders niet het begrip en het vertrouwen gehad om me op mijn zestiende te laten gaan, dan was ik nooit geworden wie ik nu ben. Als ouder speel je een ontzettend grote rol in de ontwikkeling van je kind. Had de vader van Michael Jackson het recht of de plicht om zijn zoon op jonge leeftijd te pushen? Als je zoon een Beethoven is, mag je hem dan een piano ontzeggen? Ja, inderdaad, daar gaat de film ook over. Over de stempel die je nalaat."

Beeld Debby Termonia

En over de verantwoordelijkheid die je draagt. Leo Woeste bezwijkt gedeeltelijk onder de gedachte aan de verantwoordelijkheid waarmee het vaderschap hem zal opzadelen. Zelf was u heel jong toen u kinderen kreeg.
"Drieëntwintig. En ik had meteen twee kinderen. Want mijn vrouw had al een kind dat drie jaar was toen ik met haar begon. Dat was niet gemakkelijk, maar het zorgde er wel voor dat ik meteen volwassen was. Het gaf me ook een soort kracht. Ik voel me veel sterker als man sinds ik vader ben, meer rechtschapen, de voeten op de grond. Ik heb altijd iets willen doorgeven aan een volgende generatie. Er zit ergens een oude hippie in mij.

"Ik vraag vaak aan mijn kinderen hoe ze zich voelen, of ze gelukkig zijn. Toen mijn vrouw destijds zwanger was, tien jaar geleden, heb ik een documentaire gemaakt over dat onderwerp. Ik heb ze nooit afgemaakt. Misschien komt het er nog weleens van. Ik heb daar toen mijn moeder en mijn grootvader voor geïnterviewd. Over tal van onderwerpen, maar vooral over de liefde."

Beeld RV

U treft in Waste Land een andere familie: de Vlamingen.
"Je treft me op een moment dat ik heel gemengde gevoelens heb bij wat zich allemaal in België afspeelt. Na La promesse ben ik al eens vertrokken uit België, toen ik zestien was. Ik ben toen naar Parijs getrokken met het voornemen er even te blijven, maar uiteindelijk ben ik er bijna tien jaar blijven hangen. Het was een fase in mijn leven. Ik heb me er goed geamuseerd, ook al is het een harde en gewelddadige stad.

"Ik ben teruggekeerd om L'enfant' te draaien met de gebroeders Dardenne. En opeens dacht ik: 'Verdorie, ik mis België.' Ik vond hier een zachtheid terug die in Parijs niet meer bestond. De manier waarop mensen met elkaar omgingen was veel warmer. En er was hier een nuchterheid die ik miste in de wereld waar ik me in Parijs in bewoog, waar het krioelde van de poseurs en blaaskaken. Ik snakte naar waarachtigheid.

"Maar nu zijn we weer bijna tien jaar later en heb ik de indruk dat alles waarvoor ik destijds teruggekomen ben, verdwenen is. Ik weet niet of het aan mij ligt of aan België. In ieder geval, Brussel is niet meer hetzelfde. De charme is aan het verdwijnen. De stad ligt er bij als een verwelkte roos. Nee, ik kan het niet meer aanzien. We zijn van plan om met het hele gezin in Spanje te gaan wonen, in Valencia. Natuurlijk heeft Spanje ook met genoeg problemen af te rekenen, maar ik heb er toch nog een beter gevoel bij dan hier. De Belgen zijn grijs geworden, hard, gewelddadig."

Beeld RV

Dat is ook het Brussel dat we zien in de film. Brussel is donker en agressief.
"Het is natuurlijk een misdaadfilm. Maar het is een feit dat Brussel nooit voorheen op deze manier getoond is. Pieter toont de stad met zijn rassenproblemen, met de verschillende culturen, de chaos die eruit voorkomt, maar ook de creativiteit en het bruisende leven, de kleuren, de ongewone, diverse klanken en tegelijk de duisternis. Dat deel van Brussel schildert hij heel goed af, die hele buurt van Matonge.

"Toen hij me over het project aansprak, vond ik het meteen geniaal: een film die zich afspeelt in het duistere hart van Brussel, een stad in de stad. Er is een hele zwarte cultuur die we niet kennen. Het was ook goed om met die Afrikaanse acteurs te kunnen draaien. En vooral ook met die Vlaamse acteurs."

Beeld RV

Ervoer u de Vlaamse acteurs ook als afkomstig uit een andere cultuur?
"Ja, ze staan helemaal anders tegenover het beroep. Misschien moet ik wel bij jullie komen kijken om mijn rollen op een andere manier te benaderen. Er is een vrijheid in hun spel, toch zeker bij de Vlaamse acteurs met wie ik heb gewerkt (onder meer Peter Van den Begin en Natali Broods, KVDM), die ik aan Franstalige kant nooit zie. Angst om zich belachelijk te maken, is er niet bij. Ze smijten zich. Helemaal. Het kan hen niet schelen wat mensen gaan denken of zeggen. Die vrijheid is zalig. Je voelde die kracht, die energie op de set.

"Bij ons in Wallonië is alles, onder invloed van Frankrijk, veel meer gepolijst. Vroeger was er diezelfde zottigheid, zag je ook die smoelwerken die je nog ziet aan Vlaamse kant. Jullie zijn niet bang om mensen in beeld te brengen die er wat vreemd uitzien. Bij ons, en zeker in Frankrijk, is iedereen inwisselbaar. Het is nog niet zo lang dat jullie meespelen op de internationale markt en je voelt gewoon die bruisende energie van de begindagen."

Beeld RV

Had u ook geen plannen als filmmaker? U had toch een scenario geschreven samen met uw oudere halfbroer Yannick, die ook acteur is?
"Ja, we hebben net de casting afgerond, en over zes maanden beginnen we aan de opnames. Ik heb eigenlijk altijd films willen maken. Voor ik acteerde maakte ik na schooltijd korte filmpjes met mijn vrienden. En dat is blijven hangen. Sinds ik terug in België ben, heb ik twee kortfilms gemaakt en die onafgewerkte documentaire.

"Ik ben eigenlijk altijd veel meer aangetrokken geweest door de regie dan door het spel. Maar ik heb me altijd te jong gevoeld of ik vond dat ik niet genoeg ervaring had om aan het roer te staan. Met mijn broer aan mijn zijde voel ik de kracht om het te doen. We delen iets, we schieten heel goed met elkaar op, en we vullen elkaar aan. Hoe meer ik met hem werk, hoe meer ik me daarvan bewust word.

"Het wordt een Franse film, maar de gebroeders Dardenne gaan coproduceren. Les carnivores zal hij heten. Veel kan ik er nog niet over zeggen, behalve dat het het verhaal is van twee zussen. Geregisseerd door twee broers. (lacht) Na de broers Dardenne, de broers Renier. Natuurlijk zal er veel van onszelf in zitten. Het is gebaseerd op de mythe van Kaïn en Abel. Maar het wordt in de eerste plaats een satire op het filmberoep. Terwijl het verhaal van de strijd tussen de zussen dan weer stof voor een psychologisch drama moet opleveren."

1981: Geboren in Brussel op 6 januari. Zijn ouders zijn allebei osteopaat

1995: La promesse van Luc en Jean-Pierre Dardenne

1999: Les amants criminels van François Ozon

2001: Geboorte van zijn eerste zoon.

Le pacte des loups van Christophe Gans

2005: L'enfant van de gebroeders Dardenne en de geboorte van zijn tweede zoon, met voormalige tv-presentatrice Helene Helinck

2008: Le silence de Lorna van de gebroeders Dardenne en In Bruges van Martin McDonagh

2011: Le gamin au vélo van de gebroeders Dardenne

2012: Cloclo van Florent Emilio Siri en Elefanto blanco, een Argentijnse film van Pablo Trapero

2014: Saint Laurent van Bertrand Bonello

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234