Dinsdag 21/05/2019

Interview

Joy Anna Thielemans zoekt andere uitdagingen: “Ik wil niet meer leven via mijn telefoon”

Beeld Stefaan Temmerman

U kent haar als Jana uit Thuis, of als it-girl op Instagram. Maar nu gaat Joy Anna Thielemans iets totaal anders doen. In het NPO-programma Control alt delete test ze samen met Jan Jaap van der Wal de meest curieuze nieuwigheden in de wereld van artificiële intelligentie en virtuele seks.

Jan Jaap en ik zijn goede vrienden, maar we ­kijken allebei anders naar de toekomst”, zegt Joy Anna Thielemans. “Laat maar komen, denk ik, terwijl hij heel sceptisch is. Ik zie veel mogelijkheden om mensen te helpen, zoals een robot die je aanraakt en zegt: je hebt migraine, en wel hierdoor. Maar dan oppert Jan Jaap dat die robot ook zal zeggen dat je kanker hebt. Shit, ja. Ook waar. Dat contrast leek ons wel interessant. En omdat ik zo nieuwsgierig ben, leek het ons logisch dat ik onbevangen allerlei nieuwe dingen zou gaan testen.”

En zo kon het gebeuren dat Thielemans in de vierdelige reeks Control alt delete – vanaf deze week op NPO 3 – een innige band kweekt met een robot, haar brein laat overnemen en een proefbuis vol plast om stamcellen te laten maken uit urine. Zij zoekt vooral uit welke impact die revolutionaire technologische golf zal hebben op ons leven, terwijl Van der Wal dat futuristisch geëxperimenteer met zorgelijke blik aankijkt.

“Een hoop nieuwe dingen konden we nog niet uitproberen: op straat gaan staan om te ­kijken of een zelfrijdende auto wel op tijd stopt, dat krijg je niet verzekerd. Je kunt dus niet héél ver gaan met je experimenten. Maar het idee is: er komen rare dingen aan en die zullen ons veranderen als mens. De gesprekken met mijn robot gaan dan ook niet zozeer over ­technologie, maar over psychologie en morele kwesties.”

Even over die robot: ik wil het eigenlijk wél weten als ik kanker heb. Liever snel dan twee jaar te laat.

“Een bevriend koppel ontdekte pas na hun huwelijk dat hij geen kinderen kan krijgen. Als je dat op voorhand weet, dan bepaalt dat toch je leven? Ik vind het net mooi dat de mens niet alles weet. Ik wil niet via zo’n computertest weten wanneer ik doodga, want dan ga je toch anders leven, met meer stress.

“Een paar maanden geleden liet ik in zo’n lab alles scannen en testen, tot aan m’n knieën. Geen ontstekingen, geen kanker, niets. En toen we ­buiten liepen, zei de cameraman: kniekanker, bestaat dat eigenlijk? En teenkanker? Het is stom, maar sindsdien denk ik regelmatig: wat als ik ondertussen wél iets heb? Blijkbaar laten ­sommige mensen zich in dat lab om de zoveel tijd onderzoeken, maar dat kost elke keer 3.000 euro. Liefst zou ik iedereen die ik graag zie voor Kerstmis zo’n test cadeau doen, maar dat kan dus niet.”

Nu nog niet, maar over tien jaar betaal je ­misschien nog maar 35 euro.

“We gaan overrompeld worden door de vraag: wat willen we weten? Opeens zeiden die artsen dat, als er iets mis was, ze me alleen zouden inlichten, zonder cameraploeg. Toen pas dacht ik: ‘Fuck maat, wat als ze iets vinden?’ Ik weet niet of ik een toekomst wil waarin dat kan.”

Maar je wilt wél je vrienden laten ­onderzoeken?

“Ja, want die wil ik niet verliezen. Of ik zelf ­morgen dood val, dat maakt mij eigenlijk niet zo veel uit. Maar het blijft allemaal heel dubbel, en ik vind het sowieso moeilijk om een mening te ­vormen over dingen die nog niet écht bestaan. Het kan ook heel cool zijn: mensen kunnen zo ook snel geholpen worden.

“Maar het is veel. Ik ben naar een lab geweest waar ze uit urine stamcellen maken en ooit ook eicellen. Binnenkort kunnen ze daar zelfs je DNA aanpassen. Welke kleur ogen wil je je kind geven? Koppels gaan vandaag uit elkaar omdat ze het niet eens geraken over een naam voor hun kind, wat gaat het dan geven als ze álles moeten ­kiezen?

“Ik denk ook niet dat ik het wil, een kind dat mij kan verwijten dat ik hem bewust te slim heb gemaakt of bruine ogen heb gegeven. Mensen die zich minder voelen dan een ander, dat is de basis van bijna alle problemen. Dat gaat niet beteren als je alles kunt kiezen. En wat als we straks allemaal even slim en knap zijn: in wat voor een saaie wereld gaan we dan leven?!”

"Ik heb een virtuele pornoactrice ­ontmoet: Ela Darling. Met een VR-bril op stap je in haar woonkamer. Ze zat net echt met haar borsten in mijn gezicht, dat was heel gek." Beeld Stefaan Temmerman

Is er een innovatie waar je wel enthousiast over bent?

“Via virtual reality heb ik even in de schoenen van een soldaat gestaan. Je bent dan in een cabine met de geur en de hitte van het bos waarin die ­soldaat vecht. Zo heb ik ook een virtuele psychose mee­gemaakt. Niet dat ik het nu helemaal vat, maar ik kan me iets beter voorstellen hoe het is om ­soldaat te zijn, of om mee te draaien in de maatschappij en te veel informatie binnen te krijgen, en niet meer weten wat echt is. Zo’n VR-ervaring blijft beperkt, maar het kan mensen dichter bij elkaar brengen. Die cabine voor soldaten ­gebruiken ze trouwens ook voor traumatherapie, om mensen te helpen bepaalde ervaringen opnieuw op te zoeken.”

In Cannes heeft regisseur Alejandro González Iñárritu een VR-kortfilm gemaakt over een Mexicaan die de Amerikaanse grens probeert over te steken en gearresteerd wordt. Onze filmrecensent voelde zijn hart bonken, toen hij de politie op zich af zag lopen.

“Ik snap dat. Ik heb een virtuele pornoactrice ­ontmoet: Ela Darling, een Amerikaanse. Met die VR-bril op stap je in haar woonkamer. Ze zat net echt met haar borsten in mijn gezicht, dat was heel gek. En op een gegeven moment kwam haar hond aangelopen en die sprong op de zetel.”

Wacht even. Dus mannen hebben seks met haar via een VR-bril?

“Zo ver staat het nog niet, maar je kunt al wel met haar praten, en zij met jou. Het lijkt wat op een striptease-act of webcamseks. Ze vertelde me dat sommige mannen zich via VR zo met haar ­verbonden voelen dat ze vooral praten over hun ex-lief. Dus ik vind het wel cool dat dat bestaat. Al zit je uiteindelijk toch alleen met zo’n bril op je hoofd. Bizar.”

Opmerkelijk is ook de gelaten reactie van de wetenschapper, als je haar erop wijst dat je met DNA-manipulatie veel foute dingen kunt doen.

“Zo is het met al die evoluties: wetenschappers onderzoeken hoe je eicellen kunt maken uit urine, maar er staat niemand naast die zegt: what the fuck, gasten? Want dat betekent ook dat je urine kunt stelen om een baby te maken. En kan een man dan via zijn urine een eicel maken en die bevruchten met zijn eigen sperma? Het gesprek begint pas als de technologie bestaat.

“Je kunt ook niet alles voorzien, maar er komen zo veel heftige dingen op ons af dat ik me toch afvraag of we er niet stilaan over moeten gaan nadenken. En wie gaat beslissen hoe ver we daarin gaan? Een hazenlip zoals die van Jan Jaap of tandjes als de mijne, halen we die eruit? Want ik ben er nu supergelukkig mee, maar er is ook een tijd geweest dat ik dacht: (doet alsof ze huilt) ‘ik heb een ander gebit dan die in de Colgate-reclame’! En Jan Jaap is nu ook wie hij is door hoe hij geboren is.”

Je bent voor de reeks ook naar Japan gereisd. Wat ben je daar gaan doen?

“Voor de laatste aflevering zijn we inderdaad naar het walhalla van de toekomst getrokken. Er bestaat daar zoiets als rent a friend – iemand die je kunt inhuren tegen eenzaamheid. Dat heb ik ­uitgetest. In Japan geloven ze ook dat alles een ziel heeft, dus daar hebben we het verhaal met mijn robot uitgewerkt.”

Je zat eerder dit jaar al anderhalve maand alleen in Japan. Die reis, zo leek het, was wel erg belangrijk voor je.

“Al sinds mijn 15de wilde ik gaan reizen. Daarom ben ik ook gestopt met Thuis. Achteraf vroeg iedereen me of ik mezelf was tegengekomen. Helemaal niet, die reis is net wat ik wilde: twee maanden alles toelaten, overrompeld en ­geconfronteerd worden met mooie dingen. Dat wil ik nog eens doen.”

Maar je moest toch niet per se vertrekken bij Thuis om op reis te kunnen?

“Jawel, ik wilde de vrijheid om niet te weten wat ik daarna zou gaan doen. Anders ben je er gewoon even tussenuit. Ik ben ook drie maanden in Amsterdam gaan wonen, omdat ik wat afstand en rust nodig had.”

Had je het gevoel dat je hier vast zat?

“Ik wilde me vrij voelen en in het buitenland is het gemakkelijker. Hier blijf je toch knallen en ­men­sen zien. Daar deed ik enkel waar ik echt zin in had. Focus op mezelf, zonder afleiding. En ondertussen was ik ook al bezig met Control alt delete.”

Je bent volwassen geworden met Thuis. Niet dat we per se willen vergelijken, maar heb je nu ook niet een beetje last van overcompensatie, zoals Miley Cyrus?

“Nee, want ik moet me nergens van afzetten. Thuis was de max. Ik kan daar geen slecht woord over zeggen. Maar nu ben ik bezig met mijn eigen ding, en ik wil niet meer enkel het gezichtje zijn. Alles wat bij Control alt delete online gaat, komt van mij.”

Moet je je als voormalige actrice uit Thuis nu toch niet extra bewijzen?

“Ik vind dat bullshit, die vooroordelen. Marleen Merckx of Janine Bischops, dat zijn klasbakken. Maar ik ben geen geschoolde actrice. Ik doe mijn best, ik kan teksten onthouden, maar ik ben vooral een meisje dat overal is ingerold. Ik ben me bewust van mijn limieten.

“En ja, Thuis is een stempel die ik vaker krijg dan nodig, maar dat is niet erg. Misschien is het voor een echte acteur moeilijker. Ik ben niet uit de reeks gestapt omdat ik andere rollen wilde. Onlangs stond ik op de set voor een project in Berlijn en dacht: ik weet eigenlijk niet of dit mijn ding is. (lacht) Ik vond het project eigenlijk ­interessanter dan het acteren.”

Waar ben je nu zoal mee bezig?

“Dingen from scratch maken, bedenken en ­uitwerken voor anderen. Niet altijd voor tv: ik ken een Nederlander die boeken schrijft en tentoonstellingen maakt, en die heeft mij gevraagd om dat wat mee op te zetten. En een maat met een restaurant laat mij zijn campagnebeelden kiezen. Dat doe ik graag: mensen hun verhaal laten vertellen en die finale beslissingen nemen. Story management is mijn ding, maar subtiel zijn ook. Maar ik heb niet per se zin om dat te delen met de wereld, want dat gaat niet meer om mij.

“Dit programma is ook gewoon gegroeid uit twee vrienden die een pizza gingen eten en een interessant verschil ontdekten. Niet omdat ik zo nodig op televisie moest. Ik zeg ook heel vaak nee.”

Krijg je veel aanbiedingen?

“Dat valt echt wel mee. (pauzeert) Oké, nee, ik krijg aanbiedingen. Maar ik wil niet meer gevraagd worden om mijn bekend gezicht of mijn aanhang op sociale media. En ik ben vertrokken bij Thuis omdat ik vrij wilde zijn, dus ik ga me niet zomaar opnieuw vastzetten.

“Misschien wil ik wel een jaar in een klein huisje in Frankrijk wonen en brood leren bakken. Ik móét nu helemaal niets meer, en dat is ­superfijn. Zolang ik mijn rekeningen kan betalen, is het helemaal goed.

“Ik heb jarenlang 80 procent van de tijd gewerkt en 20 procent bekomen van de drukte. Nu is het omgekeerd en kan ik doen waar het om draait: als mijn petekind ziek is, dan heb ik tijd om een dag te babysitten. En als ik bij mijn oma ben, dan moet ik niet meer na een uur vertrekken. Dat heb ik lang niet gekend.”

Je bent ook opmerkelijk minder actief op ­sociale media.

“Na Thuis vroeg ik me af of ik het wel zou kunnen volhouden, want niemand zit te wachten op foto’s van mij achter mijn laptop. Ik heb het geprobeerd, maar in Amsterdam dacht ik: fuck it, ik heb geen zin meer om aan die verwachtingen te voldoen.

“Wat zette ik vroeger ook allemaal online? En hoeveel energie had ik, dat ik elke dag mijn ontbijt filmde? Elke stap, hè! Mensen reageren daarop, en dat is fijn. Maar ik heb die energie niet meer, en ik wil niet meer leven via mijn telefoon. Ik vind het supercool wat er online gebeurt, maar het nieuwe is er voor mij af.

“Een vriend zei mij onlangs dat ik op Instagram inmiddels duizend volgers kwijt ben. ‘O, echt?’ Bleek dat hij ongelijk had: het zijn er vijfduizend. (lacht) En ik snap dat. Als je favoriete soap plots van insteek verandert, dan kijk je niet meer. Maar ik vind dat geen probleem. Mijn eigen ding is nu echt mijn ding, zonder dat er ­honderdduizend man meekijkt. Als er nu iets zaligs gebeurt, denk ik: je hebt dat gevoel gehad, het is oké zo.”

"ik wil niet meer gevraagd worden om mijn bekend gezicht of mijn aanhang op sociale media." Beeld Stefaan Temmerman

Je had er rijk van kunnen worden.

“Dat had gekund, maar niet op mijn manier. Ik kreeg elke keer weer een hartaanval als een merk me vroeg om langdurig samen te werken. Weet ik veel of ik die kleren over twee jaar nog wil ­dragen? De budgetten zijn hallucinant, maar ik wilde het niet.

“Onlangs heb ik één keer toegezegd voor een sponsored post, betaald door een merk. Op ­voorwaarde dat ik zelf de tekst mocht schrijven en het filmpje mocht inspreken. Ik wilde het echt op mijn manier doen – alles! Maar toen het online kwam, ben ik een week misselijk geweest. Dat verschijnt dan op mensen hun feed, terwijl die mij wellicht niet eens willen zien. Online kan ik nochtans veel aan, en ik vind het de max om voor anderen zoiets uit te werken, maar mijn kop moet er niet per se meer op staan.

“Ik hoef ook geen twintig flessen parfum of nog een trui, dus ik heb al zéér vaak nee gezegd tegen merken. Maar toen ik mijn appartement ­renoveerde, heb ik er een paar gemaild. Iedereen gaat bij een verhuis naar de Ikea, toch? En (verf­fabrikant) Levis had mij als eens benaderd, maar destijds had ik geen schilderplannen. Dat was anders: toen heb ik een verhaal verteld dat ik toch al ging brengen.”

Dat is wel lekker makkelijk, denken mensen dan. Joy hoeft maar naar Ikea te mailen en een hashtag te gebruiken, en ze mag haar kar ­volladen.

“Dat snap ik. Soms begrijp ik het zelf niet goed. Maar dan zeggen mijn vrienden: jij hebt vijf jaar hard geknald om die onlinecommunity op te bouwen en mensen te bereiken. De eerste jaren heb ik zelfs iedereen zitten antwoorden. Dat is geen voltijdse job, dat zijn er zeven.”

Zie je jezelf na Control alt delete nog in Nederland werken?

“Graag! Ik heb enorm graag aan dit project gewerkt, omdat ik mij daar ook stronthard moet bewijzen. Niemand kent mij ­daar, en ik zie ze kijken: waarom staat die griet voor de camera? Ik wil de job krijgen omdat ik iets kan, niet omdat mijn hoofd al eens op tv is geweest.

“En daarom is Nederland zo graaf: ik moet er net iets harder mijn best doen. En ik ben er ­helemaal mezelf, ook voor de camera. Als ze mij daar leren kennen, dan maar best zoals ik echt ben.”

Control alt delete is vanaf donderdag 5 oktober (21u50) vier weken lang te zien op NPO 3.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.