Donderdag 17/10/2019

Concertrecensie

José James eert Bill Withers: briljante hommage zorgt voor krop in de keel

José James Beeld RV

Naar aanleiding van de tachtigste verjaardag van de Amerikaanse soulgigant Bill Withers herinterpreteerde José James zijn bekendste nummers in de AB. Op een gedurfde, vaak uitmuntende wijze bovendien.

Zag u ooit dat fragmentje uit het Nederlandse televisieprogramma De wereld draait door waarin Bill Withers te gast is, uit 2011? Het Amerikaanse soulicoon luisterde er bedaard en haast bedeesd naar de loftuitingen voor hem, met een wat norse blik. Als hij de vraag krijgt of hij ooit nog achter de microfoon zal kruipen, antwoordt hij iets à la “je wil Muhammad Ali vandaag toch ook niet meer zien boksen?” We herinneren ons dat fragment omdat we toen een bloemenvaas naar de tv hebben gegooid. Bill Withers nooit meer horen zingen, leek toen een enorm onrecht.

Nu ja, de kans dat de intussen tachtigjarige Withers nog over de honingzoete croon beschikt van veertig jaar geleden is bitter klein. Tijdsgenoten als Sly Stone en Shuggie Otis waagden zich de voorbije twintig jaar aan ronduit gênante comebacks die hun fraaie reputatie bijna naar de haaien hielpen. Niet zo Withers, die halverwege de jaren tachtig de muziekindustrie voorgoed de rug toekeerde.

Knip-en-plakwerk

Enter de gevierde New Yorkse jazzzanger José James, die in het verleden voor de Brusselse AB al eerbetonen aan Billie Holiday en John Coltrane bracht. “Ik word altijd wat emotioneel in deze zaal”, bekende James dinsdagavond. “Dit is mijn thuis ver van huis." Eind september brengt hij een album uit op het gerenommeerde jazzlabel Blue Note met herinterpretaties van Withers’ bekendste liedjes. In Brussel schotelde hij ons een selectie uit die plaat voor die voornoemde klassiekers een verrassende, niet zelden radicale outfit aanmaten.

Met een bohemien-look die aan de Lenny Kravitz van dertig jaar geleden deed denken - inclusief dikke afro en zwarte zonnebril - oogde James beslist onweerstaanbaar, alsof hij recht uit het Haight-Ashbury van ’67 was geteleporteerd. ‘Ain’t No Sunshine’ zong hij haast achteloos. Het publiek hing meteen aan zijn lippen. James’ stemkleur heeft wat weg van die van Withers, alleen ligt ze wat hoger en doet ze wat ijler aan dan die van de oude soulmeester. 

Het stoorde geenszins, ook al omdat James en zijn excellente muzikanten slim schipperden tussen arrangementen die nu trouw bleven aan de originele versies en dan weer die overbekende meezingers drastisch verbogen of openrokken. Hier verknipte James de liedjestekst in de laatste minuut: een roekeloze cut-’n-paste die meteen de puntjes op de i zetten. Voor brave coverversies moesten we elders wezen. De gitarist Brad Allen Williams weefde een gekartelde solo door het brugje en wij trokken grijnzend de wenkbrauwen op.

Bill Withers in 1973. Beeld Belga

Wackity-wack

In ‘Grandma’s Hands’ dwarrelde James’ losbandige jazzfrasering prachtig om de logge groove heen. Williams joeg er een krolse, bluesy solo door - Stevie Ray Vaughan zonder diens gierende sustain, zeg maar - en de pianist Takeshi Ohbayashi koos voor een uitgesponnen, lome keyboardsolo. De monden vielen open toen James met alleen zijn stem de turntablism-technieken van een hiphop-dj imiteerde: beat juggling met tekstflarden. Jazeker, we zagen het al beatboxers en rappers doen maar nog nooit op de wijze van José James, in een jazzcontext, fluctuerend tussen percussieve klanken en verbasterde lettergrepen . Fé-no-me-naal.

Nog meer snoepgoed? Reken maar. ‘Who Is He ? (And What Is He to You?)’ pochte met een kokette wahwahgitaar. Piano en gitaar zochten halverwege de vrije vorm van de jazz op terwijl de ritmesectie ongenaakbaar de stugge groove bleven volgen. ‘Use Me’ werd los en loops gebracht, zodat James lekker nonchalant kon zingen, één met de swagger van Withers’ relaxte funk. ‘Lean on Me’ werd door Ohbayashi getooid met een waarlijk briljante solo waarin ragtime, honky tonk, gospel, Ellington en Monk elkaar het hof maakten. In ‘Kissing My Love’ deed de gitaar “wackity-wack” en rolde James moeiteloos over de sporen van de soultrein.

Iedereen familie

“De wereld helt vervaarlijk over naar onderdrukking en repressie”, vertelde de zanger in een zeldzaam moment van duiding. “Families worden gescheiden. Mensen worden tegen elkaar opgezet.” Daar lag volgens James de waarde en de kracht van Withers’ muzikale erfenis: in de verbinding, de oproep tot medeleven. Tegen separatisme en racisme, zo u wil. “We moeten elkaar weer als familie zien”, aldus James. “Dat was Withers’ boodschap. “We are all one people”.”

Zo sociaalbewogen hoefde het niet altijd te zijn. Het soepele ‘The Same Love That Made Me Laugh’,  het zonovergoten ‘Just the Two of Us’ en het luid meegezongen ‘Lovely Day’ demonstreerden nog maar eens dat Withers ook ijzersterke, troostende, schijnbaar simpele popsongs heeft geschreven. James zong die liedjes met veel eerbied voor de oorspronkelijke versies en dat was clever: hier hoefden we niet zo nodig wild opspattende improv te horen. De ballad ‘Hello Like Before’ - een absoluut hoogtepunt in deze set - haalde een uitzonderlijk hoog niveau. James' zoete zang greep je resoluut bij de keel en herleidde hart en ziel tot een hoopje gruis. De krop in onze keel zit er nog steeds.

Als toetje schotelde James ons zijn eigen ‘Trouble’ en ‘Come To My Door’ voor, op de akoestische gitaar. ’t Was ontegensprekelijk te gul. Bill Withers mag op twee oren slapen. Zijn nalatenschap is veilig.

Gezien op 11/9 in de AB, Brussel

Lean on Me van José James verschijnt op 28/9 bij Blue Note

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234