Woensdag 20/10/2021

Cultuur

"Jonge sla, die snoei je toch ook niet?"

De expo 'Design My Privacy'. Beeld Debby Termonia
De expo 'Design My Privacy'.Beeld Debby Termonia

De bekendmaking van de cultuursubsidies heeft voor vele Limburgse organisaties slecht nieuws gebracht. Ligt dat aan de regering of aan Limburg?

Opvallend: 4 procent van het aangevraagde bedrag zat in Limburg, de commissies adviseerden om 3 procent van de pot aan Limburg te geven en in de beslissing gaat nauwelijks 2 procent naar de meest oostelijke provincie. Al meteen na de bekendmaking van de vooradviezen, stuurden alle Limburgse subsidieaanvragers een waarschuwing naar de Vlaamse regering. De Limburgse culturele sector kampt met een historische achterstand en is pas sinds 2000 in volle groei. "Het is als jonge sla. Die moet je niet gaan snoeien."

Met dank aan de reconversiegelden uit de sluiting van de mijnen en beleidsimpulsen vanuit provincie en steden, zorgden Kunstencentrum BELGIE, Muziekodroom en Z33 voor culturele activiteiten die ook buiten Hasselt weerklank vonden. Die dynamiek is echter niet duurzaam gebleken: onder meer BELGIE en Muziekodroom moeten het voortaan zonder subsidies zien te rooien. "Misschien zijn we gewoon ook te veel plantrekkers", zegt Koen Vanduffel van Muziekodroom. "We fixen het wel en de provincie heeft al die jaren ook bijgepast wat de Vlaamse overheid misschien had moeten betalen."

Ontbreekt het Limburg dan aan een structurele visie op een cultureel landschap? Na de sluiting van de mijnen zijn er ruime budgetten vrijgemaakt om te investeren in het cultureel en toeristisch landschap in Limburg. C-Mine in Genk combineert een cultuurcentrum met een filmzalen- complex en de digitale en artistieke poot van de Limburgse Hogeschool: een mooi gerenoveerde mijnsite, net zoals de Luchtfabriek in Heusden-Zolder, maar niet met de uitstraling van het Duitse Zollverein.

Ook het Gallo-Romeins Museum kreeg een ambitieus nieuw gebouw, en de verbouwingen aan Z33 zijn net gestart. Misschien is er wel te veel in gebouwen geïnvesteerd en te weinig in de structurele visie rond de organisaties die ze bemannen?

undefined

Zelfkritiek

Gerhard Verfaillie is kersvers directeur van het CCHa en bezieler van het Krokusfestival. Hij kwam in 2003 al vanuit Kortrijk over om theater- en projectprogrammatie te doen en vond in Limburg een relatief beperkt en jong landschap met organisaties die zich naast elkaar ontwikkelden. "De organisaties zochten hun plek in het landschap, zonder veel fricties, maar er werd niet voldoende over de haag gekeken. Het goede aan de huidige situatie is dat we nog nooit zoveel vergaderd en samengewerkt hebben en dat ik heel vaak het woord 'zelfkritiek' hoor. De solidariteit is groter dan ooit."

Een cultuurplan voor Limburg dus? Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz (Open Vld) ziet een centrale rol weggelegd voor Z33, dat zou kunnen uitgroeien tot een 'Vlaamse kunstinstelling', zoals deSingel, Vooruit of de AB.

In het dossier dat Z33 indiende, neemt de organisatie al verschillende kleinere vzw's onder haar hoede, als eerste stap op het traject naar een Vlaamse kunstinstelling. Z33 zou daarmee twee gaten tegelijk vullen: de eerste kunstinstelling in Limburg én de eerste kunstinstelling die niet op podiumkunsten, maar op vormgeving, architectuur en beeldende kunst focust.

"Er leeft inderdaad het idee dat wij de rol van motor voor de Limburgse culturele sector kunnen opnemen", zegt Jan Bloemen van Z33. "Makkelijk zal dat echter niet zijn, want ook wij krijgen veel minder subsidie dan wat we nodig hadden om onze plannen uit te voeren. We zouden ook pas ten vroegste in 2022 een Vlaamse kunstinstelling kunnen worden.

"Maar het heeft geen zin om een hele subsidieperiode Calimero uit te hangen. We moeten met zijn allen vooruit en hebben een plan nodig. We zijn bijvoorbeeld de enige provincie die nog geen landschapstekening voor cultuur gemaakt had, dus laten we daar werk van maken."

undefined

Geen Groot-Bokrijk

Maar ook dan blijft de vraag wie hier de leiding moet nemen. Cultuur is vanaf 2018 geen provinciebevoegdheid meer. De schepenen van Cultuur van centrumsteden Hasselt en Genk lieten al in een gezamenlijk bericht weten dat ze zich achter een Limburgplan voor cultuur willen zetten.

En ook de sector werkt al naar de volgende subsidieronde toe: Muziekodroom, Z33 en Nieuwstedelijk maakten al een aanzet voor zo'n Limburgplan. Cultuur in Limburg heeft een tik gehad, maar is niet dood.

Of zoals Bloemen het samenvat: "Het status quo in stand houden met 1,5 procent van de subsidies van het kunstendecreet mag niet de ambitie van onze regio zijn. We willen niet Groot-Bokrijk zijn."

undefined

Wat voorafging

Donderdag maakte de Vlaamse regering de subsidies in het kader van het Kunstendecreet bekend. Limburg was al niet ruim bedeeld, maar krijgt nu nog nauwelijks 2 procent van de te verdelen subsidiepot. Bovendien krijgen enkele organisaties helemaal geen subsidies meer en moeten de organisaties die wel gesubsidieerd worden, het met zowat de helft van het gevraagde bedrag doen.

undefined

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234