Maandag 18/11/2019

COMEDY

John Oliver: "Ik laat mensen graag dingen zien waar ze nooit eerder over nagedacht hebben"

John Oliver, tijdens een uitzending van 'Last Week Tonight'. Beeld AP

John Oliver zit midden in het vijfde seizoen van zijn geprezen talkshow Last Week Tonight. Zijn format is populair tot buiten de VS.

"We hadden geen idee waar we mee bezig waren", herinnert John Oliver zich de begindagen van zijn latenightshow Last Week Tonight. De Brit zegt het zonder enige schaamte of spijt, want juist uit die verwarring ontstond het format van de inmiddels veelgeprezen Amerikaanse show. Oliver en zijn team wisten in het voorjaar van 2014 wel wat ze níet wilden: een kopie van The Colbert Report van Stephen Colbert of van The Daily Show van Olivers oude werkgever Jon Stewart. "We realiseerden ons wel dat we daar niet tegenop konden", aldus de presentator. "Daarbij gingen wij een wekelijkse show maken, op zondag zouden de dagelijkse programma's al het vlees van de botten van onze verhalen hebben gegeten."

Het dwong Oliver in een andere richting. "In onze tweede week deden we een item van 12 minuten over de doodstraf. Kijkers leken dat niet erg te vinden. Dus breidden we dat steeds verder uit, van 13 en 14 minuten naar uiteindelijk 20, 25 of zelfs 30." Het format, met een kort intro waarin de presentator terugkijkt op de week, gevolgd door een langer item over één bepaald issue, sloeg aan. Het is populair tot ver buiten de VS: in Nederland lijkt Zondag met Lubach, het succesvolle programma van Arjen Lubach, inspiratie te hebben opgedaan bij Oliver.

Veel moeite om wekelijks een onderwerp te vinden voor zijn lange item heeft Oliver niet. "Als je er induikt, is bijna alles interessant. Ik laat mensen graag dingen zien waar ze nooit eerder over nagedacht hebben. Of dat nu gaat om netneutraliteit, overstromingsverzekeringen of waar Amerika z'n kernafval opslaat. Als het maar iets is waar nog niemand eerder grappen over heeft gemaakt."

Trump: schot voor open doel

Een extra voordeel van de opzet van het programma, aldus Oliver, is dat hij het niet zo vaak over president Trump hoeft te hebben. "Het is verleidelijk, maar te makkelijk om steeds toe te geven aan dat schot voor open doel. Want zoveel van wat hij zegt ontbeert elke vorm van inhoud. Dan kom je niet verder dan elke keer roepen: kijk wat voor doms hij nu weer heeft gezegd, haha", stelt de presentator, die daarmee lijkt af te geven op concurrenten als Jimmy Kimmel, Jimmy Fallon en oud-collega Trevor Noah. Maar Oliver heeft zich ingedekt: hij beweert nooit te kijken naar de concurrentie. "Ik kan alleen over mijn eigen show praten, en wij proberen daar niet te veel in te worden meegezogen."

De publieke en politieke aandacht voor de issues die Oliver wél uitgebreid aandacht geeft in zijn programma, is het "John Oliver Effect" gaan heten. Deze week nog bevestigde de Amerikaanse communicatiewaakhond FCC dat het vorig jaar helemaal geen doelwit was van een cyberattack, zoals de organisatie destijds beweerde. De site kon gewoonweg niet het aantal bezoekers aan dat gehoor gaf aan de oproep van de presentator om bezwaar te maken tegen het afschaffen van de netneutraliteit, een item dat hij daarvoor uitgebreid had doorgelicht.

Eerder werden de regels rond borgtocht aangepast in New York na een item erover in Last Week Tonight, en vroeg een lid van het Amerikaanse congres om betere regelgeving voor kippenboeren nadat hun erbarmelijke situatie in het programma uit de doeken was gedaan.

Informatie-comedy

Toch weigert Oliver, die werkt met een team van acht researchers en een maand uittrekt voor de langere items, zijn aanpak onderzoeksjournalistiek te noemen. Ook geeft hij aan geen specifieke rol voor zichzelf te zien in het huidige politieke en medialandschap in de VS.

"Mijn rol beperkt zich tot dertig minuten comedy verzorgen. Meer kan ik mentaal niet aan." Wel wil hij toegeven dat hij zijn kijkers wil informeren. "Maar dan gaat het over maatschappelijke zaken, niet over politiek. Want daarbij draait het al snel om verkiezingen, en stemmen is geen toverstaf. Je moet het absoluut doen hoor, maar je kunt niet redeneren dat als je al gestemd hebt, je dan wel achterover kunt leunen. Wat je wil is dat mensen maatschappelijk betrokken raken."

En daarin ziet Oliver wél een plek voor zichzelf. "Ik vind het interessant om kijkers iets te geven om over na te denken. Ze te laten zien: dit onderwerp, waar je niks mee denkt te hebben, daar zit een verhaal achter. En als je dat verhaal eenmaal kent, zal het je wel degelijk aan het hart gaan."

Last Week Tonight is te zien bij HBO, op Telenet PlayMore. De belangrijkste items staan ook integraal op YouTube.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234