Dinsdag 15/10/2019

Expositie

Joel Meyerowitz, wereldberoemd om zijn foto's van New York: “Europa maakte van mij een man”

Beeld (c) Joel Meyerowitz, New York, 1975 courtesy Polka Galerie

Joel Meyerowitz is een begrip in de fotografie: wereldberoemd zijn zijn New Yorkse straatbeelden, de kleurenfotografie uit zijn eerste boek Cape Light en de indrukwekkende foto's waarop hij de naweeën van 9/11 vastlegde. De Botanique presenteert nu een miniretrospectieve van de 79-jarige fotograaf uit The Bronx.

Een straatfotograaf uit New York die in de voetsporen van Henri Cartier-Bresson en Robert Frank trad, maar samen met Stephen Shore en William Eggleston het pad vrijmaakte voor de kleurenfotografie. Dat is Meyerowitz in een notendop.

Oorspronkelijk werkte hij als art director, en toen voor een bepaalde publicatie de grote fotograaf Robert Frank werd ingehuurd, sloeg de vonk over.

“Het was als een ballet, zo fysiek en magisch”, zegt hij. “Hij bewoog voortdurend, terwijl ik net dacht dat fotografie ging over stilstaan. Ik was enorm onder de indruk. Toen ik na de fotoshoot de straat op liep, leek alles ineens betekenis te hebben. Iemand die een taxi roept, twee mensen die afscheid nemen. Dus toen ik terug in mijn kantoor arriveerde, nam ik prompt ontslag. Ik wilde fotograaf zijn.”

Beeld (c) Joel Meyerowitz, Paris, France, 1967 courtesy Polka GalerieParis

En zo geschiedde. Zijn eigen pad vond Meyerowitz toen hij in 1966 op road trip ging in Europa, een reis die hij zijn coming of age als kunstenaar noemt. “Ik besloot om alleen op reis te gaan. Solo. Vanuit de Amerikaanse cultuur in het Europa van de jaren 60 terechtkomen, was niet minder dan een revelatie. Alsof de Nieuwe Wereld een ambassadeur zond naar de Oude Wereld. Voor het eerst maakte ik fotografische én persoonlijke beslissingen die écht van mij waren. Ik groeide als kunstenaar en als man. Doorslaggevend waren de zes maanden dat ik in Spanje woonde, samen met Flamenco-zigeuners. De Spaanse attitude omtrent het leven en mannelijkheid drong diep bij me door.”

Al kon hij het resultaat ervan pas later zien, want een jaar lang ontwikkelde hij geen enkel filmrolletje. “Ik werkte dus in het donker, bij wijze van spreken. Ik moest er gewoon op vertrouwen dat de beelden er goed zouden uitkomen.”

Vast in oorlog

Bij thuiskomst zag hij niet alleen zijn foto’s, maar ook zijn vaderland met andere ogen. “Amerika zag er helemaal anders uit nadat ik me een jaar lang had ondergedompeld in Europese vibes. Plots zag ik een land dat vast zat in de oorlog met Vietnam. Terugkeren naar je eigen cultuur nadat je elders ervaringen hebt opgedaan, dát is het moment waarop je volwassen wordt. Mijn attitude naar Amerika toe is toen onherroepelijk veranderd.”

Beeld (c)-Joel-Meyerowitz,-Young-Dancer,-34th-Street-and-9th-Avenue,-New-York-City,-1978,-courtesy-Polka-Galerie

Hoewel Meyerowitz met het nieuw verkregen Europese perspectief kritischer werd, bleef de liefde voor zijn land groot. Zijn bekendste foto’s zijn de indrukwekkende beelden van Ground Zero. Als enige fotograaf kreeg hij toegang tot de ruïnes van het World Trade Center net na 11 september 2001 en zijn fotoreeks Aftermath werd een prachtige elegie voor twee torens. Maar van horror schoonheid maken, daar ging een zwaar moreel dilemma aan vooraf. “Ik herinner me dat ik op Ground Zero stond – de herfstzon warm op mijn rug – en dat het goed voelde om te leven. Onmiddellijk erna: de schaamte voor die sensatie, omdat ik plots besefte dat ik op en tussen de doden stond. Dat moment was een keerpunt voor mij. Want de vraag stelde zich: maak ik hier een foto van of laat ik het los? Maar als ik geen foto maak, wat doe ik hier dan?”

Stillevens

De in New York geboren Meyerowitz wilde iéts doen om zijn stad te helpen. “Fotografie was mijn manier”, zegt hij. Met Walker Evans’ en Dorothea Lange’s fotografische representatie van de Great Depression in de jaren dertig in gedachten stelt Meyerowitz: “Geen foto’s betekent geen visueel verslag van een van de meest fundamentele dingen die hier ooit gebeurd zijn."

Dus volgde hij negen maanden lang met zijn lens de vorderingen op de site en maakte hij historische beelden. “Het is het meest intense werk dat ik ooit gemaakt heb, en het vroeg skills die ik nooit eerder had moeten gebruiken, maar het was een enorm geschenk om dit te kunnen doen. Zonder overdrijven: het heeft mijn leven veranderd.”

Momenteel werkt Meyerowitz aan stillevens, een evolutie die hij zelf niet had zien aankomen. “Het zal wel iets met de leeftijd te maken hebben. Als ik terugkijk naar mijn contactafdrukken van de afgelopen vijftig jaar, zie ik bovenal een onophoudelijk optimistisch persoon. Ik kan nog steeds verrast worden door wat ik zie. En nu voel ik me hoofdzakelijk aangetrokken tot nature morte. Ik kan het zelf niet verklaren, maar ik heb een plotse interesse in het stilleven en hoe fotografie het nieuw leven kan inblazen.”

Beeld (c) Joel Meyerowitz, New York, 1963, courtesy Polka Galerie

Tot 28/1 in de Botanique, Brussel. botanique.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234