Maandag 30/11/2020

JeugdtheaterImpact coronacrisis

Jeugdtheaters in de problemen: maanden werken aan voorstellingen die niet gespeeld worden

Zero for Conduct van fABULEUS: 70 procent van de tournee bestaat uit schoolvoorstellingen, die niet zullen kunnen plaatsvinden.Beeld Clara Hermans

Voorlopig blijven de scholen actief in code geel, maar dat betekent dat leerlingen ouder dan twaalf nog steeds geen extra-murosactiviteiten mogen bijwonen. Al sinds de heropstart in september worden jeugdtheaters zo geraakt in het hart van hun activiteiten. ‘De situatie lijkt uitzichtloos.’

“In hetpaleis alleen al komt 58 procent van de bezoekers in klasverband. Deze bezoekersstroom valt volledig stil, wat ronduit alarmerend is voor een sector die al maandenlang bloedt.” Dat schreef Els De Bodt, algemeen directeur van het Antwerpse jeugdtheater hetpaleis, op 17 augustus in deze krant. Drie dagen daarvoor had Vlaams onderwijsminister Ben Weyts (N-VA) beslist om vanaf 1 september het volledige onderwijs opnieuw op te starten, zij het met een belangrijke voetnoot: het onderwijs heropende in code geel. Wat inhoudt dat extra-murosactiviteiten, zoals theatervoorstellingen, niet mogen doorgaan voor leerlingen van twaalf jaar of ouder. Enkel voorstellingen voor de lagere school mogen nog plaatsvinden.

Dat is slecht nieuws voor jeugdtheaters, die fel in hun programma moeten snijden. “Ik denk dat toch drie vierde van ons programma uit schoolvoorstellingen bestaat”, zegt Veerle Kerckhoven, algemeen directeur van het Brusselse jeugdtheater BRONKS. “En vergeet niet dat we nog steeds maar met een beperkte capaciteit kunnen spelen. Zo maken we bij elke voorstelling sowieso verlies. Bovendien moeten we nu twee keer zoveel personeel inschakelen om minder grote groepen te ontvangen dan in andere seizoenen. Dat kan niet blijven duren.”

Eind september stuurde Overleg Kunstenorganisaties dan ook een brief naar Onderwijsminister Ben Weyts. “Wij vragen om zo snel mogelijk perspectief te bieden en de extra-murosactiviteiten zowel voor lagere scholen als voor secundaire scholen mogelijk te maken, en dat zowel in code geel als in code oranje.” Maar de situatie zal pas in de kerstvakantie opnieuw geëvalueerd worden, klinkt het op het kabinet van Weyts, “in de hoop dat we dan kunnen versoepelen”.

Maar de snelle stijging van de besmettingscijfers de laatste weken geeft theaters weinig hoop. “De situatie lijkt uitzichtloos”, zegt Kerckhoven. Ondertussen worden voorstellingen, net als in de lockdown tijdens het voorjaar, noodgedwongen geannuleerd of uitgesteld. De BRONKS-productie Clash ging dit voorjaar op tournee: tijdens de lockdown werden twaalf schoolvoorstellingen geschrapt. Dit najaar is het niet anders. “Clash ging opnieuw op tournee vertrekken, maar vrijwel alle cultuurcentra hebben de voorstelling geannuleerd.”

Ook bij fABULEUS in Leuven voelen ze de impact. “Wij zijn momenteel op tournee met onze voorstelling Zero for Conduct, een coproductie met Kloppend Hert uit Gent”, zegt directeur Dirk De Lathauwer. “In Lokeren zouden we bijvoorbeeld twee schoolvoorstellingen en één avondvoorstelling spelen: alleen die laatste is kunnen doorgaan. In totaal bestaat 70 procent van die tournee uit schoolvoorstellingen, die niet zullen kunnen plaatsvinden.”

Clash van BRONKS zou dit najaar opnieuw op tournee gaan, maar vrijwel alle cultuurcentra hebben de voorstelling geannuleerd.Beeld Clara Hermans

Wie een programma heeft dat vooral op lagereschoolleerlingen mikt, kan voorlopig verder. “We hadden het geluk dat we in september en oktober enkel voorstellingen voor het lager onderwijs hadden geprogrammeerd”, vertelt De Bodt. “Dus tot nu toe loopt het relatief goed. We hebben nog maar één voorstelling, voor een kleuterschool, moeten annuleren.” Zolang het onderwijs in code geel actief blijft, kunnen die voorstellingen blijven duren. Als er toch naar code oranje wordt overgeschakeld, vallen ook voorstellingen voor de lagere school weg.

Ook in Kopergietery in Gent zijn de meeste voorstellingen die dit najaar zijn ingepland gericht op een lagereschoolpubliek. “Ons najaar bestaat uit 29 avondvoorstellingen en 28 schoolvoorstellingen, en we spelen 40 voorstellingen op Gentse scholen”, zegt zakelijk leider Liesbeth Vlerick. “In huis hebben we in het najaar drie eigen creaties die in premiere gaan voor middelbareschoolstudenten. Twee van deze voorstellingen spelen in onze kleine zaal, voor zestig personen: die kunnen we in code geel vullen met studenten uit het kunstonderwijs,  mits goedkeuring van de preventieadviseur van de scholen. Onze voorstelling Club Toulose staat normaal gezien in onze grote zaal in november. Daar moeten we mogelijk annuleren.”

Gratis vervoer

Anders is het gesteld met de tournees, voorstellingen die niet in eigen huis worden opgevoerd. Vlerick: “Als er wordt geschakeld naar code oranje en die tournees worden geannuleerd, valt vijftig procent van onze activiteiten weg.”

Zelfs nu we nog in code geel zitten, blijken ook lagereschoolvoorstellingen niet altijd evident. “Ik hoor toch dat veel scholen schroom hebben om naar het theater te komen”, weet De Lathauwer. “Ze zijn niet zo gretig als vroeger.” De Bodt: “Hier in Antwerpen heeft de schepen van Onderwijs (Jinnih Beels, sp.a, EWC) een advies uitgevaardigd om zo weinig extra-murosactiviteiten te organiseren. Ik begrijp dat ze er alles aan wil doen om extra besmettingen te voorkomen, maar een bezoek aan het theater verloopt volledig coronaproof volgens heel strikte maatregelen.”

Ook vervoer kan een probleem vormen. Onlangs pleitte Vlaams parlementslid Loes Vandromme (CD&V) ervoor om DynamoOPWEG, waarmee scholen een gratis een beroep kunnen doen op De Lijn voor culturele uitstappen, verder uit te breiden en te ondersteunen. Maar niet alle scholen staan te springen om op de bus te stappen. “Sommige komen, sommige niet”, zegt De Bodt. “We staan in nauw contact met de scholen, en we proberen te helpen met het organiseren van vervoer. Met de vzw Vrienden van hetpaleis onderzoeken we of we scholen voor wie de situatie financieel beperkt is kunnen helpen door busvervoer te organiseren.”

Dat de situatie voor de meeste theaters nog niet meteen nijpend wordt, heeft te maken met het succes dat ze door de jaren hebben opgebouwd. “Vorig seizoen hadden we 12.000 tickets te kort om aan de vraag van de scholen te voldoen”, zegt De Bodt. “Nu is de opkomst minder, natuurlijk, maar we kunnen toch 70 procent van onze zaalcapaciteit vullen. Ik vind het al knap dat die scholen toch nog komen. Maar het is natuurlijk niet voldoende. Als we de begroting opmaakten, gingen we uit van 100 procent van onze capaciteit, zoals gewoonlijk.”

Voor schoolvoorstellingen gelden dezelfde coronamaatregelen als voor eender welke andere voorstellingen, wat betreft mondmaskerplicht voor iedereen ouder dan twaalf en het respecteren van de afstand tussen bubbels. Zo kan Kopergietery in de kleine zaal een luttele 60 toeschouwers zetelen. In de grote zaal gaat het om 100 beschikbare zitjes. In de grote zaal van hetpaleis kunnen er in de praktijk 250 tot 300 leerlingen zitten, in plaats van de gebruikelijke 540. In dat opzicht verschilt een opvoering voor scholieren dus niet van een voor mensen die ’s avonds naar het theater gaan.  De Lathauwer: “We kunnen voor een schoolvoorstelling overdag evengoed veilig organiseren als een gewone voorstelling ’s avonds.”

Kinderarmoede

Dat Vlaamse schoolvoorstellingen wegvallen – middelbare scholen in Franstalig België mogen vooralsnog wel naar het theater – probeert BRONKS te compenseren door in de plaats familievoorstellingen (op woensdagnamiddag en tijdens het weekend) en avondvoorstellingen in te plannen. “We proberen zoveel mogelijk te laten doorgaan: annuleren is echt het laatste wat we willen doen”, legt Kerckhoven uit. “Voor A Separation van tg STAN hebben we de schoolvoorstelling omgeboekt naar een avondvoorstelling, en die was op tien dagen uitverkocht. Je ziet dat de mensen er deugd van hebben. De wil om te komen is er dus wel.”

Maar met avondvoorstellingen bereik je niet hetzelfde publiek als met schoolvoorstellingen, ziet Kerckhoven, en daar knelt het schoentje. “Hier in Brussel is de kinderarmoede enorm, en die stijgt alleen maar verder. Als extra-murosactiviteiten sneuvelen, is er een massa kinderen, tot 80 procent van de jongeren die met school wél naar hier komen, die nooit met theater of cultuur in aanraking komen. Ik vind dat zonde.”

Zo lijkt de huidige regeling vooral slachtoffers te maken. Er zijn de leerlingen die niet kunnen komen. Er zijn de artiesten die niet kunnen spelen. “Als we annuleren, zijn zij de dupe”, zegt Kerckhoven. De Lathauwer: “Het is frustrerend om iets te maken dat niet gespeeld kan worden, om vier maanden voor niks aan een voorstelling te werken.” En er is de financiële impact op de theaters zelf. “Mochten we naar code oranje gaan en dus ook geen lagereschoolvoorstellingen meer kunnen spelen”, zegt Vlerick, “dan valt 70 procent van onze activiteiten weg en zien we onze inkomsten met 61 procent teruglopen.”

Dat besef is er ook bij Ben Weyts. “In de eerste plannen was er wel toestemming voor extra-murosactiviteiten, maar aan het einde van de zomer hebben we dat toch moeten schrappen”, zegt Weyts’ woordvoerder, Michaël Devoldere. “Dat was geen gemakkelijke beslissing. Cultuur is economisch een belangrijke sector, maar is ook pedagogisch heel waardevol. Extra-murosactiviteiten schrappen gebeurde met pijn in het hart.”

Nu kan er alleen maar gehoopt worden dat de situatie tegen het nieuwe semester alsnog verbetert. “Als we in het voorjaar geen schoolvoorstellingen kunnen spelen, is dat voor ons een ramp”, voorspelt De Lathauwer. Ook De Bodt maakt zich zorgen dat Oresteia, een grote productie voor jongeren van 15+, niet gespeeld zal kunnen worden. Ze durft niet optimistisch te zijn. “Ik merk dat er veel begrip is op beide kabinetten, maar zolang de besmettingscijfers stijgen, zie ik geen verbetering.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234