Zondag 19/09/2021

BoekrecensieDe mannen die we oogstten

Jesmyn Ward in haar biografie: ‘Waarom is mijn broer dood?’

Een dakloze man in Biloxi, Mississippi. Auteur Jesmyn Ward vraagt zich in haar roman af  hoe het kan dat het verleden van racisme en economische ongelijkheid en gebrek aan publieke en persoonlijke verantwoordelijkheid in Amerika's armste staat is gaan etteren en verzuren en circuleren. Beeld Getty Images
Een dakloze man in Biloxi, Mississippi. Auteur Jesmyn Ward vraagt zich in haar roman af hoe het kan dat het verleden van racisme en economische ongelijkheid en gebrek aan publieke en persoonlijke verantwoordelijkheid in Amerika's armste staat is gaan etteren en verzuren en circuleren.Beeld Getty Images

In haar biografie De mannen die we oogstten onderzoekt Jesmyn Ward hoe het komt dat zwarte mannen in Amerika, zoals haar broer Joshua, zo’n makkelijk doelwit voor de dood zijn.

Jesmyn Ward (1977) beschrijft de levens van vijf mannen uit haar familie en vriendenkring in Mississippi die vroegtijdig zijn overleden door omstandigheden die op het eerste gezicht een kwestie van willekeur lijken. Neem Roger, hij was vijftien toen hij school verliet – ‘het is niet ongebruikelijk dat zwarte jongens zonder diploma de school verlaten.’ Hij ging werken bij een carrosseriebedrijf in Californië, vond hij fantastisch. Hij keerde in zomer terug naar Mississippi, raakte verslaafd aan coke en vervolgens crack, nam een overdosis en werd dood in zijn huis aangetroffen.

Ward groeide op in een arme zwarte buurt in DeLisle, Mississippi, waar de families omvangrijk zijn, de huizen klein en zelfgebouwd. Vaders blijven niet lang bij hun gezinnen hangen. Het beeld dat Ward van haar jeugd en familie schetst is er een van endemische armoede, gebrek aan scholing, drank- en drugsgebruik, criminaliteit en uitzichtloosheid. Ze onderzoekt hoe het kan ‘dat het verleden van racisme, economische ongelijkheid en gebrek aan publieke en persoonlijke verantwoordelijkheid hier is gaan etteren en verzuren en circuleren’.

Hoewel haar broer de eerste van de vijf mannen in Wards memoir is die het met de dood moest bekopen, kiest ze ervoor om chronologisch en vanuit het heden achterom blikkend naar het verleden bij de dood van haar broer uit te komen. Hierdoor hangen de dood van haar broer en de toedracht van zijn overlijden als donkere wolken samengepakt over de hele geschiedenis.

Goed en kwaad

De zwarte gemeenschap in DeLisle is erg hecht; iedereen is er familie van elkaar. Ward heeft het geluk dat ze met behulp van een beurs van een van de witte rijke gezinnen waar haar moeder schoonmaker is, toegang heeft tot goed onderwijs en uiteindelijk kan gaan studeren aan Stanford University.

In de vakanties keert ze terug naar haar familie en vrienden. Op een van die met drank en drugs overgoten middagen vertelt Ward aan Demond (1972-2004), een vriend van de vriend van haar zus, dat ze schrijver wil worden. ‘Dan moet je over mijn leven schrijven, zei Demond. De meeste mannen in mijn leven vonden dat hun levensverhaal, of ze nou drugdealer waren of op het rechte pad bleven, het waard was om te worden geboekstaafd. In die tijd lachte ik erom. Maar nu ik over ze ben gaan schrijven realiseer ik me dat ze gelijk hadden.’

Als kind las Ward boeken om zich te laven aan een duidelijke en overzichtelijke wereld waar de woorden ‘ondubbelzinnig en oprecht’ waren met een ‘duidelijk onderscheid tussen goed en kwaad’. Als volwassen auteur doet ze een poging om de werkelijkheid in deze mal te gieten; de drijvende kracht van deze memoir.

De dood van haar broer, doodgereden door een dronken witte man die amper werd gestraft, laat zich natuurlijk niet uitleggen, zou je zeggen. De tragiek is echter dat zijn vroegtijdige dood voorbestemd leek te zijn, alleen al omdat hij een zwarte man in het Zuiden van Amerika was. De statistieken ondersteunen dit beeld. Een schrijnend inzicht.

Jesmyn Ward, 'De mannen die we oogstten', Atlas Contact, 272 p., 22,99 euro. Vertaald door Astrid Huisman. Beeld RV
Jesmyn Ward, 'De mannen die we oogstten', Atlas Contact, 272 p., 22,99 euro. Vertaald door Astrid Huisman.Beeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234