Vrijdag 06/12/2019

Literatuur

Je eigen boek zélf uitgeven: waarom niet?

Pieter Aspe. Beeld Jef Boes

Pieter Aspe is een van de eerste Vlaamse auteurs die zelf boeken wil uitgeven. Wie zijn uitleg hoort over "het vele geld dat verloren gaat" bij logge uitgeverijen, vraagt zich af waarom er niet meer zijn voorbeeld volgen. "Veel schrijvers willen zich niet 'verlagen' tot praktisch gedoe."

"Ik zie auteurs vechten tegen structuren", zei Pieter Aspe (64) in deze krant. De misdaadauteur vindt bestaande uitgeverijen niet efficiënt. En dan vooral de kostenstructuur. "Ze drukt op de winst. Dat is niet in het belang van de auteur. Ik wil dat anders doen."

Aspes nieuwe project is een voortzetting van Aspe nv, dat vanaf 2018 een zelfstandige bvba wordt. Hij wil er ook andere auteurs bij betrekken. Eén 'belangrijke' naam zou al interesse hebben. Een unicum. Want schrijvers die hun eigen boeken uitgeven, zoals Marnix Peeters en Paulien Cornelisse, zijn uitzonderingen.

In de muziekwereld brengen artiesten nochtans veel vaker werk in eigen beheer uit om zelf meer geld over te houden en logge structuren uit de weg te gaan. En hoe groter het aandeel van streaming, hoe meer voorbeelden. Van Wilco en The White Stripes tot Milow en Amenra, al dan niet deels in samenwerking met een platenfirma.

Druk en distributie

Het grote verschil is dat er geen cd's meer geperst hoeven te worden, zegt schrijver Marnix Peeters, die zijn boek In elke vrouw schuilt haar moeder dit jaar uitbracht bij zijn eigen Potwall Publishers. Artiesten kunnen hun nieuwe plaat makkelijk digitaal uitbrengen. In de boekensector, waar de verkoop nog steeds vooral op gedrukte exemplaren steunt, is die grote druk- en distributiedrempel er nog wel. 

"Voorraadbeheer, herdrukken en teruggaven met boekhandels afhandelen: dat is een complex kluwen", zegt Peeters, die voor druk en distributie nog wel samenwerkt met WPG. "Dat houdt veel schrijvers tegen. Je zit met een sector die 25 jaar achterophinkt. Ik ben geen complotdenker, maar het zou me niet verbazen als grote uitgeverijen de doorbraak van het e-book om die reden zo lang mogelijk actief tegenhouden. Als de dijken breken zit je plots met een heel ander model."

Uitgeefconcern WPG, dat Aspe tot nu toe onder contract had, erkent dat het huidige model onder druk staat. "De tijd is rijp voor nieuwe en verfrissende uitgeefinitiatieven", vindt uitgever Marianne De Baere. "De zelfstandige positie van Aspe nv is daarvoor een mooi uitgangspunt."

Maar volgens Peeters rekent de boekenwereld zich nog steeds tot de 'hogere kunsten'. "Veel auteurs willen zich niet verlagen tot zelfpromotie of ander praktisch 'gedoe', willen niet zelf bij media en boekhandels moeten aankloppen."

Conservatief

Schrijver Ivo Victoria heeft er ooit over nagedacht, maar liet het plan toch varen. "Logistiek maar ook politiek komt er veel bij kijken. De boekenwereld is heel conservatief", zegt Victoria, die nu 'gelukkig' bij uitgeverij Lebowski zit. "Breng als onbekende of middenmootschrijver maar eens zelf je eigen boek uit: je botst meteen op een geloofwaardigheidsprobleem bij boekhandels en media. Zoals jaren geleden in de muziekwereld: wie zijn album zelf uitbracht kon zogezegd geen platendeal versieren en was dus verwaarloosbaar."

Je eigen werk uitgeven, laat staan een eigen uitgeverij starten, vraagt investeringen en startkapitaal. Ook daar wringt – zeker voor beginnende auteurs – het schoentje. Niet iedereen heeft al zoveel bestsellers als Aspe op zijn naam staan. Peeters zegt meer per boek over te houden, ook al omdat In elke vrouw schuilt haar moeder weken in de top tien stond. "Maar nooit 10 euro in plaats van 1 of 2 euro." Zelf doet hij het niet voor het geld, wel omdat hij graag zijn eigen baas is en minder tijd hoeft te spenderen aan discussies over taalgebruik en coverkeuzes met de uitgeverij.

Toch voelen weinig auteurs iets voor die ondernemingsdrang. Herman Brusselmans: "Op mijn 60ste nog voor ondernemer gaan spelen voor een paar extra euro's? Ik heb daar echt geen goesting in. Dat is een vak apart." Ook Stefan Brijs "wil alleen schrijven. Ik heb geen ambitie, geen zin en geen tijd om zelf promotie te voeren, boekhandels te contacteren en een marketingplan op te stellen." 

Gevestigde uitgeverijen zijn niet alleen handig, zegt Brijs, die bij Atlas Contact zit, maar ook noodzakelijk. "Met een eigen uitgeverij beginnen gaat ook een zeker egoïsme gepaard. Want het is dankzij grote goedverkopende namen dat een uitgeverij ook kansen kan geven aan kleine auteurs. Als je bij een uitgeverij een boek uitbrengt, krijg je tussen de 10 en de 15 procent van de verkoopprijs. Dat is weinig. Maar een uitgeverij houdt er zelf ook niet zo veel aan over."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234