Vrijdag 24/05/2019

Werelderfgoed

Jamaicaanse reggae is werelderfgoed, maar niet vrij van zonden

Bob Marley, de meest iconische reggae-artiest aller tijden. Beeld AFP

Na de Belgische biercultuur en de Franse keuken staat nu ook de Jamaicaanse reggae op de Werelderfgoedlijst van Unesco. De maatschappelijke rol die de muziek vervulde, was reden voor de organisatie om het muziekgenre in zijn rangen op te nemen. Al stellen sommigen zich daar vragen bij.

In Port Louis, Mauritius weerklonk woensdag de loftrompet. De Unesco-commissie boog zich toen over de vraag af of Jamaicaanse reggae opgenomen kon worden in de lijst met immaterieel erfgoed. “The music continues to act as a voice for all”, liet de organisatie weten. De cultuurorganisatie van de Verenigde Naties besloot dan ook dat de muziekstijl zijn plaats op de lijst dubbel en dik verdiende. De zaak werd beklonken met de klassieker ‘One Love’ waarna de vertegenwoordigers van de lidstaten hun stoelen naar verluidt aan de kant schoven en de vergadering ontaardde in een waar dansfeest. Wijlen Bob Marley aanschouwde alles vanuit het wolkendek en zag dat het goed was.

Het oogt op het eerste gezicht vreemd om de discografie van Bob Marley en Pete Tosh op de Werelderfgoedlijst naast de eeuwenoude yogatraditie te zien prijken. Nochtans is het geen primeur dat muziek zijn plaats op de lijst opeist. Spaanse flamenco en de Vietnamese gong hadden eerder al de eer en ook de Slovaakse doedelzak werd in 2015 door de commissie gelauwerd. Volgens de commissie is het belang van reggae dan ook niet te onderschatten. “Terwijl in zijn beginjaren reggae de stem was van de gemarginaliseerden, wordt het genre vandaag omarmd door een brede laag van de samenleving, ongeacht gender of religieuze en etnische achtergrond.”

Boodschap

Het genre zag het levenslicht begin jaren 60 en vloeide voort uit eerdere muzikale tradities. Daar heeft de geografische ligging van Jamaica alles mee te maken: soul en r&b uit Noord-Amerika, Latijns-Amerikaanse invloeden en Caraïbische elementen vermengden zich tot een geheel nieuwe sound. Die smeltkroes groeide uiteindelijk via ska en rocksteady uit tot reggae. Maar waarin de Jamaicaanse muziek zich echt onderscheidt, is haar boodschap.

“De muziek staat symbool voor hoop”, zegt Kris Eelen, de man achter het festival Reggae Geel. “Het genre vertelt het verhaal van een volk dat werd geïmporteerd vanuit Afrika en eigenlijk niets liever wil dan terug te keren naar zijn roots. Daarom ben ik blij dat er eindelijk erkenning is, want reggae is meer dan een genre. Het is een verhaal.” Eric Smout, artistiek leider bij Democrazy en fervent reggaeliefhebber, treedt hem daarin bij, maar nuanceert. “Ik ben ook blij dat er eindelijk erkenning is, maar helaas komt ze te laat. De gouden generatie met Marley en consorten maakten furore in de jaren 60 en 80.”

Verdomhoekje

Hoogdagen of niet: de impact op hedendaagse muziek valt niet te miskennen. “Reggae wordt vaak ten onrechte in een verdomhoekje gestoken, terwijl het belang ervan onmiskenbaar is. Neem de dub weg uit de dansmuziek en ze bestaat bij wijze van spreken niet meer”, zegt Kurt Overbergh, programmator van de AB.

Toch wringt er iets aan het hele verhaal. Jamaica staat allerminst bekend als een inclusieve samenleving. Haat tegenover vrouwen en de lgbt-gemeenschap vinden veelal hun weerslag in reggaeteksten. “De Jamaicaanse bevolking staat afkerig tegenover homoseksualiteit”, zegt Smout. “Grote reggaesterren als Beenie Man en Sizzla houden helaas vast aan dat verwerpelijk gedachtegoed.” Die laatste kwam twee jaar geleden nog in opspraak. Toen werd last minute een optreden van Sizzla op Reggae Geel afgelast omdat die zich in het verleden schuldig had gemaakt aan haatboodschappen. “Met Reggae Geel proberen we daaraan tegemoet te komen”, vertelt Eelen. “Artiesten die bij ons komen spelen, moeten verplicht een convenant ondertekenen waarin staat dat ze geen haatdragende uitspraken zullen doen.”

Overbergh meent dat het eerder om rotte appels gaat. “Je moet voor ogen houden dat het een brede traditie is. Zo’n hele geschiedenis herleiden tot een paar individuen is oneerlijk. Dat is hetzelfde als zeggen dat rappers alleen maar over bitches and money rappen. Als dat het geval zou zijn, moeten we een poëet als Zwangere Guy aan de galg hangen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.