Vrijdag 24/05/2019

Tv-reeks

Israëlische reeks 'Fauda' over Palestijns-Israëlisch conflict brengt kijker naar plekken waar hij liever niet komt

Beeld Courtesy of Netflix

De Israëlische televisie-industrie reageerde veeleer koeltjes toen Avi Issacharoff en Lior Raz kwamen aanzetten met Fauda. Niet verwonderlijk: een tv-reeks over een team undercoveragenten die jagen op Palestijnse terroristen op de Westelijke Jordaanoever is niet meteen wat de Israëlische televisiekijker verwacht. 

Het Israëlische publiek verkiest televisie die afleiding biedt. Het kijkt naar talentenjachten zoals The Voice of Master Chef, waar de strijd individueel is en niet nationaal. Of een realityreeks zoals Big Brother, waarin het rond persoonlijke en niet rond politieke conflicten draait.  

Ook Loaded is een hit, een dramedy over een technologiestart-up waarvan de eigenaars van de ene op de andere dag miljonair worden – Israël ziet zichzelf maar wat graag als het nieuwe Silicon Valley. 

“Men wil niets horen over Palestijnen”, zegt Issacharoff. De journalist (specialisatie Arabische zaken) heeft het over de televisiebonzen, maar hetzelfde geldt voor Israëlische Joden in het algemeen. “Als ik vertel dat ik iets wil schrijven over het Israëlisch-Palestijnse conflict, dan lachen ze me uit.”

Maar wie laatst lacht, best lacht. Ondanks de scepsis werd Fauda – ‘chaos’ in het Arabisch – een hit bij publiek en pers. In Israël is het de succesvolste serie op het satellietnetwerk Yes, en The New York Times vond het een van de beste tv-reeksen van 2017. Het tweede seizoen is sinds donderdag te zien op Netflix.  En een derde seizoen is op komst.

Vuil werk

Het succes in Israël is te danken aan een ander soort van escapisme: het is een kans voor mensen om plaatsen te zien en onderwerpen aan te snijden die ze gewoonlijk vermijden. Om vervolgens, met één druk op de afstandsbediening, weer veilig thuis te zijn. 

Israëli’s leven met een conflict op een manier die westerlingen moeilijk kunnen vatten. Het is er routine om op je smartphone berichten te ontvangen over alweer een steekpartij of een automobilist die op mensen is ingereden. Apps van de civiele bescherming sturen mensen om de haverklap naar schuilkelders wanneer raketten hun gemeenschap bedreigen.

“Mensen willen wat plezier”, vertelt Avi Issacharoff bij het ontbijt, thuis in Tel Aviv. “Mensen willen naar het strand, uit eten gaan, samen koffiedrinken, samen naar muziek luisteren.” 

Beeld Courtesy of Netflix

Maar het werk dat de Israëlische terrorismebestrijdingstroepen in hun naam verrichten, is nooit af. In Fauda blijkt dat werk vuil, rommelig en moreel ingewikkeld. 

Leden van de undercovereenheid – carrièresoldaten tussen 35 en 50 jaar – nemen teder afscheid van hun familie, om vervolgens martelingen en erger te begaan. “Het is alsof we een sluier oplichten van een plek waarover niemand praat”, zegt Lior Raz, die het hoofdpersonage Doron Kavilio speelt. 

Hijzelf heeft trouwens gevochten bij Duvdevan, een elite-eenheid die zichzelf vermomt als Arabieren. “Je beseft niet hoe zwaar de prijs is die zij betalen voor hun daden.”

De soldaten breken regels en wetten met de regelmaat van een klok. Orders worden vrijelijk genegeerd. Alleen de rechtvaardigheid van hun zaak trekken ze niet in twijfel. 

Volgens de makers toont Fauda het Israëlische geweld en de vernederingen die Palestijnen elke dag ondergaan. Zo kunnen mensen van thuis uit ‘over de muur’ kijken en zien wat de gruwelijke kanten van de bezetting zijn. Vervolgens kunnen ze wel rustig terug naar hun veilige wereldje, met de troost dat het maar fictie is.

Scherpe kanten afvijlen

Fauda biedt de kijker ook de kans om even te ontsnappen aan het absolute karakter van het Israëlisch-Palestijnse conflict: beide partijen zien zichzelf gewoonlijk als slachtoffer en de andere als dader. Er is maar weinig empathie en weinig animo om het vredesproces nieuw leven in te blazen.

Beeld Courtesy of Netflix

Maar door aan beide kanten personages met diepgang te creëren – Israëlische helden die de ergste gruwelen begaan en Palestijnse schurken die in staat zijn tot grote liefde – kan Fauda mogelijk wat scherpe kanten van dit conflict vijlen, denken de makers. “Ik krijg e-mails van Israëli’s die beweren voor de eerste keer in hun leven empathie en compassie te voelen voor de tegenstander”, zegt Raz. 

“Kijkers kunnen plots gaan houden van een Hamas-strijder”, vertelt Issacharoff. “Vrouwen gaan de Hamas-man die een IS-man wordt misschien bekijken als sekssymbool. Maar het is maar show. Een echte terrorist is geen sekssymbool.”

Toch kwam er veel kritiek uit Palestijnse hoek. Zo zou Fauda ervoor terugschrikken het volle gewicht van de Israëlische bezetting te tonen. Hoewel het Palestijnse lijden niet geheel over het hoofd wordt gezien, zijn bepaalde aspecten van de bezetting – verwoestingen van woningen, onteigeningen van gehele dorpen – niet in de reeks te zien. 

Daarop riposteert Issacharoff dat zijn reeks geen aanklacht is tegen de bezetting. “En daarbij, ook Palestijnen vinden dat saai om naar te kijken.”

Een flauw excuus, vindt de Israëlisch-Arabische komiek Sayed Kashua. In zijn ogen is het verhaal dat het conflict verteld wordt 'door de ogen van beide partijen' niet meer dan een misleidend marketingpraatje

“Als een Israëlische tv-maker vindt dat hij Palestijnen moet humaniseren, dan vertrekt hij al vanuit het idee dat ze niet menselijk zijn”, zegt Kashua aan de telefoon vanuit Illinois in de VS, waar hij lesgeeft aan de universiteit. “En Palestijnen laten huilen of verliefd laten worden, dat is niet ‘humaniseren’. Het is een exotische manier om naar Palestijnen te kijken. Je vermenselijkt geen moordenaar door hem te laten wenen als hij zijn moeder omhelst.” 

Beeld Courtesy of Netflix

Hij vindt ook dat Fauda vastgeroeste Israëlische ideeën te weinig uitdaagt. Het idee dat met de Palestijnen geen vrede te sluiten valt, bijvoorbeeld. En dat de meest militante Palestijnen gedreven worden door persoonlijke wrok, eerder dan door politieke motieven of nationale aspiraties. 

“Er zijn moordenaars. Maar er zijn ook goede mensen die naar oplossingen zoeken. En als je niet kijkt naar historische of politieke oorzaken, dan sluit je een oplossing bij voorbaat uit.”

Bomgordel

Issacharoff is voorlopig al tevreden een paar gevoelige snaren te raken en enkele geesten te openen. Toch willen hij en Raz ook uitkomen voor hun eigen mening. 

In de reeks blaast een schurk een van zijn eigen vrienden op – een plotwending die veel kritiek kreeg uit Palestijnse hoek. “Ik ben een Israëli, ik ben een Jood, ik ben een zionist”, zegt Issacharoff. “Ik volg het Israëlische verhaal. Ik begrijp na achttien jaar in het veld nog steeds die zelfmoordaanslagen niet. Als iemand een ander met een bomgordel uitstuurt, dan geeft hij niet om die persoon, en dan vind ik hem een vreselijk mens."

"En weet je waar ik ook zeker van ben?”, vraagt hij. “Dat de meeste Palestijnen diep in hun hart hetzelfde denken.”

Het eerste en tweede seizoen van Fauda zijn te zien op Netflix.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.