Donderdag 21/10/2021

Virtual Reality

Is er toekomst voor Virtual Reality in de journalistiek?

Syria's Silence, een Virtual Reality-reportage voor de VRT. Beeld VRT
Syria's Silence, een Virtual Reality-reportage voor de VRT.Beeld VRT

Een virtuele minidocumentaire in 360 graden. Zo is de eerste VR-reportage van VRT-journalist Jens Franssen in Syrië het best te omschrijven. Maar heeft de journalistiek wel nood aan die hoogtechnologische snufjes?

Virtual reality (VR) en journalistiek lijken een gekke combinatie. We kennen de Oculus bril of Google Cardboard vooral van videospeltoepassingen en fictieve 3D-ervaringen. Toch kan het ook bijdragen aan onze nieuwsconsumptie. Niet als kijker, maar als participant. En als manier om een jonger publiek aan te trekken. Iets waar men aan de Reyerslaan wel oren naar heeft.

Wendy Van den Broeck voert namens iMinds-SMIT van de VUB en in samenwerking met VRT een onderzoek naar de toekomst van VR voor televisie, als onderdeel van het Europese project ImmersiaTV. "In een eerste fase hebben we het publiek al bevraagd aan welke vereisten VR zou moeten voldoen opdat ze het zichzelf thuis zien gebruiken", zegt ze. "Daaruit blijkt dat mensen er voor openstaan, maar niet noodzakelijk voor elk programmaformat. Sport, actualiteit, documentaires of reisprogramma's staan bovenaan het lijstje van content waarbij ze wel bereid zijn zo'n bril op te zetten."

Volgens Van den Broeck kan VR effectief een meerwaarde betekenen voor de kijker. "Het laat je toe om iets te beleven dat je anders niet kan beleven. Om ergens middenin te staan en daar te kunnen rondkijken. Dat kan gaan over een vluchtelingenkamp, maar net zo goed over een voetbalwedstrijd waar je naast een speler op de bank kan gaan zitten."

ImmersiaTV wil daar knowhow in opbouwen. "Het is een compleet andere manier van tv-maken", zegt Van den Broeck. "Er mag niemand in beeld lopen, terwijl je wel in 360 graden moet filmen. Als maker geef je ook een deel van de controle uit handen, waar je anders de kijker begeleid in wat ze op welk moment moeten zien."

Daarom heeft VR minder potentieel in fictie, denkt Van den Broeck. "Het kan wel leuk zijn om nieuwe personages in Thuis via VR te ontdekken. Maar de kijker volgt daar nog altijd het liefst wat de programmamakers willen vertellen, uit schrik om al rondkijkend iets van het verhaal te missen."

Jens Franssen. Beeld VRT - Nathalie Dolmans
Jens Franssen.Beeld VRT - Nathalie Dolmans

Op Europees niveau werkt men momenteel aan twee pilootafleveringen van hoe zo'n VR-ervaring op tv er kan uitzien. Er wordt een documentaire gedraaid in Portugal, en er worden live testen gedaan tijdens het veldrijden in België. Dankzij het project heeft onze openbare omroep zelfs twee mensen fulltime in dienst om met VR bezig te zijn. Daarnaast trok VRT-journalist Jens Franssen in maart al met de expertise van mediabedrijf Fisheye naar Syrië, om daar de eerste afgewerkte VR-reportage te schieten. Die staat sinds gisterenavond online.

null Beeld VRT
Beeld VRT

"Ik kom van de radio en volgens mij komt VR het dichtst in de buurt", zegt Franssen. "Op televisie heb je de beperking van het frame, terwijl ik in mijn radiostukken de luisteraar probeer mee te nemen naar de plek zelf. Met VR kan ik dat nu voor het eerst ook echt laten zien."

In Ryad's War Oil maakt hij een portret van Riad, een jongen van 22 die vluchtte uit Aleppo en noodgedwongen in de olie werkt. Af en toe neemt Franssen de kijker bij de hand, door de voice-over subtiel te laten zeggen waar je naar moet kijken. Maar het is vooral een effectieve manier om eens echt in de schoenen van iemand anders te staan.

Volgens Tom Kent, professor journalistiek aan de Columbia-universiteit in New York, zit daar ook de kracht van VR. "In de wereld van VR krijg je nog makkelijker empathie voor een personage, omdat je hem bijna kan aanraken", schreef hij op medium.com. "Al schuilt daarin ook een gevaar. Wanneer VR in journalistiek vooral wordt gebruikt om de technologie te testen en empathie te creëren, dreig je niet langer aan gebalanceerde verslaggeving te doen."

Franssen voelt zich niet aangesproken. "Ik bén journalist en werk volgens de deontologie", zegt hij. "Voor Ryad's War Oil heb ik er inderdaad een figuur uitgelicht. De volgende uitdaging is een klassiek nieuwsstuk, of een interview. Dat is het fijne. VR heeft zijn eigen regels van vertellen, maar die zijn nog lang niet volledig geschreven. Als nieuwsdienst komen wij op zoveel plekken, dan is het een kleintje om ook aan VR te denken. Om zo onze verhalen op zoveel mogelijk platformen te kunnen aanbieden en te blijven innoveren."

null Beeld VRT
Beeld VRT
null Beeld VRT
Beeld VRT

Ook BBC, VPRO en Rai zijn aan het experimenteren. Begin dit jaar ontrolde The New York Times een plan om aan VR-journalistiek te doen. En De Standaard startte onlangs met een VR-app voor de smartphone. Toch is er een groot verschil met waar ImmersiaTV en VRT naartoe willen.

"Er staan online al veel voorbeelden van 360 graden-filmpjes", zegt Van den Broeck. "Maar wij zoeken naar manieren om VR te integreren in de normale kijkervaring. Dat gaat dus niet over korte filmpjes, maar hoe een VR-beleving kan geïntegreerd worden in langere televisiecontent in een combinatie van toestellen: televisie, VR-bril of tablet. Dat is nog maar weinig gedaan." In de zomer van 2018 zou het project rond moeten zijn en worden er aanbevelingen gedaan aan de Europese omroepen.

Hoe te bekijken?

Of we binnenkort met een VR-bril naar Het Journaal zullen kijken, is weinig waarschijnlijk. Voorlopig blijft de VR-concent ook los van televisie. De reportage Ryad's War Oil van Franssen is te zien op de VR-bril en Google Cardboard, maar ook via de app EEYOU (eeyou.eu) op tablet en smartphone.

Op deredactie.be kan het ook bekeken worden als een soort Google Streetview, maar dan boet u stevig in aan de charme van de toepassing. De voice-over werd origineel opgenomen in het Engels, maar is ook in het Nederlands en Arabisch beschikbaar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234