Zaterdag 14/12/2019

Kunst

Is dit Banksy's nieuwe brexit-statement?

‘Devolved Parliament’ van Banksy. Beeld Sotheby’s

Een jaar na de stunt van het zelfvernietigende kunstwerk gaat opnieuw een werk van de anonieme kunstenaar Banksy onder de hamer. Het schilderij toont een Brits Lagerhuis vol chimpansees, niet toevallig enkele weken voor de brexit.

“Ik snap dat het een spel is, maar het mag geen circus worden”, zei Tom Lenaerts vorig jaar over de hoogspanning in de Belgische politiek. Ook in Groot-Brittannië laten vooraanstaande stemmen zich uit over het weinig geciviliseerde debat dat er vandaag de dag wordt gevoerd, zeker op een zucht van de brexit.

“Lach nu, maar op een dag zal niemand nog de leiding hebben”, schreef de anonieme Britse streetartkunstenaar Banksy in maart op zijn Instagram-account over de malaise in het Lagerhuis. Aanleiding was een tentoonstelling in de Bristol Museum & Art Gallery, waar tot begin september zijn vier meter brede Devolved Parliament was te zien. 

Op het tableau zien we een vol Lagerhuis, maar alle politici zijn vervangen door chimpansees. Banksy schilderde het met het sombere realisme van de werken die daadwerkelijk in de Britse parlementsgebouwen hangen. Het schilderij dateert uit 2009 en was toen al bedoeld als satire op het Britse politieke establishment.

Gebanksyd

Het is dan ook geen toeval dat het werk in maart van onder het stof werd gehaald. En momenteel is het te bewonderen in het hart van de Britse politiek, in Londen, waar het veilinghuis Sotheby’s het op 3 oktober onder de hamer brengt. Devolved Parliament moet tussen 1,5 en 2 miljoen pond (1,68 tot 2,24 miljoen euro) opleveren.

‘Devolved Parliament’ wordt verkocht tijdens de Contemporary Art Evening Auction in Londen op 3 oktober. Beeld EPA

Het is verrassend dat uitgerekend Sotheby’s het doek veilt. Precies een jaar geleden verkocht het al eens een werk van Banksy per opbod. Bij het afkloppen van een verkoopprijs van 1,2 miljoen euro zakte de afbeelding van Girl with Balloon uit het vergulde kader. Blijkbaar had de kunstenaar een versnipperingsmechanisme in het frame ingebouwd. Uiteindelijk bleef het werk halverwege het canvas vastzitten.

“We zijn gebanksyd”, klonk het achteraf bij Sotheby’s. Even werd getwijfeld of het veilinghuis zelf voor de schade moest instaan. Maar kort na de sensationele guerrilla-actie liet de anonieme koper – een ‘vrouwelijke Europese verzamelaar’ – weten dat ze tevreden was met haar aankoop en het werk absoluut wilde houden. Het kunstwerk kreeg een nieuwe titel – Love Is in the Bin – en hangt sinds maart in bruikleen in de Staatsgalerie in Stuttgart.

‘Love Is in the Bin’. Beeld AFP

Ook nu zit er mogelijk een addertje onder het gras. Volgens Sotheby’s is deze Devolved Parliament het originele werk uit 2009, dat sinds 2011 in handen is van de huidige eigenaar, die het nu van de hand doet. Alleen ging het doek tien jaar geleden door het leven onder een andere naam: Question Time. En er zijn ook andere wijzigingen gebeurd.

Toen het schilderij tien jaar geleden voor het eerst werd tentoongesteld, werd het Lagerhuis verlicht met twee grote kroonluchters. In de versie die nu te zien is bij het veilinghuis lijken die luchters gekrompen en worden ze niet meer verlicht. Verder zijn enkele houten decoraties van vorm en grootte veranderd, en wordt een banaan anders vastgehouden.

Witte vlag

Gevraagd door The New York Times over de veranderingen verklaarde Sotheby’s: “Dit werk werd voor het eerst gemaakt in 2009 en werd in datzelfde jaar voor het eerst tentoongesteld in het Bristol Museum. Sindsdien is het schilderij opnieuw bewerkt door de kunstenaar en heeft het recent een nieuwe titel gekregen.” Raar, want volgens Joanna Brooks, de publiciste van Banksy, “is de eigenaar op geen enkele manier verbonden met de kunstenaar Banksy”.

Die onzekerheid over de afkomst van het voormalige Question Time zou potentiële kopers weleens kunnen afschrikken. Want als deze Devolved Parliament hetzelfde werk is als het schilderij uit 2009, wanneer heeft Banksy de veranderingen dan aangebracht? Of zouden er gewoon meerdere versies van hetzelfde werk bestaan? In dat geval zou de waarde een pak lager kunnen liggen, omdat het geen uniek stuk is.

In mei 2017 schilderde Banksy de vlag van de Europese Unie op een kale muur in de Britse havenplaats Dover. Beeld AP

Bovendien zetten zowel de Bristol Museum & Art Gallery als Sotheby’s Devolved Parliament in de markt als een kritiek van de maker op  de brexit en het circus errond. Alleen is het niet in die context tot stand gekomen. Banksy heeft wel degelijk een mening over de brexit, maar uitte die in een muurschildering in Dover. Dat werk werd kort geleden overschilderd door de stad.

In mei 2017 schilderde Banksy de vlag van de Europese Unie op een kale muur in de Britse havenplaats. Onderaan stond een man op een ladder afgebeeld, die een van de sterren op de vlag probeerde weg te halen: een symbool voor Groot-Brittannië, dat er in 2016 voor stemde de EU te verlaten. 

In een reactie op het overschilderen schreef Banksy op Instagram: “Ik was van plan het werk op de dag van de brexit aan te passen. Never mind. Een grote, witte vlag zegt het ook, zeker?” Daarbij postte hij een afbeelding van een schets waarop de man op de ladder nog steeds zit te prutsen aan de ster, maar de blauwe vlag op de grond is gevallen.

Of Devolved Parliament het originele werk uit 2009, dan wel een nieuwe versie is, blijft dus onduidelijk. Wat wél duidelijk is: Banksy draait er zijn hand niet voor om om bestaande werken een update te geven. Wie weet laat hij na de veiling via Instagram wel weten wie wijzigingen aan Devolved Parliament heeft aangebracht. En wat ze betekenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234