Dinsdag 23/07/2019

Is de veroordeling van de 'zwarte-vrouw-stoel' terecht?

De gewraakte foto, voordat hij werd bijgesneden. Beeld Screenshot Buro 24/7

Het is eigenlijk vreemd dat het zo lang duurde, maar Twitter heeft de snelle veroordeling van beelden, gedeeld zonder context, nu echt in de hoogste versnelling gebracht. Aan een reeks van context-gerelateerde akkefietjes werd gisteren een krachtige toegevoegd, toen een provocatieve foto van powervrouw Dasha Zhukova opdook, zittend op een stoel in de vorm van een donkere, vrijwel naakte vrouw. Zhukova kijkt er nog stuitend blasé bij ook, losjes leunend tegen de benen van de pijnlijk liggende vrouw.

Onmiskenbaar een diep denigrerend beeld van onderdrukking en machtsverhoudingen. En dat uitgerekend op de dag die in het teken van Martin Luther King stond. Een rel barstte los en groeide in één dag tot proporties die een nieuwe wending in het racismedebat kunnen betekenen.

Zhukova, eigenaar van Garage Center for Contemporary Culture in Moskou en partner van oligarch Roman Abramovic, verontschuldigde zich. Tegen de Britse krant The Evening Standard zei ze: "Ik walg ten zeerste van racisme en ik wil mijn excuses aanbieden aan iedereen die gekwetst is door dit beeld."

Nu de context
Nu de context. De stoel is een object van kunstenaar Bjarne Melgaard, een Noors hedendaags kunstenaar die bekend staat om zijn grensoverschrijdende kunst. Te provocatief volgens de een - een rake confrontatie met onze eigen morele ambiguïteit en die van de samenleving, volgens anderen. Hij maakt met demonische energie beelden, films en schilderijen die altijd over de grens van geweld en sociale acceptatie heen gaan.

Het kunstwerk 'stoel' van Allen Jones. Beeld Tate Londen

Melgaards 'stoel' is een commentaar op bestaande conventies en hypocrisie, geen bevestiging ervan. En, zoals meer van zijn werken, citeert het een ander kunstwerk. In dit geval de stoel van Allen Jones uit 1969, van een blanke, vrijwel naakte dame in dezelfde houding. Een even subversief beeld uit de hoogtijdagen van het feminisme. Dat je op de stoel kunt zitten, maakt het nog geen meubel: het is een object dat participatie uitlokt. Door erop te zitten, word je betrokken en, als je het zo wilt zien, medeplichtig. Zo veel zal Zhukova nu wel duidelijk zijn.

Het beeld roept gevoeligheden op vanwege scheve raciale verhoudingen - dezelfde verhoudingen waar het kunstwerk een visueel commentaar op is.

Moet de kunst verwachten dat de rest van de wereld zich verdiept in haar subversieve methodiek? Of moet de rest van de wereld van de kunst verwachten dat het zich voegt naar een Twitterbare samenleving, die beelden voortdurend buiten context plaatst? Een vraag waarmee de kunst en de rest van de wereld zich nog wel even bezig kunnen houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden