Donderdag 09/07/2020

Interstellar

'Interstellar': indrukwekkend, meeslepend, ontroerend ****

Beeld kos

Tijd is relatief. En subjectief. Ik heb al kortfilms gezien waaraan maar geen einde leek te komen. Maar de 169 minuten van 'Interstellar', het indrukwekkende ruimte-epos van de Britse regisseur Christopher Nolan, vliegen - no pun intended - voorbij.

Ja, ik heb wel een paar keer op mijn uurwerk gekeken, maar dat was puur professioneel. Om nu bij voorbeeld te kunnen meegeven dat het ongeveer drie kwartier duurt vooraleer Cooper (zeer goede vertolking van Matthew McConaughey) van de grond gaat. Nolan neemt dus ruim zijn tijd om dit grootschalige ruimte-avontuur op gang te trekken. Maar hij doet dat zo precies en met zoveel narratieve flair dat de kijker geen moment de kans krijgt om zich te vervelen.

Is het niet een beetje banaal om deze recensie te beginnen met een opmerking over de speelduur? Niet echt, want in 'Interstellar' gaat het in essentie over tijd. En over nog veel andere zaken, maar daarover later meer.

Bang voor de tijd

In de film zegt Dr. Brand (rol van Michael Caine) op een bepaald moment: "Ik ben een fysicus. Ik ben niet bang voor de dood, maar voor de tijd". Dat is niet zomaar een boutade; hier is duidelijk Christopher Nolan zélf aan het woord, want die heeft het wel vaker over tijd in zijn films. Hij is niet toevallig de filmmaker die in 2000 wereldwijd doorbrak met de ingenieuze en bijzonder complexe (want in omgekeerde chronologie vertelde) thriller 'Memento', over een man die aan geheugenverlies lijdt en op zoek gaat naar de moordenaar van zijn vrouw. Daarvoor moet hij dus, bij wijze van spreken, kunnen terugkeren in de tijd.

In 'Interstellar' zegt wetenschapster Amelia Brand (rol van Anne Hathaway), die ruimtepiloot Cooper op zijn expeditie begeleidt, dat "men de tijd wel kan samenpersen en uitrekken, maar niet terugdraaien". En er zijn nog wel meer tijdsgerelateerde uitspraken, zoals wanneer Cooper een poëtische bedenking van zijn (inmiddels overleden) vrouw, na de geboorte van hun dochtertje, citeert, namelijk "We zijn hier om de herinneringen van onze kinderen te worden".

Beeld rv

Wormgaten op een blaadje papier

'Interstellar' situeert zich in de 'nabije' toekomst. Het gaat slecht met onze blauwe planeet, maar da's niet echt nieuws. Door schimmels aangetaste oogsten mislukken op grote schaal. Er dreigt hongersnood. Er is ook steeds meer stikstof en steeds minder zuurstof in de atmosfeer. En gigantische zandstormen. Conclusie: wie niet verhongert, zal mettertijd stikken. In die uiterst belabberde context is de NASA bezig met een ultrageheim project. En daarvoor wordt beroep gedaan op Cooper, een voormalige testpiloot van de NASA, die zich ondertussen omgeschoold heeft tot farmer. Zijn dochtertje wil absoluut niet dat haar vader vertrekt, maar toch neemt hij de opdracht van Dr. Brand aan.

"Wil je de wereld redden?, had de sceptische piloot eerst nog gevraagd. "Neen, we moeten de wereld verlaten", klinkt het antwoord.

En dan begint het ruimte-avontuur! En dat heeft dus opnieuw met tijd te maken. Er is al veel gezegd en geschreven over de manier waarop Christopher en zijn broer Jonathan Nolan zich bij het schrijven van hun scenario hebben laten informeren en inspireren door allerlei astrofysici en andere wetenschappers en dat blijkt ook duidelijk. Om op zoek te gaan naar verre planeten in een ander melkwegstelsel, waar de mensheid zou kunnen overleven, moet er eerst door een wormgat gevlogen worden. Geen idee hoe zoiets werkt? Geen probleem, het wordt eenvoudig uitgelegd met twee stippen op een blad papier.

Dat vel wordt geplooid, zoals dat ook met de ruimte zou (moeten) kunnen, en dan komen beide stippen, die twee héél ver van elkaar liggende planeten verbeelden, plots erg dicht bij elkaar. Doorboor nu het papier en je hebt een wormgat. Of iets van die strekking.

Er is verder ook sprake van gevaarlijke zwarte gaten, van gravitationele anomalieën, van quantumtheorie, van het tijd-ruimte continuüm, van een vijfde dimensie, enz. Toegegeven: het is niet altijd even makkelijk om al die kennis uit de theoretische fysica zomaar te verwerken, maar wie een beetje bij de les blijft, kan toch wel volgen. De relativiteit van de tijd bijvoorbeeld: een uur op een andere planeet zou overeen komen met zeven jaar op aarde. Dat klinkt bizar, maar men kan er zich wél iets bij voorstellen.

'Interstellar' verdient zijn plaats tussen de grote genrefilms van de sciencefiction.Beeld Paramount Pictures

In 'Interstellar' heeft de regisseur, behalve zijn fascinatie voor tijd, ook heel wat andere thema's en vragen verwerkt. Zo is dit, zeker voor een koele kikker als Nolan, een opvallend emotioneel verhaal over een vader-dochterverhouding. Ja, de kijker brengt veel tijd door in de oneindige ruimte, tussen de sterren, maar de narratieve drive wordt geleverd door een intimistische vertelling over een vader die de belofte aan zijn dochter wil houden, terwijl die dochter zich verlaten voelt.

De film is en blijft in eerste instantie een verhaal over mensen: hun moed, hun doorzettingsvermogen, hun altruïsme, maar ook hun hypocrisie, hun lafheid en hun leugens. En, last but not least, is 'Interstellar' een echte hartenkreet van de filmmaker om opnieuw wat meer naar boven te kijken, naar de sterren. "We zijn vergeten wat we zijn", zegt Cooper op een bepaald moment. En hij geeft zelf het antwoord: "Explorers and pioneers".

Het is dan ook geen toeval dat er verschillende keren uit dat prachtige gedicht van Dylan Thomas geciteerd wordt:
"Do not go gentle into that good night
Old age should burn and rave at close of day Rage, rage against the dying of the light".

Een stervende planeet? De mensheid die haar einde ziet naderen? Niet opgeven! Durven! In de zwartste duisternis op zoek gaan naar nieuw licht achter de onbekende horizon!

Fascinerende totaalervaring

'Interstellar' is een zeer ambitieuze film. Letterlijk en figuurlijk, want Christopher Nolan heeft zijn magnum opus op film (35 én 70mm) gedraaid. Visueel indrukwekkend, intellectueel stimulerend, narratief meeslepend, emotioneel ontroerend. Geen filmpje om snel op een smartphone of computerscherm te bekijken, maar een fascinerende totaalervaring.

Dit is geen gefriemel in cyberspace, dit is de echte ruimte! Vergelijkingen met '2001 - A Space Odyssey', 'The Right Stuff' en, meer recent, met 'Gravity' liggen voor de hand. Dat is geen kritiek, maar een compliment. Nolan bevindt zich hier in uitstekend gezelschap. Helemaal terecht. Is 'Interstellar' beter? Slechter? Laat de tijd daarover oordelen.

Beeld rv

Regie: Christopher Nolan
Met: Matthew McConaughey, Jessica Chastain, Anne Hathaway, Michael Caine, Wes Bentley, Matt Damon, John Lithgow, Casey Affleck, Topher Grace, Mackenzie Foy
Duur: 169 minuten

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234