Zaterdag 14/12/2019

review

'Infinite now' bij Opera Vlaanderen: de loeiende stilte van de dood

'Infinte now' in Vlaamse Opera Gent Beeld (c)AnnemieAugustijns

De nieuwe opera Infinite now  van Chaya Czernowin, die in Gent zijn wereldpremière beleeft, is een buitengewone en voor velen volstrekt nieuwe ervaring. Maar is het ook een meesterwerk?

We waren gewaarschuwd: Infinite now combineert twee verhalen die weinig met elkaar te maken hebben, maar vertelt zelf geen verhaal - het beschrijft een toestand. Ook de muziek is soms zo traag dat ze lijkt stil te staan. Maar ze is ook agressief. Ze vult heel de zaal alsof de zaal in je hoofd zit. 

Ook op het toneel gebeurt er weinig: acteurs en zangers evolueren extreem langzaam. De tijd staat stil. Voor sommige toeschouwers is dat blijkbaar ondraaglijk: ze verlaten de zaal. Wie blijft, is na twee en een half uur ontredderd. Wat hebben we eigenlijk gehoord en gezien?

Flarden tekst uit FRONT van Luk Perceval en uit Homecoming van Can Xue. Een partituur die de luisteraar omringt, aanvalt, op de proef stelt, die klankvlakken en -landschappen uitsmeert, waarin solo-instrumenten, orkest, elektronica en soms ook de menselijke stemmen en hun ademhaling met elkaar versmelten, en die de hoogste en laagste tonen, de luidste en stilste klanken op je afvuurt. Een prachtig, minimalistisch decor, bestaande uit een kader met draaiende coulissen dat naargelang het stuk vordert wegdraait en uitzicht geeft op een open of bewolkte hemel. 

Beeld (c)AnnemieAugustijns

Daarvoor de doorgaans statische personages, vaak als schaduwbeelden in tegenlicht. En ook wel een beetje een verhaal, of toch hier en daar een dramatisch moment, met name wanneer de twee verhalen op elkaar botsen, vooral in het vierde en vijfde bedrijf. Want dramatische opbouw is er wel degelijk, en wel van het klassieke soort, zoals in de Griekse tragedie. Al volgt er geen catharsis, maar in het zesde bedrijf de loeiende stilte van de dood, vormgegeven in enorme, minutenlang aangehouden pedaalnoten.

Dat alles is indrukwekkend, maar ontroert het ook? Het spanningsveld tussen beide verhalen is interessant en houdt de aandacht gaande maar blijft lange tijd kunstmatig. Sommige fragmenten uit FRONT  houden maar moeilijk stand tegen het consequente magisch realisme van Can Xue, terwijl die laatste tekst soms week lijkt naast de weerbarstigheid van de getuigenissen uit de Eerste Wereldoorlog. 

Ook de hiëratische aanpak van Perceval lijkt eerder bij een classicistische repertoire-opera te passen dan bij dit gebroken, uit fragmenten opgebouwd muziektheaterstuk. Anderzijds: tegenover de onverbiddelijke orkestpartituur hanteert Czernowin in de vocale partijen soms een ongebreideld expressionisme. Vooral voor de alt Noa Frenkel, die naast de countertenor Terry Wey het plateau beheerst, heeft zij zulke passages geschreven. Dan ontstaat er een interessant schurende paradox tussen de verschillende elementen van de voorstelling.

Maar schuurt die dissonant ook tegen onze ziel aan? Dat zal voor iedereen verschillend zijn. Een subjectief oordeel: hij probeert plaats te nemen in ons hoofd, maar laat onze emoties onberoerd.

Nog in de opera van Gent tot 23 april, in Antwerpen van 30 april tot 6 mei. operaballet.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234