Zaterdag 26/11/2022

BoekrecensiePatrick Modiano

In zijn dertigste roman laat Nobelprijswinnaar Modiano het spoken in volle daglicht ★★★★☆

Patrick Modiano in 2014 bij het ontvangen van de Nobelprijs Literatuur.  Beeld AFP
Patrick Modiano in 2014 bij het ontvangen van de Nobelprijs Literatuur.Beeld AFP

In Chevreuse distilleert Patrick Modiano tranches de vie uit getroebleerde verledens. Om ze delicaat onder het vergrootglas te leggen en ze toch een zoete waas mee te geven.

Dirk Leyman

Ook na zijn Nobelprijs Literatuur heeft Patrick Modiano (°1945) zich niet van de wijs laten brengen én hees hij zich bijna dagelijks onverstoorbaar achter zijn schrijftafel, niet nadat hij zijn fameuze wandelingen door de Parijse periferie en buitenwijken had volvoerd. Dat resulteerde ook na 2014 in een gestage stroom romans die zijn melancholieke oeuvre enkel nog meer raffinement en coherentie verschaften. In zijn dertigste roman, Chevreuse, zet hij nog eens de puntjes op de i, als de ‘Proust van ons tijdperk’, zoals het Nobel­comité hem prees.

Jean Bosmans, een opzichtig alter ego van Modiano en ook al opgedoken in Éphéméride (2002) of L’Horizon (2010), is de protagonist. Een man ‘die al jaren gewend was om te leven op de grens tussen droom en werkelijkheid, zodat die twee elkaar wederzijds konden belichten en soms zelfs in elkaar overvloeien (…)’ Men had hem zelfs ‘herhaaldelijk een slaapwandelaar’ genoemd, wat Bosmans als een compliment beschouwde.

Een chanson van Serge Latour, ‘Douce dame’, werpt hem terug in de tijd en leidt zijn gedachten naar de vallei van de Chevreuse, in het zuiden van Parijs, het gebied van zijn kindertijd, een ‘province secrète’. In het bijzonder is daar het huis in de Rue du Docteur Kurzenne 38 in Jouy-en-­Josas, waar Modiano inderdaad door zijn moeder, de Belgische tweederangsactrice Louisa Colpeyn, als kind is gedeponeerd bij kennissen, samen met zijn broertje dat al jong aan leukemie overleed. Maar ook een appartement in Auteuil, Pigalle en Montmartre vormen topografische ankerpunten in deze sensibele roman vol unheimische suspense. Met grote vasthoudendheid poogt Bosmans allerlei verontrustende, pietepeuterige details aan elkaar te smeden tot ketens van herinneringen.

Zaklamp

Welke rol speelden ­Camille, bijgenaamd de ‘Doodskop’, Martine Hayward, de blondine Rose-Marie Crawell, René-Marco Heriford en Michel da Gama in zijn bestaan? Ze lijken omgeven door onbehagen. ‘Tot nu toe hadden zijn herinneringen aan die mensen een soort winterslaap doorgemaakt, maar dat was voorbij, de spoken durfden weer in het volle daglicht te verschijnen.’ Wat voeren ze uit bij nacht in dat eigenaardige appartement, als ‘in elkaar verstrengelde schimmen op de divans’?

En wat is de rol van het kindermeisje Kim? Modiano laat hen fel oplichten alsof hij een zaklamp op ze richt en ze ‘een fosforescerende glans’ krijgen. Weer zet hij zijn verkenningen in de schemerzones van het verleden én naar eenzame ‘stemmen uit een hiernamaals’ meanderend voort, weliswaar in een uiterst heldere stijl. Hij laat Bosmans zich als schrijver ontpoppen, met een paar ingenieuze mise en abymes. Modiano schrijft alsof hij weggewiste krijtwoorden op een zwart schoolbord wil terughalen.

Patrick Modiano, Chevreuse, Querido, 173 p., 20 euro. Vertaling Marthe Elzinga.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234