Woensdag 22/01/2020

Class of 2000

In de gloria tot in de eeuwigheid, amen

► Veel fans kunnen nog altijd de typetjes uit In de gloria citeren. Beeld VRT-Canvas

Weinig tv-programma's zitten zo in ons collectief geheugen gebeiteld als In de gloria. De reportages hebben na achttien jaar nog niets van hun kracht verloren en blijven tv-makers beïnvloeden. "Het is simpelweg het beste programma aller tijden van heel de wereld."

`De achterdeur' zat erin, de reportage over een koppel dat zich voor het eerst aan anale seks waagde. 'Boemerang' ook, de talkshow waarin de presentator (Tom Van Dyck) steeds in lachen uitbarst als een gast (Lucas Van den Eynde) met een piepstemmetje over medische blunders praat. En dan waren er nog de eerste optredens van de misnoegde West-Vlaming Gerrit Callewaert, en de reporter uit 'Hallo Televisie' die ging aanbellen bij twee mannen die met modelbouwtreintjes speelden.

Ondertussen zijn we achttien jaar verder, maar nog steeds zien veel mensen meteen de fragmenten uit de allereerste aflevering van In de gloria voor zich. Nochtans was het programma geen instantklassieker toen het in februari 2000 op Canvas van start ging. Meestal goede reacties, dat wel, maar ook slechts 200.000 kijkers op vrijdagavond en 150.000 op zaterdagavond.

Ook bij Canvas waren ze niet helemaal overtuigd toen ze de eerste beelden zagen, herinnert Olivier Goris zich. "We hadden hen de reportage getoond over het gezin dat een inwonende, zieke grootvader zachtjes wou laten inslapen", zegt Goris, nu netmanager van Eén en toen een van de makers van In de gloria. "Wij waren supertrots op onze meest schrijnende repo, maar na de visie viel er een ijzige stilte. 'Dit gaan we toch goed moeten kaderen', zeiden de Canvas-bazen uiteindelijk."

Terecht, bleek toen de reportage in de tweede aflevering getoond werd: de kijkcijfers vertoonden een knik toen het fragment op het scherm kwam.

Alles kan beter

Geneuzel in de marge, zou blijken, want de naam en faam van In de gloria stegen snel. Opmerkelijk, want de humor in de reeks was echt wel uniek voor de Vlaamse televisie. "We wisten dat we iets helemaal anders aan het maken waren", zegt Jan Eelen, de spil achter In de gloria. "Dat was ook de reden waarom al die acteurs wilden meespelen. De manier van spelen, met veel improvisatie, sprak hen aan. Ze wisten waar ze moesten uitkomen, maar veel mochten ze zelf opvullen."

In de gloria kwam er nadat Mark Uytterhoeven had beslist geen derde seizoen meer te maken van Alles kan beter. Maar de ploeg achter het programma, met naast Eelen en Goris ook Christa Eersels en Bart Matthys, had nog wel een ideetje voor iets nieuws. "We hadden voor Alles kan beter zoveel televisie gezien waar we niets mee konden doen", zegt Eelen. "Daardoor hadden we een goed zicht op wat er op televisie gebeurde en hoe de grenzen verlegd werden", vult Goris aan.

Beeld VRT

Die achtergrond werd gemixt met buitenlandse invloeden: de Nederlander Arjan Ederveen die voor het programma 30 minuten ook fictieve reportages maakt - check de aflevering over de Nederlandse boer die een bosneger wil worden - was zo'n invloed, maar ook de typetjes van Kees van Kooten en Wim de Bie, Alan Partridge, Steve Coogan en The Fast Show. "In de gloria was een amalgaam van alles wat in onze kop zat", zegt Eelen.

"Het is simpelweg het beste programma aller tijden van heel de wereld", zegt Tim Van Aelst, de maker van onder andere Wat als? en Safety First. "Ik herinner me nog dat ik dat op vrijdagavond samen met mijn ouders bekeek. Die eerste aflevering was zo vreemd, zo grappig ook. Maar het is pas vanaf de tweede aflevering dat ik luidop ging lachen. Ik ben toen in een In de gloria-furie gesukkeld waar mijn relatie bijna op gestruikeld is omdat ik alle typetjes nadeed."

Over wat In de gloria dan zo bijzonder maakte, is Van Aelst kort: alles. "Steengoede acteurs, de scenario's, de make-up en styling die af was, de kleinste details die klopten... En de tweede reeks was nog beter. Ik was toen net een jaar in New York gaan wonen en mijn broer legde de telefoon tegen de televisie zodat ik zou kunnen meeluisteren. Toen ik terug thuis was, heb ik het hele seizoen in één ruk uitgekeken."

Verontwaardiging

In de gloria kwam er op een moment dat de Vlaamse televisie veel aandacht had voor de gewone man. Er was natuurlijk Man bijt hond, ook door Woestijnvis gemaakt, maar er waren ook een resem andere programma's waarin men vaak minder respectvol omging met die gewone man (om Jambers en co niet bij naam te moeten noemen).

"De Jakke heeft een hoog rechtvaardigheidsgevoel", zegt Olivier Goris. "Hij vindt al snel iets niet ok. Als Jambers en acolieten dan alsmaar verder gingen, mocht dat volgens hem wel eens getoond worden. Soms moesten we zelfs niet veel verder gaan dan de realiteit. We vroegen ons ook vaak af wat het betekende voor mensen die op tv waren gekomen. Iedereen had het gezien, maar wat was de impact?"

In de gloria kwam er ook in de beginperiode van de reality-tv. Big Brother bijvoorbeeld zou in het najaar van 2000 voor het eerst op het scherm komen. "Voor het eerst had je toen het fenomeen dat de deurbel kon gaan en er een cameraploeg voor je neus stond", zegt Eelen. "Twee werelden die niets met elkaar te maken hadden - de gewone mens en televisie - kwamen opeens samen, en sommige tv-makers profiteerden daarvan. Ik voelde een grote verontwaardiging over wat die mensen soms werd aangedaan."

Beeld VRT

In de gloria als mediakritiek dus, maar het was voor Tim Van Aelst vooral steengoede humor. "De manier waarop ze lachten met de alledaagse gewoontes was geniaal. Het was een soort observatiehumor die je niet vaak ziet." Van Aelst, toen een prille twintiger, geeft ook graag toe dat het programma hem grondig beïnvloed heeft. "Ik kreeg nog meer goesting om zelf zulke dingen te doen. En in Wat als? zijn de vox pops zuiver In de gloria. We hebben nooit gekopieerd, maar we hebben wel daar onze mosterd gehaald."

Eén ding pakte Van Aelst anders aan: de muziek. "Dat sprak me minder aan. Ik speel veel meer met muziek."

Knettergek

De vraag is natuurlijk: zou je In de gloria anno 2018 nog kunnen maken? "Ik denk het wel," zegt Olivier Goris. "Het momentum is natuurlijk anders, maar er is zoveel nieuwe inspiratie om uit te putten. Ik merk bij mijn kinderen dat ze het nu nog knettergek vinden als ze het op YouTube bekijken."

"Ik kan me inbeelden dat Olivier graag een nieuwe In de gloria zou hebben", lacht Jan Eelen. "Maar een groot deel kwam van die verontwaardiging over reality. Nu is alles zo complex geworden, met zoveel kanalen. De mensen kennen het nu ook en spreken al in quotes. Ik heb ooit wel eens met het idee gespeeld een vervolg te maken, net zoals je Jambers, het leven gaat voort hebt (waarvoor Jambers twintig jaar na datum opnieuw ging aanbellen bij de mannen en vrouwen uit zijn reportages, red.), maar dat heb ik snel laten vallen."

Beeld kos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234