Woensdag 26/06/2019

Thomas Vandenberghe

'Ik vroeg mijn exen niet om hun toestemming'

Thomas Vandenberghe noemt zichzelf een dagboekfotograaf. Zijn snelle snapshots vertellen intieme verhalen waarvan hij niet zeker is of ze wel voor onze ogen bestemd zijn. 'Juridisch ga ik niet over de schreef, emotioneel schuur ik wel tegen de rand.'

'Unseen Girl' van Thomas Vandenberghe. Het gezicht van de vrouwen is op zijn beelden nooit te zien. Beeld thomas vandenberghe courtesy stieglitz19

Zijn foto's zijn snapshots. Niet gepland, niet geposeerd, gemaakt met een eenvoudige camera. Vaak toont hij vrouwen. Meestal naakt, altijd fragmentarisch en nooit hun gezicht. Evengoed fotografeert hij landschappen, een eenzame boom of bloemen. Maar elk beeld is hoogstpersoonlijk, een moment uit zijn eigen leven of relatie. 

Het zijn bijna familiekiekjes, zegt Thomas Vandenberghe zelf. "Het gaat me niet om de foto's of mooie beelden. Ook slechte foto's toon ik. Eigenlijk interesseert fotografie mij niet. Ik zoek het verhaal, de sfeer." Het kiezen, combineren en bewerken van beelden, daarin zit het werk. 

Van opleiding is hij sociaal assistent, en fotograferen leerde in de avondschool. Bij het grote publiek is zijn werk nog grotendeels ongekend, maar ondertussen is Vandenberghe al opgepikt door Akina, een gerenommeerde uitgever van fotoboeken, en zo meteen opent bij de Antwerpse fotogalerie Stieglitz 19 zijn eerste solotentoonstelling. 

Onpersoonlijk

Als Vandenberghe een fotoreeks of een boek maakt, dan wil hij een verhaal vertellen. Zoals aan de ex-vriendin die hem op het einde van de relatie een lange brief schreef, en die hij met beelden beantwoordde. Sorry Would Have Saved Me the Trip, heet het boek dat hij toen maakte, en dat binnenkort opnieuw wordt uitgegeven.

"Ik richt me altijd tot één persoon. Ik wil dat zij het verhaal begrijpt. De anderen zullen mijn verhaal niet op die manier vatten, maar voor hen laat ik veel aan de verbeelding over. Zodat het persoonlijke onpersoonlijk wordt. Dat zoek ik zelf ook bij andere fotografen: het verlangen dat aangewakkerd wordt, mijn verbeelding die gestimuleerd wordt. Dan wordt de vraag: gaat het dan nog om de fotograaf, of om mijn verhaal?"

De expo bij Stieglitz 19 is een selectie van oude en nieuwe beelden. Tegelijk geeft hij een boek uit over een reis naar Bangkok. Het prestigieuze AM projects stuurde Vandenberghe, samen met een hoop andere fotografen, daarnaartoe om de grauwe kant van de stad vast te leggen.

"Twee extreme weken", vertelt Vandenberghe. Door de taalbarrière en het onbegrip voor zijn vraag, verviel hij al snel in gestileerde documentairefotografie, ver van zijn heel persoonlijke dagboekfotografie. Zijn nieuw boek is uiteindelijk een weerslag van de dagen die hij doorbracht met een Thais meisje, met wie hij een korte affaire had. 

"De binnenkant van het boek is blanco, tenzij je de omgevouwen en vastgenaaide pagina's stukscheurt." Om de hoes zit de hotelrekening. "Ik speel met de herinnering, en wat er van die dagen overblijft." Daar gaat het bij Vandenberghe over: herinneringen, relaties en intimiteit. 

Relatie

Met zijn foto's onderzoekt hij het concept relatie. "Want ik snap het niet. Iedereen doet het, een relatie beginnen. En toch blijft dat iets heel abstracts en onvatbaars. Relaties zijn ook vluchtig. Mensen kunnen jaren samen zijn en dan toch uit elkaar gaan, alsof het verleden niets meer voorstelt. Fotografie geeft mij een houvast: dit is echt gebeurd. Een boek sluit voor mij telkens een hoofdstuk af." 

Vandenberghe weet dat zijn beelden vaak duister lijken. "Maar ik heb niet het gevoel dat mijn leven donker is, wel dat ik net het mooie kan zien. Ik stel eerder vragen: waarom gebeurt dit? Waarom loop ik hier op vast? Als ik er nu op terugkijk, zie ik in elk boek een andere persoon. Ook de stijl verandert: mijn foto's zijn nu heel wit."

Hij werkt al jaren halftijds in laboratoria die foto's ontwikkelen. Vroeger zag hij daardoor vaak foto's die anderen nooit te zien kregen, genre huis-tuin-en-keuken-sm en het familiefeest op één filmrolletje. "Die intieme banaliteit, dat vind ik zo mooi. Tot ergernis van mijn partners: ze kunnen geen douche nemen of daar staat Thomas met zijn camera."

Vuile onderbroek

Hij wil de huiselijkheid vastleggen, de vuile onderbroek in de wasbak. "Daarin zie ik net de schoonheid. Ik denk soms dat ik mijn beste werk ga maken als ik kinderen heb, omdat daar zo veel intimiteit in zit. Daar kun je heel extreem in gaan. Mensen hebben doorgaans wel nogal een afgelijnd idee van wat intimiteit is. Een bloem kan voor mij seksueler zijn dan een portret van een vrouw."

De manier waarop hij de vrouwen in beeld brengt, is vaak erotisch geladen en suggereert wel een vorm van dominantie van zijn kant. "De onderdanige geeft de macht bewust af", draait Vandenberghe het om. "Als ik een beeld krijg van een vriendin, dan is dat een uiting van vertrouwen. Maar daarna is die foto van mij – wat gebeurt daarmee als het niet meer goed gaat? Dat dunne boordje bewandelen, dat is het spel."

Waarom deelt hij die foto's en verhalen dan met de wereld? "Dat is een vraag waarover ik de rest van mijn leven kan nadenken. Waarom zit iedereen op Facebook te gluren naar het leven van anderen? We doen alsof dat normaal is, maar eigenlijk is het heel ziekelijk. Tegelijk is een fotograaf ook een beetje exhibitionist."

Vroeger, geeft Vandenberghe toe, speelde hij meer met de macht die de camera hem gaf. "Ik vroeg de vrouwen op de foto's geen toestemming om ermee naar buiten te komen." Vandaag is hij iets terughoudender. "Juridisch ga ik niet over de grens, maar emotioneel zit ik wel op de rand." 

Natuurlijk wil hij ook provoceren. De taboes ergeren hem. Nog steeds wordt hij aangesproken op de foto die hij maakte van een streepje menstruatiebloed op een onderbroek. "Dat kon echt niet, dat bloed. Terwijl net dat de banaliteit van de intimiteit is. Waarom doen we daar zo moeilijk over?" 

Van 5/11 tot 31/1 in Stieglitz 19, Antwerpen. stieglitz19.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden