Maandag 30/03/2020

ReportageNTGent

‘Ik voel me opnieuw welkom’: met de Theatertablet kunnen blinden nu ook ‘kijken’ naar toneel

Het theatertabletproject van NTGent mikt op meer integrale toegankelijkheid voor bezoekers met een auditieve of visuele beperking.Beeld Francis Vanhee

Het Nederlands Toneel Gent stelde woensdag het ‘theatertabletproject’ voor. Een technologische ondersteuning om ook blinden, slechtzienden, doven en slechthorenden de best mogelijke theaterbeleving te bezorgen. ‘Ik voel me opnieuw welkom.’

Het moet een ongewoon zicht geweest zijn als je de zaal van het NTGent binnenwandelde woensdagavond; een kleine blok vooraan, van ongeveer vijftien stoelen, elk versierd met een moderne tablet. Het is een gloednieuw project waarmee het Gentse stadstheater een voortrekkersrol inneemt naar meer integrale toegankelijkheid voor bezoekers met een auditieve of visuele beperking. Vanavond is dat project aan zijn vuurdoop toe.

Ruim een halfuur voordat de rest van het publiek plaatsneemt, krijgen de ‘proefkonijnen’ van vanavond een inleiding over het nieuwe toestel. Achter elke tablet zit een slechthorend, -ziend, blind of doof theaterliefhebber. Zo ook de 61-jarige Anne Tielemans, die aan beide oren een ernstige hoorbeperking heeft: “Omdat ik de acteurs niet versta was theater heel lang afgesloten voor mij. Ik kreeg het gevoel dat het niet meer voor mij was.”

Het theatertabletproject van NTGent mikt op meer integrale toegankelijkheid voor bezoekers met een auditieve of visuele beperking.Beeld Francis Vanhee

Om die mensen terug welkom te heten stak NTGent de koppen bij elkaar met telecombedrijf Orange, Universiteit Antwerpen en ondertitelingsbedrijf Panthea. “Wanneer de voorstelling begint, schakelt de tablet over naar een audiodescriptie, een vertolking door een dove tolk in de Vlaamse Gebarentaal of een Nederlandstalige boventiteling”, legt Saartje Cauwenbergh van NTGent uit. 

Compassie

Zo meteen begint hier Compassie. De geschiedenis van het machinegeweer. Een bestaand theaterstuk van Milo Rau, met actrices Els Dottermans en Olga Moua. Na de inleiding zwaaien de deuren open en wandelen de overige bezoekers onvrijwillig langs de ‘tabletsectie’ en hier en daar werpt er iemand een nieuwsgierige blik naar de toestellen. NTGent plaatste de tablets bewust vooraan, zegt Cauwenbergh: “Ze zijn er om de voorstelling zo toegankelijk mogelijk te maken voor iedereen, en dat mag ook zo gezien worden door iedereen.”

De voorstelling begint, en alle lichten in de zaal gaan uit. Hoewel, bij een vijftal mensen zweeft er een lichtgevend mannetje voor hun gezicht. Het is een video-opname van Serge Vlerick, een dove tolk Vlaamse Gebarentaal, die het volledige stuk vertolkt. Maar het blijft theater en geen twee voorstellingen zijn exact dezelfde, waardoor het bijna onmogelijk is om een enkele opname te synchroniseren met de acteurs. “Om dat probleem te omzeilen is elke boventiteling, audiodescriptie en vertolking scène per scène opgenomen”, zegt Cauwenbergh. Een medewerker kan dan een opname activeren op de tablets zodra de acteurs een nieuwe scène inzetten.

Het theatertabletproject van NTGent mikt op meer integrale toegankelijkheid voor bezoekers met een auditieve of visuele beperking.Beeld Francis Vanhee

Hoe zit het dan met de kijkers zonder tablet, die liever niet naar een theaterstuk kijken met extra verlichting? Die last zou beperkt moeten zijn, volgens Cauwenbergh. “De tablets die we van Orange kregen zijn allemaal voorzien van oledschermen. Dus de zwarte achtergrond rond de vertolker of de boventiteling is effectief verduisterd en geeft geen zwart licht af zoals gewone schermen.” Dat bevestigt ook Britt De Neve (18) die twee rijen achter de tabletplaatsen zat: “Je ogen worden er soms wel onbewust naartoe getrokken, maar het stoorde mij helemaal niet. Er waren zelfs momenten dat ik de boventiteling handig vond.”

Kinderziekten

“Halleluja, ik voel me opnieuw welkom”, zegt Tielemans lachend. Zij gebruikte de boventiteling op de Theatertablet. “Het was een fantastische ondersteuning. Omdat het scherm zo dichtbij was kon ik in een oogopslag lezen wat er stond en tegelijk naar de acteurs kijken.” Ook de doofgeboren Helga Stevens, tevens directeur van belangenorganisatie Doof Vlaanderen, deelt dat enthousiasme: “Voor mij was de tablet alvast een meerwaarde. Het was ook zeer positief dat het een dove tolk is, want meestal zijn het horende tolken die op de scène staan.” Beiden hanteren de Vlaamse Gebarentaal, maar zo verlaag je de drempel voor doven die zich anders niet welkom voelen in theater, legt Stevens uit.

De 51-jarige directeur merkt ook wel enkele kinderziekten op. Sommige scènes bleken deze voorstelling sneller gespeeld dan tijdens de repetities, waardoor de ondersteuning op de tablet soms abrupt stopte en overging naar een volgend deel. De keerzijde van de scène-per-scène-oplossing. “Het was een goede start en we gaan samen kijken hoe het nog beter kan, maar de perfecte vorm bestaat niet”, nuanceert ze.

Nico De Rechter (R) bekeek de voorstelling met audiodescriptie.Beeld Francis Vanhee

Het werkelijk revolutionaire aan dit project, zo zegt de blinde Nico De Rechter, is de vrijheid dat de tablet met zich meebrengt. “Gewoonlijk ga ik naar speciale voorstellingen, eenmalig georganiseerd om ook voor ons toegankelijk te zijn. Maar als dit stuk morgen opnieuw speelt, kan ik hier opnieuw komen zitten met de tablet. En hopelijk wordt dat zo met elke voorstelling.” Volgens Cauwenbergh is dat ook de bedoeling. “Vanaf volgend seizoen rolt het project officieel uit, en we willen inderdaad de Theatertablet laten meegroeien met onze eigen repertoire zodat alle nieuwe voorstellingen van NTGent compatibel zijn.”

De Theatertablet is voor De Rechter alvast zo een grote vooruitgang dat hij de kinderziekten er graag bijneemt. “Wij zien die kleine problemen toch niet”, zegt de blinde 43-jarige lachend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234