Maandag 27/05/2019

Film Fest Gent

"Ik heb zelf die vreselijke illegale reis uit Turkije met een vrachtwagen gemaakt"

Feyyaz Duman vertolkt het hoofdpersonage in 'Zagros', van regisseur Sahim Omar Kalifa. Een film over gekrenkte familie-eer en obsessionele jaloezie. Beeld Cinéart

Zagros, de eerste langspeelfilm van de Belgisch-Koerdische Sahim Omar Kalifa (37) beleeft op Film Fest Gent zijn wereldpremière. "Ik wil geen label van Koerdische filmmaker. Mogelijk draai ik binnen drie jaar een volledig Vlaamse film."

Zagros is een spannende en vooral aangrijpende film die je anderhalf uur bij je nekvel neemt. Toch zucht je bij de openingsscène wanneer het stereotiepe tafereel van ‘een gelukkige herder in de idyllische bergen’ op het scherm verschijnt. Maar kijk: amper een kwartier later zit je midden in een Koerdisch theehuis in Brussel en leef je intens mee met de arme schaapshoeder Zagros die wanhopig op zoek is naar zijn gevluchte vrouw Havin en hun dochter. 

In het dorp van Zagros gaat het gerucht dat zijn vrouw overspel pleegt. De clan draagt Zagros op om orde op zaken te stellen. Zagros weigert de roddels te geloven, maar zijn vrouw, die vreest voor haar leven, vlucht naar een familielid in Brussel. Wat volgt is een noodlotsdrama waarin ‘een man van goede wil’ verstrengeld raakt in een web van familietradities.

Sahim Omar Kalifa op de set van zijn kortfilm 'Bad Hunter'. 'Zagros' is zijn eerste langspeler. Beeld rv

 Sahim Omar Kalifa zit vandaag al in de regisseursstoel met de stempel van ‘de meest talentrijke Belgische filmmaker’. Zijn drie kortfilms - Baghdad Messi, Bad Hunter en Land of Heroes - zijn daar schuldig aan. Het trio was de voorbije jaren goed voor 97 filmprijzen en haalden zelfs twee keer de shortlist voor de Oscars. Kalifa is alvast van plan om ook Zagros te laten meedingen voor de Oscars.

Zagros gaat voor de Oscar

Sahim Omar Kalifa: “De film komt dit jaar te laat in de zalen om nog te kunnen meedingen, maar volgend jaar zijn we zeker kandidaat. Ik ben ervan overtuigd dat we met Zagros niet gaan ontgoochelen. De film is nu al geselecteerd voor belangrijke buitenlandse festivals. Je gaat van deze film nog veel horen.” (Tussen haakjes: Kalifa is zelf lid van de Academy die de Oscars uitreikt).

De opnames in het voorjaar van 2016 liepen niet van een leien dakje. Zo gooiden de aanslagen in de luchthavens van Istanbul en Zaventem de agenda van Kalifa flink overhoop en moesten de geplande opnames in Turks Koerdistan omwille van politieke onrust verplaatst worden naar Kreta. Dat zorgde op zijn beurt weer voor kafkaiaanse toestanden bij het verkrijgen van visa voor Griekenland voor Turkse acteurs.

De poster van 'Zagros': de geplande opnames in Turks Koerdistan moesten omwille van politieke onrust verplaatst worden naar Kreta. Beeld Cinéart

Kalifa: “We hadden eerst een andere Turkse actrice gekozen voor de rol van Havin, maar die haakte af omwille van de politieke situatie in het zuidoosten van Turkije. Door in een Koerdische film te spelen, vreesde ze niet meer aan de bak te komen in Turkije. Maar al die tegenslagen maakten ons als team nog meer vastberaden om een sterke film af te leveren.”

Vrouwen boven

Zagros is een ijzersterke acteursfilm. Terwijl Kalifa voor zijn kortfilms een beroep deed op amateurs, koos hij voor zijn eerste langspeler voor professionele acteurs. Het hoofdpersonage Zagros wordt gespeeld door Feyyaz Duman, een Turkse acteur met een internationale staat van dienst. Duman draagt de film op een sobere maar meeslepende manier. De wanhopige blikken die hij als herder rondstrooit, raken je dieper dan de uithalen met zijn mes. De rol van Havin is dan weer op het lijf geschreven van Halima Ilter, een Koerdische actrice die in Duitsland woont en opkomt voor vrouwenrechten.

Kalifa: “De meeste Turken kennen Feyyaz Duman en ook Halima Ilter is superbekend. De vader van Zagros wordt gespeeld door een bekende Koerdische zanger die in Nederland woont.”

 Zagros haalt zijn spankracht uit de oerkwestie van de familie-eer die gekrenkt is en nadien gewroken moet worden. Enkel al het vermoeden van overspel brengt het leven van Havin in gevaar. Maar in plaats van haar lot te ondergaan, toont de vrouw zich strijdvaardig en verzet ze zich tegen het patriarchaat. Deze vrouwenrol is het zout van de film. Let trouwens op de wrange scène met het zout aan tafel.

Kalifa: “Koerdistan zit op het vlak van vrouwenrechten in een overgangsfase. Vrouwen die in het verzet actief zijn, bekleden vaak leidinggevende posten, terwijl vrouwen in de dorpen nog bitter weinig te zeggen hebben. Veel vrouwen ontvluchten hun familie om een gelijkwaardige rol te vervullen, maar de maatschappij is er nog niet klaar voor. Daardoor zijn ze vaak het slachtoffer van eerwraak.”

De rol van Zagros is op het lijf geschreven van een Koerd die in België gestrand is. Tussen de grote scènes door weeft Kalifa zijn ervaringen als politiek vluchteling. Zo zijn er de ‘hartelijke’ ontvangst door de cynische ambtenaren op de immigratiediensten of de problemen om de taal te leren spreken.

“Ik maak geen autobiografische film, maar wel films die dicht bij mijn leven staan. Ik heb net als Zagros de vreselijke illegale reis uit Turkije met een vrachtwagen gemaakt en heb jaren als tolk en vertaler gewerkt op de vreemdelingendienst. Maar ik wil geen label van Koerdische filmmaker. Mogelijk draai ik binnen drie jaar een volledig Vlaamse film.

Moeilijkste job ter wereld

"Ik had niet de intentie een arthouse film te maken voor een select publiek", vertelt Kalifa. "Integendeel, dit is een film voor een breed publiek. Zagros is dan ook een uniek personage, een eenvoudige herder die van elke seconde in zijn leven in de bergen geniet, maar moet verkassen naar een drukke stad als Brussel en voortdurend onder druk wordt gezet door zijn familie. We hebben ervoor gezorgd dat we nooit zijn gezichtspunt verlaten. Op die manier leef je als kijker vanaf het begin sterk met hem mee.”

'De moeilijkste job van de wereld', zo omschrijft Kalifa het werk van een filmregisseur. En wat als je moet regisseren net op het moment dat je vrouw hoogzwanger is! “Mijn vrouw was zwanger van ons derde kind en had eerst uitgerekend dat ze in april moest bevallen”, zegt hij. “Daarom hadden we het draaien in mei gepland. Tot ze me vertelde dat ze zich had vergist en in mei moest bevallen. Uitstellen was onmogelijk. Ze is bevallen toen we in Kreta aan het draaien waren. Maar gelukkig heb ik broers en zussen die zich over haar bekommerd hebben.” (lacht)

Zagros is de enige Belgische film in de officiële competitie van Film Fest Gent. Vanaf 15 november is de film te zien in de bioscoop. Meer info op filmfestival.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.