Woensdag 20/11/2019

De slimste mens

‘Ik heb een reuzensprong in bekendheid gemaakt’: Bart De Wever blikt terug op ‘De slimste mens ter wereld’

‘De slimste mens ter wereld’, levensveranderende televisie? Voor u ons ervan verdenkt ‘Temptation Island’ educatief of ‘Loslopend wild & gevogelte’ grappig te vinden: we hebben het over de deelnemers, die niet zelden van de ene dag op de andere met eeuwige roem worden opgezadeld. Bij aanvang van het nieuwe – ondertussen al het 17de – seizoen gingen we praten met voormalige deelnemers van wie het leven is opgedeeld in vóór en ná ‘De slimste mens’.

Beeld © VRT 2008

Bart De Wever: ‘Dankzij het programma heb ik een reuzensprong in bekendheid gemaakt’

Tien jaar geleden moest ‘Slimste mens’-zwaargewicht Bart De Wever nipt de duimen leggen voor Freek Braeckman, die in de finale net op tijd ‘Studio Brussel!’ wist te roepen op de vraag ‘Wat weet u over Tomas De Soete?’ Maar nil volentibus arduum: een jaar later wist De Wever zijn over elf afleveringen opgebouwde populariteit te verzilveren met een verkiezingsoverwinning. Of zien wij dat verkeerd?

Bart De Wever: “U ziet dat verkeerd. Ik geloof niet dat mensen voor je stemmen omdat je sympathiek overkomt in een quiz. Ze zullen wel eerder bereid zijn om te luisteren naar iemand die ze kennen, als die iets zinnigs te vertellen heeft. En iedereen kende me wel na die quiz.”

Wanneer kwam u daar achter?

De Wever: “Toen we met de hele familie aan zee waren om de verjaardag van mijn moeder te vieren. In onze bungalow keken we samen iedere avond naar de eerste afleveringen waar ik in zat: iedereen vond het geslaagd, en we gingen tevreden slapen. Maar op de tweede of derde dag gingen we een wandeling maken op de dijk, en kwam ik geen meter vooruit. Iedereen herkende me, en van overal stroomden er mensen toe die me de hand wilden schudden. Op dat moment besefte ik dat ik een reuzensprong in bekendheid had gemaakt, een sprong waar een politicus normaal gezien járen over doet.”

Ik was eerlijk gezegd al vergeten dat u twee seizoenen eerder ook had deelgenomen.

De Wever: “Toen ben ik er in mijn eerste aflevering uitgespeeld door Marc Reynebeau. In het finalespel had ik nog 99 seconden over, toen hij de vraag kreeg: ‘Wat weet u over Adolf Eichmann?’ Voor een historicus is het uiteraard een eitje om daar vijf trefwoorden over te vinden, dus lag ik eruit. Achteraf las ik in een interview dat hij daar veel plezier in had: ‘Ik gunde De Wever de overwinning niet.’ Oei, dacht ik, wat een kleine meneer.”

Volgens toenmalige eenmansjury Rik Torfs werd u achter de schermen steevast vergezeld door Liesbeth Homans.

De Wever: “Liesbeth was destijds mijn parlementair medewerkster, en ik had haar de opdracht gegeven om enkele jaargangen van Story te pakken te krijgen: die bladen las ik dan in de auto op weg naar de studio, waarna zij me in mijn kleedkamer ondervraagde. ’t Was geen verloren moeite: ik heb er hier en daar mijn voordeel mee kunnen doen.”

Toch werd u op het eind net niet de slimste mens ter wereld. Pijnlijk?

De Wever: “Tegen die koele komkommer van een Freek Braeckman kwam het op één seconde aan. Het competitiebeest in mij vond dat niet leuk, maar het politieke beest in me zei: ‘Misschien is het beter zo.’ Vlaanderen heeft altijd meer van een Poulidor gehouden dan van een Anquetil.”

Greet Op de Beeck: ‘Het liep uit de hand’

Greet Op de Beeck, sinds deze zomer ook officieel mevrouw Patrick Dewael, bewees in 2004 dat je niet per se Alain, Bert of Stany hoeft te heten om hoge ogen te gooien in ‘De slimste mens’: negen afleveringen bleef de Radio 1-presentatrice zitten waar ze zat, waarmee ze het toenmalige record scherper stelde. En toch had ze, achteraf bekeken, liever niet meegedaan.

Greet Op de Beeck: “Toen ik gepolst werd, heb ik aan mijn ouders moeten vragen wat voor programma het was. Ik had in die tijd geen tv-toestel, en ‘De slimste mens’ was toen nog niet de hype die het geworden is. Ik quizde graag, en zat destijds ook in een quizploegje, maar had ik geweten dat het mijn leven zodanig op zijn kop zou zetten, had ik waarschijnlijk vriendelijk bedankt.”

Was het dan zo erg?

Op de Beeck: “Eigenlijk wel, ja. Nu, tijdens de opnames heb ik me goed geamuseerd, maar ik kon slecht overweg met de plotse bekendheid die mijn deelname met zich meebracht. Ik was een radiomens in hart en nieren: ik hield van die anonimiteit. Maar plots was ik publiek goed, en werd ik overal waar ik kwam over ‘De slimste mens’ aangesproken.

“Ik herinner me nog dat Annemie Bulté van Humo me in de coulissen is komen interviewen voordat er ook maar één aflevering was uitgezonden. Toen begon het me al te dagen dat ‘De slimste mens’ een groter fenomeen was dan ‘Herexamen’, waar ik ook ooit aan had deelgenomen. Maar dat het zó groot was, besefte ik pas toen ik een paar weken later terugkwam van een weekje vakantie. Mijn gsm – zo’n Nokia’tje dat ze nu vintage zouden noemen – had ik tijdens die vakantie uitgeschakeld. Toen ik ’m in België weer aanzette, heb ik een uur lang niks dan piep-piep, piep-piep, piep-piep gehoord. Het ene na het andere sms’je en voicemailberichtje liep binnen: niet alleen van collega’s, vrienden en familieleden, maar ook van journalisten en zelfs volslagen onbekenden. Ik dacht: hoe zijn die eigenlijk aan mijn nummer gekomen?”

Niet veel later werd je door de Humo-lezers verkozen tot Vrouw van het Jaar.

Op de Beeck (lacht): “Om maar te zeggen: het liep helemaal uit de hand. Om de haverklap werd ik gebeld door journalisten die me vroegen wat mijn lievelingsrestaurant was, hoe mijn woonkamer eruitzag en wat ik het liefst kookte. Ik heb alle aanbiedingen die op mijn pad kwamen afgewimpeld. Ik wilde met rust gelaten worden, en me weer kunnen focussen op mijn job bij de radio.”

Inmiddels zijn we vijftien jaar verder, en werk je al een hele poos niet meer voor de radio.

Op de Beeck: “Nee, ik heb een tijdlang op het kabinet van Bart Tommelein gewerkt, als schrijver van speeches en persberichten, en daarna heb ik hetzelfde gedaan voor Lydia Peeters. Maar sinds de nieuwe Vlaamse regering ben ik voor het eerst in mijn leven werkloos. Al is dat misschien alweer verleden tijd tegen de tijd dat dit interview verschijnt – vingers gekruist!”

Beeld Foto SBS

Sarah Vandeursen: ‘Verplichte vrolijkheid’

Toen ze vijf jaar geleden voor het eerst als zichzelf op tv kwam, werd het publiek getrakteerd op één van de meest ontregelende afleveringen uit de geschiedenis van ‘De slimste mens’. Ze lag er na één aflevering uit, maar er lag wel een Woestijnvis-contract klaar. En haar openingszin blijft er één voor de eeuwigheid.

‘Ik zou van de gelegenheid gebruik willen maken om uit de kast te komen als vrouw.’

Sarah Vandeursen (lacht): “Dat was uit onwennigheid. En veel mensen dachten effectief dat ik een man was.”

Het was geen mop?

Vandeursen: “Jawel, maar gebaseerd op ware feiten. Ik hou niet zo van pure moppen: wat ik zeg, moet minstens voor de helft gemeend zijn.”

Die onwennigheid was dus niet gespeeld?

Vandeursen: “Nee, dat was vooral een totale kortsluiting in mijn hoofd. Ik denk er eigenlijk niet met veel plezier aan terug. Ik zat alleen maar te denken: wat doe ik hier in godsnaam?”

Je zat niet in de beste periode van je leven.

Vandeursen: “Triestig was het! Ik sukkel wel vaker in een soort existentiële crisis. En uit onzekerheid doe ik dan onbedoeld grappige dingen. Voor de duidelijkheid: ik had geen depressie, ik zat gewoon niet lekker in mijn vel. Zoals ik ook nú niet lekker in mijn vel zit.”

Als ik je een hart onder de riem mag steken: je bent een grote meerwaarde voor ‘De ideale wereld’.

Vandeursen: “Dank u! Dat doe ik heel graag. Maar soms begin ik tv in het algemeen een beetje in vraag te stellen – ik weet niet of het écht iets voor mij is. Ik bots meer en meer op de grenzen van de mainstream. Daar worstel ik nu mee.”

Ik tref je duidelijk op een kantelpunt.

Vandeursen (lacht): “Sorry dat het gesprek hierdoor misschien lichtjes ontspoort, maar ik wil er ook niet over liegen. Laat ons maar eens eerlijk zijn, nietwaar? Voor mij is een dipje een constructief proces: ik heb het nodig om te blijven evolueren.”

De grens van de mainstream: is dat de reden waarom jij niet bij de 25-koppige jury van het nieuwe seizoen van ‘De slimste mens’ zit?

Vandeursen: “Mogelijk, los van het feit dat ze mij niet gevraagd hebben. Wat trouwens niet erg is: ik heb één keer als jurylid meegedaan, en dat vond ik niet fijn. Het idee dat je grappig móét zijn, vond ik verschrikkelijk. Van die verplichte vrolijkheid word ik alleen maar opstandig.”

Als je niet aan ‘De slimste mens’ had deelgenomen, had je waarschijnlijk ook geen tv-carrière. Denk je weleens: wat als?

Vandeursen: “Dan had ik misschien voor podium of radio gekozen. Of filosofie: momenteel ben ik daar veel mee bezig. De levensvragen, hè. In die zin is het toch goed dat ik met humor blijf werken, om die sérieux een beetje draaglijk te houden.

“(Denkt na) Nu klink ik wel héél negatief, hè? Mag ik nog eens benadrukken dat ik enorm blij ben met de kansen die ik krijg en heb gekregen? Dank jullie wel!”

'Tegenwoordig wil men graag weten wie de mens achter de politicus is. Dan is 'De slimste mens' een mooi podium': Sammy Mahdi. Beeld VIER

Sammy Mahdi: ‘Ik zeg altijd ja’

Politici die niet Bart De Wever heten, belanden veelal na één aflevering in de ‘Slimste mens’-vergeetput. Tot vorig jaar! CD&V-jongerenvoorzitter Sammy Mahdi bracht zijn hond Pamuk mee naar de opnamestudio en gromde zich tot in de finaleweken.

Wie was er na ‘De slimste mens’ het populairst: Pamuk of jij?

Sammy Mahdi: “We waren al een onafscheidelijk duo – ik neem haar ook mee naar het werk – maar sinds ‘De slimste mens’ kan ik niet meer solo over straat lopen zonder dat de mensen komen vragen waar zij uithangt.”

Hoe groot was de impact van de quiz op je doen en laten?

Mahdi: “Daarvóór had ik mijn column in De Morgen en kwam ik weleens op tv, maar de impact daarvan is verwaarloosbaar tegenover ‘De slimste mens’.”

Is dat frustrerend?

Mahdi: “Vooral openbarend: het is leuk om opiniestukken te schrijven, maar als je Vlaanderen wilt bereiken, dan moet je méér doen. Men wil tegenwoordig graag weten wie de mens achter de politicus is, en dan is ‘De slimste mens’ een mooi podium.”

Was jouw deelname een politieke strategie?

Mahdi: “Ik heb gewoon het geluk gehad dat ik gevraagd werd. Ik heb sowieso de levensfilosofie om op alles ja te zeggen: óók op een entertainmentprogramma dat voor politici niet altijd even evident is.”

Het aanvankelijke succes van De Wever had volgens velen nochtans te maken met ‘De slimste mens’.

Mahdi: “Goh, zo’n deelname kan ook faliekant mislukken. Naar politici wordt kritisch gekeken: een domme uitschuiver is voor hen niet zo onschuldig, dus je wilt er liever geen maken. Ik heb een behoorlijk grof gevoel voor humor – mijn favoriete comedian is Alex Agnew – maar dat haal ik op tv niet boven.”

Iets anders: je zei dat je je na ‘De slimste mens’ voor het eerst zonder angstzweet in het uitgaansleven kon storten.

Mahdi: “Meestal toch. Een zestal maand geleden heb ik opnieuw een aanvaring gehad met een buitenwipper: ik mocht niet binnen, maar al mijn vrienden, die toevallig een niet-exotische huidskleur hadden, wél. Misschien dat hij mij wel had binnengelaten als ik ‘De slimste mens’ gewonnen had: helaas (lachje).”

Hoeveel Marokkanen-moppen heb jij, ook al ben je dan van Iraakse afkomst, tijdens je deelname eigenlijk over je heen gekregen?

Mahdi: “Dat is al bij al heel beperkt gebleven. Alleen in de laatste twee afleveringen werden er een paar gemaakt: éíndelijk, dacht ik (lacht). Er werden véél meer tsjevenmoppen gemaakt: ook een rijke voedingsbodem.”

Herinner je je de beste nog?

Mahdi: “Nee, ik herinner me vooral dat ik verschillende vragen heb gekregen over het christendom, en dat ik iedere keer dramatisch de mist inging.”

Die tsjeven toch!

Rik Torfs - Slimste mens ter wereld - jury - bikini babe Beeld RV

Rik Torfs: ‘Dat meisje in bikini’

Niet minder dan 25 juryleden zijn er dit seizoen nodig om de job te doen die Rik Torfs in de periode 2006-2009 helemaal in z’n eentje voor zijn rekening nam. Droegen wij een ludiek hoofddeksel – een vikinghelm, een skimuts of een mobutupots – we namen het eerbiedig af.

Rik Torfs: “Heel eerlijk: ik was altijd zeer blij als het seizoen erop zat, want van alle dingen die ik ooit voor tv heb gedaan, vond ik ‘De slimste mens’ het vermoeiendst. Je had twee opnames per dag, en het publiek werd tussen de twee opnames door vernieuwd. Daar moest ik mijn humor enigszins op zien af te stellen, want bejaarden lachen met andere dingen dan studenten. En als eenmansjury was je als de doelman van een voetbalploeg: als je de bal eens per ongeluk doorlaat, heb je een slechte wedstrijd gespeeld.”

Euh… Deed u het eigenlijk wel graag?

Torfs: “O jawel, zeer graag. Ik denk bijvoorbeeld met plezier terug aan de afleveringen met Bart De Wever, die niet alleen weerwerk bood maar af en toe ook zelf in de aanval ging. Of neem nu Mark Eyskens: de ideale verbale schietschijf, omdat hij zichzelf altijd erg serieus nam, maar tegelijk ook weer niet – hij kan tegen een grapje. Ik herinner me dat ik ooit ter plekke de titel van een pornofilm heb uitgevonden: ‘Eyskens bij de meiskens’.”

Zet u in een nostalgische bui nog weleens een oude aflevering op?

Torfs: “Nooit. Het enige dat weleens terugkeert, tegen mijn wil weliswaar, is een still van dat meisje in bikini dat ooit op mijn schoot is komen zitten. Hooguit vijf seconden heeft ze daar gezeten, maar dat fragment is me blijven achtervolgen. Ook in negatieve zin: bij iedere rectorverkiezing van de KU Leuven werd die foto naar alle stemgerechtigden gestuurd: ‘Voor zo’n man kun je toch niet stemmen.’

“Erik Van Looy: díé zie ik nog weleens terug. Met name op de jaarlijkse Siddharta-quiz in Baal, half augustus, die we altijd samen presenteren. In het begin deden we dat met frisse tegenzin, maar ondertussen is het echt een turning point in het jaar geworden, waar zowel Erik als ik onze vakantie op afstemmen. Alleen al daarvoor is mijn tijd in ‘De slimste mens’ de moeite waard geweest.”

Julie Cafmeyer: ‘Leve de killjoy’

Onze pas afgesopte glazen bol was formeel: de revelatie van dit seizoen wordt theatermaakster en De Morgen-columniste Julie Cafmeyer. Niet per se wegens haar quizkwaliteiten, wel vanwege haar even onalledaagse als uitgesproken persoonlijkheid. Zoals de Engelsen zeggen: she sticks out like a sore thumb.

Julie Cafmeyer: “Ik doe zeker niet mee aan ‘De slimste mens’ omdat ik denk dat ik dat spel kan winnen. Een goeie quizzer ben ik in geen geval, al ga ik wel een poging ondernemen om vooraf alle grote rivieren en Amerikaanse presidenten uit het hoofd te leren. Nee, serieus: ik ben vooral benieuwd of ik mezelf zal kunnen zijn in die voor mij totaal onbekende wereld.”

 Waarom zou dat niet kunnen?

Cafmeyer: “Omdat ‘De slimste mens’ een strak format is, en omdat je als deelnemer geneigd bent om klakkeloos in dat format mee te gaan. Je geeft dan sowieso een stukje van jezelf op, en dat wil ik niet.

“Stom voorbeeld: als gast in een televisiestudio word je altijd meteen aan de schminktafel gezet, en je laat maar gebeuren wat er gebeurt. Achteraf heb je daar dan spijt van, maar goed: bij ‘De slimste mens’ ga ik er zeker op aandringen om niet zo zwaar geschminkt te worden.”

Omdat dat is wie jij bent?

Cafmeyer: “Ja! Onlangs keek ik naar ‘De ideale wereld’, en Stef Kamil Carlens was te gast. Een supergoeie artiest en geweldig toffe gast, maar hij had een compleet andere energie dan de mensen van dat programma: alles in ‘De ideale wereld’ gaat van ták-ták-ták, terwijl Stef Kamil juist heel rustig en zacht is. Inspirerend om te zien hoe hij toch zichzelf probeerde te blijven.

“Nu, je kunt het ook drastischer aanpakken, zoals Jan Decorte eens deed in ‘De ideale wereld’. Normaal gezien speel je als gast het spel mee, maar Decorte weigerde dat: ‘Moet ik hier nu effectief met al jouw mopjes zitten lachen? Nee: ik heb iets te vertellen, en dat ga ik dus ook dóén.’ Een killjoy, heet zo iemand, en ik ben van mening dat killjoys interessante tv opleveren.”

Jij gaat in ‘De slimste mens’ de killjoy uithangen?

Cafmeyer: “Nu ja, het is ook weer niet mijn bedoeling om de sfeer te verpesten. Maar je weet: in ‘De slimste mens’ worden er al eens grapjes verteld die je als seksistisch zou kunnen interpreteren – het is mannenhumor. Wat ik fascinerend vind, is de reactie van het vrouwelijke ‘slachtoffer’: doorgaans zit ze schaapachtig te lachen, kwestie van de sfeer niet te verbrodden. Ik ben echt rázend benieuwd hoe ikzelf dan zal reageren.”

©Humo

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234