Woensdag 15/07/2020

Maaike Cafmeyer

"Ik ben niet bang om plat op mijn gezicht te gaan"

Beeld Karoly Effenberger

Maaike Cafmeyer (42) is niet de eeuwige zotte doos waarvoor ze altijd wordt versleten. Op Theater aan Zee laat ze zich van haar andere kant zien. "Het kan mij niet meer schelen wat anderen van mij denken."

Cafmeyer strikken voor een interview bleek een stuk moeilijker dan gedacht. Even leek het alsof de actrice van de aardbodem was verdwenen. "Ik ben enkele weken geleden letterlijk naar het buitenland gevlucht", vertelt ze. "Het ging niet meer. Ik kon me niet meer concentreren, luisteren of lachen. Na maanden non-stop werken was ik compleet op. Ik weet nog dat ik dacht: laat mij allemaal met rust of ik ontplof."

Haar man heeft op de laatste draaidag van Eigen kweek 2 de auto voorgereden en meteen koers gezet naar de grens. "Ik ben zelfs niet gebleven voor het afscheidsfeestje met de ploeg."

Maar vandaag is ze alweer hard aan het werk. Met Theater aan Zee, televisieopnames, het cureren van het Filmfestival van Oostende, theaterrepetities en het opstarten van een eigen nieuwe serie, houdt ze tot december nog amper vrije dagen over. "Met die rustpauze zijn mijn batterijen weer opgeladen, al blijft het een wankel evenwicht. Je wilt geen kansen laten schieten, maar wat betekent dat als je kinderen weken aan een stuk hun moeder amper zien?"

Maaike Cafmeyer.Beeld Karoly Effenberger

Verdrinken van verdriet

Het moet nochtans gezegd: ze ziet er fris en onbezorgd uit, in haar salopette en roze klompen. Al kan dat ook aan de zeelucht liggen. Plaats van afspraak is Patisserie Van den Berghe op de dijk van Oostende. Legendarisch taartenboudoir en meteen ook de ietwat ongewone locatie van haar literair-muzikale performance Café Paradis op Theater aan Zee.

Samen met Ans Van den Eede, Seppe Decubber en een liveband brengt Cafmeyer er vanaf dit weekend tussen de antieke tafels en stoelen een ode aan de melancholische Joods-Oostenrijkse schrijver Joseph Roth. Ze roepen de sfeer van het interbellum in Oostende op, waar lichtekooien, emigranten en eenzame gelukzoekers zich in koffiehuizen aan elkaar probeerden te warmen.

Denk: teksten over vluchtelingen, oorlog en het verdrinken van verdriet. "Repeteren doen we tussen de klanten en vakantiegangers. Je moet hun gezicht zien, als dan plots het woord 'nazi' weergalmt." (lacht)

Wellicht omdat ze dat niet meteen verwachten van 'die vrolijke flapuit van televisie'.

Maaike Cafmeyer: "Daarom is het net zo leuk. Ik ga ook zingen: muziek uit die tijd, Kurt Weill. Of beter: ik ga het proberen. In het Frans, aan Duits waag ik me niet. Ik zing graag, maar in het Frans is dat toch iets anders. Zo is er één prachtig maar aartsmoeilijk nummer van Weill, 'Youkali', over het paradijs dat eigenlijk niet bestaat.

"Eerlijk: één livevoorstelling is vergelijkbaar met de adrenaline van drie of vier benjisprongen. Ik geef me altijd honderd procent, maar ik vind het ook geen ramp als iets dan mislukt. Ik heb geen schrik om plat op mijn gezicht te gaan. Liever dat dan op safe spelen.

(stellig) "Het kan mij niet schelen wat anderen van mij denken. Niet meer, tenminste. Dat beperkt alleen maar, heb ik ondervonden. Je moet vertrekken vanuit wat je zelf te vertellen hebt, niet vanuit het hokje waarin sommigen je proberen te steken."

U wilt niet meer als de zotte doos gecast worden.

"Je moet daar een evenwicht in vinden. Mijn vader heeft mij ooit een boek cadeau gedaan met het motto: in de grootste beperktheid kun je de grootste vrijheid vinden. 'Diepzinnige flauwekul', vond ik toen, maar het is mij blijven achtervolgen en nu zie ik het."

"Die personages staan dan wel netjes op papier, het vergt net creativiteit om er toch iets eigen van te maken. Ook in zotte dozen heb je tonnen verschil."

U bent de vrouw van de eeuwige bijrollen. Snakt u stilaan naar die hoofdrol?

"Ik kan geen rol bedenken die ik echt nog moet spelen. Naast televisie doe ik ook theatervoorstellingen waar ik mijn soul food uit haal. Daar ziet het publiek dat ik ook andere dingen aankan. Misschien vind ik dat toch wel belangrijk, dat men dat weet. Lap, ik ben mezelf hier al aan het tegenspreken. (lacht)

"Zelf probeer ik zo veel mogelijk variatie op te zoeken, van spektakelmusicals als '14-'18 tot kleinere projecten zoals dit. Maar je blijft natuurlijk altijd afhankelijk van anderen. Te veel rollen weigeren kan niet, want je moet blijven roderen."

'Eén livevoorstelling is te vergelijken met de adrenaline van drie of vier benjisprongen.'Beeld Karoly Effenberger
Beeld Karoly Effenberger

Waar trekt u de grens?

"Ik heb altijd gezegd dat ik mijn ziel nooit zou verkopen voor geld. Met mijn hoofd in een tv-spotje voor Zwan-worsten of zo. Maar sinds ik moeder ben, ben ik daar plots niet meer zo zeker van. Ik denk daar dikwijls over na. Wat als ik morgen failliet zou gaan, of er oorlog uitbreekt? Hoe ver zou ik gaan? Ik denk dat ik als moeder zou reageren en werkelijk alles zou doen.

"Als beginnend actrice stik je van de grote idealen. Ik wilde de wereld verbeteren, alleen theatervoorstellingen maken die nog nooit waren gemaakt. Maar het leven neemt nu eenmaal zijn pad met je. Ik heb geleerd om open te staan voor nieuwe dingen en niet meteen mijn neus op te halen. Al die humoristische rollen zijn bijvoorbeeld heel onverwacht komen aanwaaien na Het geslacht De Pauw. Daarvoor werd ik altijd als het serieuze, frêle meisje gecast."

Welke rol ligt het dichtst bij uzelf?

"Zot, serieus, frêle en sterk: het zit allemaal in mij. 'Maaike de flapuit' is gewoon het zichtbaarste. Dan gaat die klep open en staat er geen rem meer op. Humor is voor mij een manier van overleven. Ik kan niet zonder. Want in tegenstelling tot wat veel mensen denken, ben ik ook best een piekeraar. Alleen toon ik die kant enkel aan mensen die er voor openstaan."

Waarover zit u dan allemaal te piekeren?

"Over wat niet? Van welke kleur dahlia's ik wil planten in mijn tuin tot de vraag of ik een petitie moet starten om gevaarlijk vrachtverkeer uit het stadscentrum te bannen. Ik moet er vooral over waken dat ik me niet alle leed van de wereld aantrek.

"Het is geen toeval dat deze voorstelling op TAZ ook over vluchtelingen gaat. Als ik die beelden van die mensen in lekke sloepen op televisie zie, dan kan ik mezelf daar echt zien zitten met mijn dochters. 'Is dat meisje dood, mama, of zwemt ze alleen maar?', vroeg mijn dochter Martha onlangs. Ik probeer haar dat dan eerlijk uit te leggen. Wel heftig, want ze is nog maar vijf. Maar ik vind het belangrijk dat mijn meisjes de echte wereld leren kennen, niet alleen de schone kanten. 'Nee Martha, ze is dood omdat ze met haar mama naar een beter land wilde gaan.' 'Kon ze dan niet met het vliegtuig?' Ja kijk, dan sta je daar toch nog met je mond vol tanden."

Telefoon. Haar vriend. Dat hij met de kinderen op haar zal wachten in de pizzeria om de hoek. Het viertal heeft tijdens TAZ een appartement in Oostende ter beschikking. Zodat de actrice niet elke dag over en weer naar Gent moet pendelen met de trein. Ze heeft geen rijbewijs. Het gevolg van een klein jeugdtrauma, zo blijkt.

"Mijn ouders hebben een zwaar ongeval met de wagen gehad toen ik begin twintig was. Ze lagen zelfs even in coma. Ik was toen net aan het leren rijden, had zelfs een Citroën gekocht. Ik heb er nooit mee gereden."

Ze bestelt een pintje, zoals enkel zij dat kan in dat sappige West-Vlaamse accent, en vertelt hoe fijn het is om haar gezin nog eens dicht in de buurt te hebben. Ze praat zoals we haar kennen van het scherm: opgewekt, een tikkeltje luid en verfrissend onbevangen. "Voor de kinderen is het ook rustiger als ik in de buurt ben. Frans doet dat goed, daar niet van, maar als mama er is, gaat alles toch vlotter, met minder spanningen."

Frans is de Nederlandse cellist Frans Grapperhaus. Hij en Maaike zijn inmiddels meer dan twaalf jaar samen. Onlangs prees hij haar in een interview met De Standaard nog om haar "onverwoestbare liefde".

Ze lacht smakelijk als we haar eraan herinneren. "Ik wist van niks toen ik dat las. Maar het klopt wel: ik vind dat je in een relatie altijd je best moet blijven doen. Met de jaren wordt het immers minder en minder evident. Die primaire drang is weg. Maar hoe erg het ook wordt, ik vind dat je altijd dat gevoel waarom je voor hem gevallen bent weer moet proberen op te roepen."

Waarom bent u destijds voor hem gevallen?

"Ik heb hem in Gent op toneel leren kennen. Ik had een rol in het stuk Het gezin van Paemel, hij speelde cello in de orkestbak. Coup de foudre. Heb je hem ooit al gezien? Hij heeft niet alleen een frappante kop, hij straalt ook een ongelooflijke rust uit. Alsof ik thuis kwam bij hem. Ik ben nog nooit zo lang met iemand samen geweest. Ik kan doen wat ik wil, moet me nooit verantwoorden. Hij is niet het type man dat 's avonds zegt: 'Zo, ben je weer lekker laat met je vriendjes gaan repeteren?'

"Pas op, soms zijn we elkaar ook kotsbeu. We zijn niet beschaamd om dat toe te geven, dat kan ook niet anders na zoveel jaren. Elkaar graag zien is ook aanvaarden dat het soms slecht kan gaan. Soms moet je je best doen, soms gaat het moeiteloos en versta je elkaar zonder woorden. Maar zeg nooit nooit."

Beeld Karoly Effenberger

Geen geloof in de eeuwige liefde?

"Slecht aflopen kan het altijd. Ik ben al eens gescheiden. Al zou het al heel erg moeten zijn voor ik dit opgeef."

"Ook al omdat we samen twee superleuke meiden hebben die heel verdrietig zouden zijn als wij ooit uit elkaar zouden gaan.

"Ik zie hem graag en hij mij, maar je moet er wel iets voor doen. Daarom zijn we altijd heel eerlijk tegen elkaar."

Hoe belangrijk is die eerlijkheid voor u? U hebt het ook als thema gekozen voor het Filmfestival van Oostende dat u cureert.

"Toen ik films voor het festival uitkoos, merkte ik dat ik dat thema onbewust als rode draad nam. Ik word blijkbaar intrinsiek aangetrokken tot films en boeken waarin het hoofdpersonage nooit is wat hij of zij lijkt.

"Eerlijkheid, vertrouwen, waarheid, de menselijke drive van het liegen: ik ben daar ongelooflijk door geïntrigeerd. En dan heb ik het niet over mensen die een verhaal aandikken. Kijk maar naar de leugen van sociale media en Facebook-profielen: het is de menselijke natuur om ons beter voor te willen doen dan we zijn. Ik had dat vroeger ook, pronken met kennis en kunsten, maar ik heb dat intussen afgeleerd.

(op dreef) "Maar je hebt ook mensen die staalhard over heel zieke dingen liegen. Zelf ben ik zo al een paar keer zwaar beetgenomen. Ik wil daar verder niet over uitweiden. Iedereen kent dat gevoel wellicht. Oneerlijke relaties, een lief dat flagrant liegt over overspel, vrienden die het verzwijgen omdat ze niet beter weten.

"Het vreemde is dat ik dat allemaal nog best kan begrijpen. Veel moeilijker vind ik dat ik die leugens niet heb kunnen detecteren. Kijken en signalen interpreteren is driekwart van onze job als acteurs. Niet de leugens op zich, wel het feit dat je je desondanks toch een spiegel laat voorhouden, vind ik pas misselijkmakend."

U bent best streng voor uzelf.

"Ja, dat is wel waar. Vervelend. Ik ben strenger voor mezelf dan voor anderen. Dat is mijn doorgedreven empathie. Ik zal altijd iemand een tweede of zelfs derde en vierde kans geven. Maar als je echt op mijn hart trapt, is het op. Dan ben ik in staat iemand te fileren. Mijn beste vrienden kennen de signalen: dan beginnen mijn lippen te trillen en gaat er vanbinnen een vuur branden als een neonlamp. Ik kan ook echt een bitch zijn. Al moet je me wel eerst ver pushen.

"Ik ben eerder bang om mensen te kwetsen. Soms lig ik dagen nadien nog wakker van een stomme uitspraak: 'Oei, daar ben ik toch te kort door de bocht gegaan'. Ik voel me snel schuldig."

'Ik zal altijd iemand een tweede, of zelfs derde en vierde kans geven. Maar als je echt op mijn hart trapt, is het op. Dan ben ik in staat iemand te fileren.'Beeld Karoly Effenberger

Het gevolg van uw katholieke roots?

"Toch wel. Als er íets is dat wij West-Vlamingen goed kennen, dan is het schuldgevoel. Niet dat mijn ouders dat hebben aangewakkerd, het zit er gewoon in. Ik ben al heel blij dat ik van dat geloof af ben. En dat ik me niet meer schuldig voel dat ik me daar niet schuldig over voel. Kun je nog volgen? (lacht) Ik kan gelukkig nu een kerk voorbij lopen zonder binnen te gaan en bang te zijn dat Maria mij daarvoor gaat straffen.

"Ik ken de materie zelfs zo goed dat ik samen met Mieke Dobbels (actrice die onder meer ook in 'Eigen kweek' te zien is, KVDP) een reeks heb geschreven over schuld en schuldgevoelens. Veel kan ik er nog niet over kwijt, want we zijn nog in volle verkooponderhandelingen met zenders.

"Eerst draai ik in september trouwens nog een pilootaflevering voor een nieuwe serie die ik samen met wat anderen heb gemaakt. Meer feelgoodtelevisie over de verschillende typetjes in een dorp."

Toch een beetje een workaholic dan?

"Ik doe graag veel en hou stiekem wel van een beetje chaos. Ik ben geen meiske van de lange adem. Liever kort en hectisch. Goesting te over, maar mijn lichaam kan die goesting niet altijd aan. Toch niet meer na de geboorte van mijn tweede kindje. Mijn zwangerschappen waren heel zwaar en hebben mij een beetje fysisch genekt. Ik moet sneller op de rem gaan staan, maar dat is lastig voor mij. Ik smijt me te graag. Bij deze mijn voornemen voor volgend jaar: meer 'nee' zeggen."

Waarop ze haar spullen pakt en aanstalten maakt om te vertrekken.

"Tijd om pizza te gaan eten met mijn kinderen."

Café Paradis, een initiatief van het Joseph Roth Genootschap, loopt van 2 tot 7 augustus. Alle voorstellingen zijn inmiddels uitverkocht. Meer info over Theater aan Zee op www.theateraanzee.be


Beeld Karoly Effenberger

Maaike Cafmeyer

- Groeide op in Torhout.

- Studeerde voor het Conservato-rium eerst regentaat godsdienst en geschiedenis.

- Werd bekend bij het grote publiek als de vrouw van Bart De Pauw in Het geslacht De Pauw.
-
Speelde sindsdien onder meer mee in de films 'Loft' en 'Turquaze' en series als 'Marsman', 'Aspe' en 'Eigen kweek'.
-
Duikt straks ook op in de Canvas-reeks 'Bevergem', 'Eigen kweek 2' en op toneel met 'Oom Wanja'.

- Woont samen in Gent met haar vriend Frans Grapperhaus en hun twee dochters Martha (5) en Bess (3)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234