Woensdag 06/07/2022

InterviewAnnick Schramme

‘Iedereen een aandeeltje Ensor, dat is een interessant systeem om je publiek meer te betrekken’

KMSKA-directeur Carmen Willems en -voorzitter Luk Lemmens onthullen de nieuwe aanwinst 'Carnaval de Binche' van Ensor tijdens een persconferentie.  Beeld BELGA
KMSKA-directeur Carmen Willems en -voorzitter Luk Lemmens onthullen de nieuwe aanwinst 'Carnaval de Binche' van Ensor tijdens een persconferentie.Beeld BELGA

Voor 150 euro kunt u een stukje kopen van het schilderij Carnaval de Binche van James Ensor. Het KMSK in Antwerpen verkoopt ‘art security tokens’ van het werk. Wat zijn dat? Professor cultuurmanagement Annick Schramme (UAntwerpen) legt uit.

Pieter Gordts

Wat zijn art security tokens (AST)?

Schramme: “Ik denk dat je het het best kunt vergelijken met digitale aandelen. Eigenlijk gaat het hier om een samenwerking tussen het KMSKA en het platform Rubey (getrokken door ondernemer Peter Hinssen, PG) dat aandelen kan uitgeven voor de aankoop van een topkunstwerk.”

In tegenstelling tot een NFT, een non-fungible token, is hier wél een fysiek onderpand, namelijk het schilderij?

“Klopt. Rubey en het KMSKA zeggen heel duidelijk: dit is is geen NFT. Deze tokens vallen onder de financiële wetgeving, er is de reputatie van het museum en de herkomst van het schilderij is duidelijk. Dat is allemaal transparant.

“Het is eigenlijk alsof je het schilderij in stukjes knipt. Wie zo’n token koopt, krijgt zogezegd een stukje van het werk en wordt mede-eigenaar. Je kunt het niet in je woonkamer hangen, maar je bent de trotse mede-eigenaar van een topstuk. Zo maak je topkunst ook toegankelijk en bereik je mensen die geïnteresseerd zijn in kunst op een andere manier.”

Waarom is dit interessant voor het KMSKA?

“Het KMSKA vergroot op deze manier zijn maatschappelijk draagvlak. Eigenlijk is het een zeer interessante manier om anders om te gaan met je publiek. In België kennen we een systeem van subsidies in de cultuursector. De overheid geeft subsidies aan culturele instellingen om een aanbod te creëren, bijvoorbeeld een tentoonstelling in een museum. Het publiek komt pas helemaal op het einde van de waardeketen aan bod, door een ticketje te kopen. Dat is een typisch Europees, continentaal systeem.

Professor cultuurmanagement Annick Schramme (UA). Beeld UA Photography
Professor cultuurmanagement Annick Schramme (UA).Beeld UA Photography

“In de Angelsaksische wereld proberen musea al langer om het publiek meer te betrekken. Zo kende de National Gallery in Londen een ambassadeurssysteem waarbij mensen via een geschreven brief een werk konden adopteren. Net zoals bij het schilderij van Ensor hier werd je dan als eigenaar op de hoogte gehouden van wat er met het werk gebeurde. Bijvoorbeeld wanneer een stuk uitgeleend wordt aan een ander museum.

“Dat wil Vlaanderen meer onderzoeken. Wij voeren momenteel een onderzoek uit in opdracht van de Vlaamse regering naar hoe publieke musea en private partners meer kunnen samenwerken. In Frankrijk zien we bijvoorbeeld dat almaar meer private verzamelaars naar buiten komen met hun collectie. In Vlaanderen gaat het langzamer. Bij ons is er traditioneel meer wantrouwen bij private verzamelaars ten aanzien van de overheid. Terwijl wij wellicht de grootste concentratie aan private verzamelaars ter wereld hebben. In die zin vind ik dit een interessant experiment.”

Het werk zal na tien jaar opnieuw te koop worden aangeboden. Wat vindt u daarvan?

“Afhankelijk van de waarde dan krijg je als aandeelhouder een hoger of lager aandeel terug. Dat is het risico dat men neemt. Anderzijds kan ik me moeilijk voorstellen dat het KMSKA zo’n topwerk wil zien verdwijnen, zeker als grote Ensor-verzamelaar. Volgens mij zullen ze proberen het werk op de een of andere manier in hun collectie te houden. Maar ja, het blijft een vraagteken: wat doet men na tien jaar? Krijgt het museum een verkooprecht? Ik weet het niet.

“Wat ik me ook afvraag, is welke afspraken er zijn met de vennootschap Rubey. Het kan niet de bedoeling zijn dat investeerders via een publiek museum het topstuk in waarde laten stijgen om het nadien met winst te verkopen. Al denk ik dat als de overheid hierin meestapt, er wel bepaalde criteria vervuld moet zijn. Dan moet zoiets transparant zijn.”

Denkt u dat dit nog op andere plaatsen ingang zal vinden?

“Het is nu afwachten hoe het publiek reageert, zeker omdat we zoiets nog niet gewoon zijn in Vlaanderen. Maar als de reactie groot is, denk ik dat dit navolging kan krijgen. Omdat het eigenlijk een relatief eenvoudige formule is voor publieke musea om hun draagvlak te vergroten.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234