Zondag 24/01/2021

VooruitblikMuziekjaar 2021

Hopen op een zomer met livemuziek: ‘Wie er op het podium staat, is dit jaar minder van belang’

De festivalzomer van 2019.Beeld Francis Vanhee

Virologen en epidemiologen hebben er al voor gewaarschuwd: 2021 wordt een overgangsjaar. Hoe gaat de muziekminnende Belg de festivalzomer doorkomen? En hoe gaan clubconcerten eruitzien? ‘Als dit voorbij is, spring ik met mijn blote pens in de moshpit.’

“Het was not nice”, zegt Mike Naert van concertzaal Het Depot in Leuven over hoe hij de zomer van 2020 heeft beleefd. Al was er een lichtpunt: “Toen ik Arno op 21 juli zag optreden op de wei van Werchter, kreeg ik opnieuw een beetje hoop. Het was de eerste keer na zijn ziekte dat Arno weer speelde en je zag voor het eerst veel mensen samen. Dat deed deugd na een paar maanden niets. Om het met The Rolling Stones te zeggen: You can’t always get what you want. Je neemt wat je kan krijgen en toen was dat het best mogelijke.”

Maar wat zijn de vooruitzichten? Nog eens een zomer zoals vorig jaar? 

“Alleen als het echt moet”, zegt Maarten Ruelens van het Limburgse Rock Herk, een van de oudste alternatieve festivals van het land. “Na de catastrofe in 2012 (na twee uitgeregende edities in 2011 en 2012 ging het festival haast failliet, red.) hebben we een solide businessplan uitgewerkt. Opnieuw een jaar overslaan zoals we afgelopen zomer hebben gedaan, kunnen we nog aan. Maar daarna houdt het op.”

“Als 2020 mij iets heeft geleerd, dan is het dat er voor wat wij doen geen alternatief bestaat”, zegt Kurt Overbergh van de Brusselse AB. “Het waren mooie probeersels, al die optredens zonder of met amper publiek. Maar je blijft met een gedecimeerd gevoel achter. Social distancing in een concertzaal: dat werkt niet. Het zorgt voor een bevreemdende sfeer en artiesten voelen dat.”

Mike Naert, algemeen en artistiek directeur van het Depot in Leuven. 'Deze situatie moet geen half jaar meer duren, want anders gaat het illegaal gebeuren.'Beeld © Stefaan Temmerman

Volgens eventmanager Peter Decuypere gaan we allang blij zijn als er dit jaar überhaupt iets op een podium te zien valt. “Concerten en festivals gaan nog meer dan anders draaien rond samenzijn. We gaan het plezier halen uit de ontmoeting met anderen, eerder dan uit de artiesten. Wie op een podium staat, dat is dit jaar minder van belang.”

Nochtans wordt er volop met namen gegoocheld. Rock Werchter schermt op zijn website met Red Hot Chili Peppers, Gorillaz en Pearl Jam, Dour kondigt Stormzy en A$AP Rocky aan, Best Kept Secret kopieerde zijn affiche van 2020 en schuift Massive Attack en The National naar voren voor deze zomer. Maar de kans dat internationale acts gaan touren, is door u-weet-wel-wat niet bepaald groot. Ook het publiek is een onzekere factor. Festivalweides zullen opgedeeld worden, concertzalen gaan het moeten doen met een beperkt toeschouwersaantal dat in fasen zal toenemen. Moshen en met tachtigduizend man meebrullen op ‘Alive’? Vergeet het maar.

Het livecircuit vestigt zijn hoop op een vlotte vaccinatiecampagne en sneltesten aan de inkom. Alle scenario’s passeren de revue, tot de gekste toe. “Een zaal met een groene en een rode zone die het publiek van elkaar scheiden: dat is een moeilijke, maar toch denken we erover na”, zegt Naert. “Want gaan we het anderen gunnen als we zelf nog niet mogen?”

Zittende receptie

Een filmpje in de stijl van De ideale wereld met reporter Luc Haekens die in de straten van Herk-de-Stad op zoek gaat naar lokaal talent en een onlineshowcase van The Sore Losers met Stijn Meuris op een lege wei, daar moesten de bezoekers van Rock Herk het vorige zomer mee doen. Maar de hunker naar livemuziek was groot, zo bewezen de kijkersaantallen van de filmpjes.

“De plannen voor 2021 zijn op zijn zachtst gezegd erg onzeker, maar we doen alsof het festival gewoon zal plaatsvinden”, zegt organisator Maarten Ruelens. 

Bijna alle tickets voor Rock Herk 2021 zijn de deur uit. De organisatie heeft de toegangskaarten van 2020, net zoals de meeste acts, waarvan het merendeel Belgische, doorgeschoven naar volgende zomer. “Meer dan 95 procent heeft hun ticket ingeruild”, zegt Ruelens, die het verlies niettemin schat op “enkele tienduizenden euro’s”. De Federatie van Muziekfestivals in Vlaanderen (FMIV) beslist binnenkort of en hoe festivals kunnen plaatsvinden. 

Volgens Ruelens variëren de alternatieven van Rock Herk van een versie met vakken voor bubbelcontacten over een editie met sneltesten en vaccinatiebewijzen tot een zittende receptie zoals Rock Werchter vorige zomer, met een beperkt publiek en een beperkte line-up. “We willen geen twee jaar van de radar verdwijnen”, klinkt het beslist. 

We hadden hier ook graag de grote spelers aan het woord gelaten, maar noch Rock Werchter, noch Pukkelpop, noch Tomorrowland zagen een interview zitten. “Wij willen pas half januari communiceren”, zegt Debby Wilmsen van Tomorrowland. “Dat is zo afgesproken met de festivals”, bevestigt Chokri Mahassine van Pukkelpop. Bij Rock Werchter is iedereen met vakantie, meldt woordvoerster Nele Bigaré. “Maar we kijken met vertrouwen vooruit.”

Beeld RV Jokko

Bij de concertzalen, die sneller van start willen gaan, geraakt het geduld stilaan op. “Wij willen niet te lang meer wachten met de aankondiging van nieuwe maatregelen”, zegt Naert, behalve algemeen en artistiek directeur van Het Depot ook de spreekbuis van het Live Sector Overleg, een initiatief van de Belgische festivals, boekers, artiestenmanagers, muziekclubs en cultuurcentra. “Wij zijn nu al bijna drie maanden opnieuw gesloten. Deze situatie moet geen half jaar meer duren, want anders gaat het illegaal gebeuren.”

Veel zalen dreigen bovendien in slechte financiële papieren terecht te komen. In 2019 boekte Het Depot nog een omzet van 13,1 miljoen euro, in 2020 zakte dat tot een schamele 1,3 miljoen euro. “Het enige wat we overhouden, zijn onze subsidies en de 600.000 euro omzet die we in de eerste maanden van 2020 hebben gedraaid”, zegt Naert. In negen maanden tijd heeft Het Depot 90 procent van zijn inkomsten verloren.

“Om onze mensen bezig te houden, hebben we ingezet op een beperkte programmatie, maar er was ook veel tijdelijke werkloosheid. Het grootste probleem ligt achter ons, namelijk bij de leveranciers. De artiesten en freelancetechnici waren de eersten die in de klappen deelden. Het overbruggingsrecht voor zelfstandigen is geen jackpot: zonder kinderen kom je amper aan 900 euro per maand. Daar betaal je de huur niet mee, laat staan dat je ervan kan leven.”

Als Naert pleit voor een snelle heropening, dan doet hij dat niet alleen voor zichzelf. Zonder artiesten zal de concertkalender akelig leeg blijven.

Over die kalender gesproken: het lijkt voor de hand te liggen dat de opstart  met lokaal talent zal gebeuren. “Ik denk niet dat wij de eerste zes maanden internationale groepen zullen ontvangen”, zegt Kurt Overbergh. “Op een paar Amerikaanse idioten na die er nog in geloven, is de kalender in elkaar gestort. Het heeft geen zin om onze tanden daarop stuk te bijten. Wij hebben in april wel Colin Stetson, de saxofonist die onder andere bij Arcade Fire en Tom Waits speelt. Maar dat kan alleen omdat hij solo tourt. Achter de schermen zetten we wel in op grote, internationale producties, maar je weet nu al dat dat een maat voor niets is. Wij hadden onlangs Spinvis geprogrammeerd, maar zelfs die kon niet komen omdat hij na het oversteken van de Belgisch-Nederlandse grens in quarantaine zou moeten gaan.”

Of er in de nabije toekomst nog voorprogramma’s mogelijk zijn, waardoor het publiek langer in de zaal blijft en er dus meer kans is op virusopdracht, weet Overbergh niet. “Misschien wel, op voorwaarde dat je de tijd tussen twee optredens  zo kort mogelijk houdt of alleen solo- of duoartiesten als voorprogramma laat spelen. Desnoods stel je twee bands geschraagd op.”

Bedampte caféramen

Het knettert weer in het hoofd van Overbergh, maar dat is niet altijd zo geweest in deze pandemie. “Ik ben een positieve mens, maar tijdens de lockdown heb ik een zware knauw gekregen. Het is lang nevel in mijn hoofd geweest. Zelfs weken later kon ik nog altijd niet naar muziek luisteren. Er was veel frustratie. We hebben 275 shows moeten verplaatsen, mensen moesten op technische werkloosheid worden gezet. Dat was doffe ellende. Maar nu is de vibe terug. We hebben veel geleerd, zijn nederiger geworden maar vooral: ik wilde in 2021 niet terugkijken op een leeg jaar. Onder de noemer ABnormal zijn we concerten voor een publiek van 200 mensen beginnen te organiseren, met mondmasker bij het binnenkomen en zittend, op anderhalve meter afstand van elkaar. Ik ben blij dat we dat gedaan hebben, onder meer omdat het ons ook heeft doen beseffen: dat is het niet.”

Overbergh wil zo snel mogelijk terug naar het oude normaal, zo treffend geïllustreerd met een quote die hij in Humo poneerde: “Ik wil opnieuw het zweet van Zwangere Guy zijn rug kunnen likken!” Daarmee refereerde Overbergh aan een optreden op Eurosonic in Groningen, waar Zwangere Guy in het publiek dook en Overbergh met zijn hand over Guys rug ging, waarna hij diens zweet van zijn eigen hand likte. “Het gebeurde in een golf van waanzin, een extatisch gevoel dat je soms krijgt bij optredens. Zwetende lijven, bedampte caféramen en een kolkende massa: dat is waar je naartoe wilt werken in onze sector.”

Maarten Ruelens is organisator van het festival Rock Herk. 'De plannen voor 2021 zijn op zijn zachtst gezegd erg onzeker, maar we doen alsof het festival gewoon zal plaatsvinden.'Beeld © Stefaan Temmerman

Ook Mike Naert koestert visioenen van exuberante bevrijdingsfeesten. “Normaal vind je mij tijdens een concert achteraan in de zaal, aan de toog met een pintje. Maar als dit voorbij is, dan ga ik all the way. Ik spring met mijn blote pens in de moshpit, waar ik tegen iedereen aan ga liggen schuren. Je voelt gewoon dat iedereen daar nood aan heeft. Tijdens de coronacrisis zijn wij meer dan solidair geweest. Onze boîtes zijn dichtgegaan en toch zie je de besmettingscijfers stijgen. Dan vraag je je af: wie is hier eigenlijk solidair met wie? Als iedereen zich aan de maatregelen houdt, kunnen we misschien in februari weer op café.”

Tot dan wordt het behelpen. Zoals zovelen in de livesector hoopt Naert op een vlotte vaccinatiecampagne en performante sneltesten. “Voor de zomer zullen we niet aan een volle capaciteit zitten – het zal stapsgewijs opgebouwd worden. En ik hoop dat als we opnieuw open mogen, we niet meer moeten sluiten. We kunnen ons geen tweede zomer permitteren zoals de vorige, want dan is de helft van de clubs, concertzalen en festivals failliet.”

Concreet denkt Naert bij voldoende gevaccineerden aan gecompartimenteerde buitenevenementen tot vier-, vijf- of zesduizend mensen, in plaats van vierhonderd. “Dat is mogelijk: in de zomer ben ik een paar keer naar het voetbal geweest. Op Standard zaten toen 9.000 mensen in de tribunes.” Een festival met publiek in sociale bubbels aan tafeltjes ziet Naert liever niet gebeuren, “maar als het moet, dan moet het. Dansen rond een ton met barkrukken vind ik nog aanvaardbaar.”

Godsbeleving

Hoe dan ook wordt 2021 een overgangsjaar waarin ook evenementen in het teken zullen staan van afstand houden, mondmaskers dragen en een beperkt bezoekersaantal. Zo staat het in het Covid Event Risk Model, een managementtool met twintig parameters die eventexpert Peter Decuypere in opdracht van de Vlaamse overheid ontwikkelde, om evenementen coronaproof te maken.

Decuypere is onder meer bekend als de oprichter van I Love Techno en de Brusselse discotheek Fuse. Bovendien is hij de auteur van twee gesmaakte boeken over eventmanagement. “Optredens beleven met mondmaskers en afstandsregels, dat is zoals bier zonder alcohol of cava zonder bubbels: het trekt op niet veel”, zegt Decuypere, die benadrukt dat hij in eigen naam spreekt en niet als consultant van Event Flanders, dat het evenementenbeleid uitzet voor Toerisme Vlaanderen.

“Veel hangt af van de evolutie van sneltesten, maar we gaan naar een jaar waarin we evenementen zullen beleven zoals in 2020, alleen iets groter en met meer volk. Als alles gunstig verloopt, kunnen we naar een Rock Werchter gaan op volle capaciteit, met afstandsregels. Maar zoals de evolutie nu verloopt, zullen evenementen van dergelijke schaal niet mogelijk zijn.”

Dat we minder internationale artiesten zullen zien, gaan we niet erg vinden, voorspelt Decuypere. “Er zijn nu al mensen die naar Pukkelpop of Rock Werchter gaan en die zolang het festival duurt zelfs de camping niet verlaten. Trouwens, hoe gaat dat op zulke festivals? Je neemt je voor naar die of die groep te gaan kijken, tot je iemand tegenkomt die je allang niet meer hebt gezien. Je gaat bijpraten aan de toog en voor je het weet heb je het concert gemist waarvoor je je ticket kocht.”

“Festivals draaien op een gevoel van verbondenheid omwille van de ‘god’ die op het podium staat. Door corona zal die ‘godsbeleving’ naar de ontmoeting verschuiven. Festivals zullen in 2021 naar de essentie gaan van verbinding. Op Best Kept Secret staat een schommel die alleen maar werkt als je er met twee op zit. Wel: die schommel is het hele festival bezet. De ander centraal stellen, dat wordt dit jaar het thema op festivals.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234