Donderdag 17/10/2019

Strips Alan Turing

Homo, gecastreerde oorlogsheld, en nu ook stripheld

Beeld RV

Hij kraakte de Enigma-code van de nazi’s en hielp zo WO II beslechten. Maar Alan Turing werd niettemin chemisch gecastreerd. De reden? Hij was homo. Na Hollywood buigt nu ook de stripscene zich over hem. Zopas verschenen een grafische biografie en een Robbedoes-spin-off waarin Turing aan de zijde van de graaf van Rommelgem strijdt.

Eén jaar celstraf of experimentele chemische castratie. Alan Turing, 40 toen hij voor die keuze werd gesteld, koos voor dat laatste. De bijwerkingen waren hallucinant: depressie, impotentie en een forse gewichtstoename.

“Dit is mijn lichaam niet meer”, zegt hij in Turing, de stripbiografie op koffietafelboekformaat van de Duitse auteur Robert Deutsch (37). “Ik ben gestigmatiseerd en maatschappelijk verstoten”, geeft hij aan tegen zijn psychiater, terwijl hij zijn door de hormonen erg gegroeide borsten optilt en zijn eerdere keuze tussen cel en ‘vrijheid’ beklaagt. Even later tuurt hij in de spiegel naar zichzelf. Kijkt terug: de heks uit Sneeuwwitje, die hem vierkant uitlacht.

Het sprookje van de gebroeders Grimm speelt al vanaf de eerste pagina’s een centrale rol in Deutsch’ boek. “Het is een metafoor”, zegt debutant Deutsch. “Turing vertoefde in twee werelden: de harde werkelijkheid van zijn werk voor de Britse cryptoanalytische dienst en de wereld waarin hij zijn geaardheid kon beleven – wat in die tijd in zijn land verboden was. Volgens de biografie van Andrew Hodges bezocht hij de Disney-film meermaals en floot hij ook vaak het bekende deuntje ervan. Vergeet ook de giftige appel niet, die Turing met cyanide bewerkte om zelfmoord te plegen, al menen andere bronnen dat het het werk was van de Britse geheime dienst die hem een te groot veiligheidsrisico vond.”

Turing fietste echt met een gasmasker, tegen zijn hooikoorts. Beeld RV

Deutsch, die vier jaar aan het boek werkte, verbaasde zich over de eerste film over de Enigma-code uit 2001. “Dat was Enigma met Cate Blanchett. De ontcijfering van de code wordt daarin terecht aangehaald als een van de grootste prestaties uit WO II, maar Turing was spoorloos, terwijl hij aan de basis ervan lag. Toen dacht ik: wie was Alan Turing echt? Daarom focus ik ook op zijn liefdesleven, eerder dan op zijn genialiteit.”

Rommelgem

Lees Turing en Rommelgem: Enigma na elkaar en je krijgt een heel ander beeld van de Brit. Los van het feit of het niet een beetje onkies is om de graaf van Rommelgem deel te laten uitmaken van het team rond Turing en hem met de eer voor het redden van de natie te laten gaan lopen, zijn nazi’s zo ingebakken in de hedendaagse stripcultuur (Captain America, Hellboy, Robbedoes…) dat er geen ontkomen aan is.

Een jonge graaf van Rommelgem beleeft de oorlog in Engeland als lid van Turings team. Beeld RV

In ‘Rommelgem’, een spin-off van ‘Robbedoes’ over uitvinder en graaf van Rommelgem, wordt Turing echter enkel afgeschilderd als een excentriek genie. Geen woord over zijn geaardheid, maar des te meer over hoe zijn decodeermachine werkt. Het enige wat beide strips gemeen hebben, is de manier waarop ze Turing met een gasmasker laten fietsen. Waarheidsgetrouw, zo bleek. “Tegen mijn hooikoorts”, stelde Turing. Prachtig getekend door Etien (‘De vier van Baker Street’) en best wel interessant gebracht door het scenaristenduo Beka, maar een ondeugende knipoog naar Turing, de man en het computergenie, had volstaan. De graaf laten wedijveren met Turing, hem tegenover een naakte Winston Churchill zetten en samen met Ian Fleming een verzetsgroep te laten leiden, is er wat over. 

Niettemin: een eerherstel voor de onfortuinlijke Brit is het zeker. In zijn laatste levensjaren voelde Turing zich immers maatschappelijk verstoten, intussen werd hem (in 2013) door koningin Elizabeth II gratie verleend en werd zijn veroordeling wegens homoseksualiteit uit de boeken geschrapt, speelde Benedict Cumberbatch hem in The Imitation Game, kreeg hij een stripbio en is hij edelfigurant in een Robbedoes-spin-off. What’s next? Een podcast en een game? Het is Turing gegund. Dat wel.

Turing verscheen bij Concerto Books (192 p., € 34,99), Rommelgem bij Dupuis (64 p. € 7,95)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234