Woensdag 23/10/2019

Interview

Homeland, herboren in seizoen 4

Beeld Homeland

Het vierde seizoen van tv-serie 'Homeland' is weer ouderwets briljant omdat er flink wat op de schop is gegooid. Schrijver/producer Alex Gansa legt uit hoe frisheid een noodzakelijke voorwaarde is. (Let op: in het onderstaand stuk staat een flink aantal cruciale plotwendingen van de eerste drie seizoenen 'Homeland'.)

"Make it quick", zegt Alex Gansa aan het begin van het telefoongesprek. Gansa is showrunner van de televisieserie 'Homeland'. Bij 'showrunner' denk je misschien eerder aan iemand die regelt dat de catering op tijd is en iedereen kopietjes krijgt van het script, dan aan degene met de verantwoordelijkheden van een uitvoerend producent, de schrijver en het creatieve brein van een serie die al zeventig keer is genomineerd voor allerlei prijzen en acht Emmy's en vijf Golden Globes won. Toch is Alex Gansa dat allemaal: hij is de opperbaas van 'Homeland'. En hij maakte maar een grapje.

Het vierde seizoen van Homeland (vanaf zondag op de Nederlandse zender NPO 3, later ook bij ons op 2BE) is, zonder al te veel weg te geven, misschien wel het beste seizoen tot nu toe. Even het geheugen opfrissen: het eerste seizoen draaide om de terugkeer van oorlogsheld Nicholas Brody, de vraag of hij wel of niet een terrorist was geworden en zijn ingewikkelde relatie met CIA-agente Carrie Mathison. In seizoen twee bleek hij wel degelijk snode plannen te hebben, maar de CIA kreeg hem door. Carrie en consorten spanden hem voor hun eigen karretje. Totdat in de laatste aflevering van dat seizoen het hoofdkwartier van de CIA werd opgeblazen en iedereen dacht dat Brody dat had gedaan. Het derde seizoen was het minste, met meer van hetzelfde uit de eerste twee seizoenen: is Brody wel of niet te vertrouwen? Wordt het wat tussen Carrie en Brody? Wat speelt zich ondertussen af in de familie van Brody?

CIA-agent Carrie Mathison, gespeeld door Claire Danes. Beeld Homeland

Tijdens dat moeilijke derde seizoen leek Homeland in de valkuil te vallen van de televisieserie die te lang voortborduurt op haar eigen succes, daardoor voorspelbaar wordt en onherroepelijk kijkers kwijtraakt. Gelukkig voor de serie (wat minder fortuinlijk voor hemzelf) vond Nicholas Brody in de laatste aflevering van het derde seizoen zijn dood, bungelend aan een hijskraan. Het was verdrietig, het was hard, het was naar en het was broodnodig. Homeland kon Brody en zijn aanhang eindelijk achter zich laten en een nieuwe start maken.

"Dat was heel moeilijk", zegt Gansa. "We moesten de serie voor het vierde seizoen helemaal opnieuw uitvinden. Tegelijkertijd wisten we altijd dat het eraan zat te komen. Het was nooit de bedoeling dat het personage van Brody de hele serie zou overleven." Sterker nog: toen Gansa na de succesvolle pilotaflevering in 2011 met co-schrijver Howard Gordon sprak over het verdere verloop van de serie, bedachten de twee dat Carrie Mathison al aan het begin van het tweede seizoen in het buitenland zou gaan werken en dat Brody maar één seizoen zou blijven. "Dat bleek dus niet het geval. De relatie tussen Brody en Carrie ging een veel centralere rol spelen dan we aanvankelijk dachten. Er was op het scherm zo'n goede chemie tussen Claire Danes (Carrie Mathison) en Damian Lewis (Nicholas Brody) dat zich een verhaal voordeed dat we nooit hadden verwacht. Dus Brody bleef nog een paar seizoenen hangen."

Te lang, misschien wel. "Ik heb dat ook wel gehoord, ja. Grappig genoeg dachten wij, toen we midden in seizoen drie zaten, dat we het beste seizoen van Homeland tot nu toe aan het maken waren." Het eindeloze inzoomen op de perikelen rond de familie van Brody deed de serie ook meer kwaad dan goed. Het gefrons van opstandige dochter Dana, de permanente verontwaardiging van echtgenote Jessica; het vertraagde het verhaal en wekte eerder frustratie dan waardering.

Toch vindt Gansa dat er in de serie ook een plek moet zijn voor opstandige puberdochters en nijdige echtgenotes. "De serie heet Homeland en gaat niet alleen over de professionele levens van de personages, maar ook over hun privélevens. Het is boeiend om met die mensen naar huis te gaan. Daar leer je weer andere dingen over ze dan op hun werk. Wij hebben altijd het gevoel gehad dat, hoewel het misschien niet zo spannend is als het thrillergedeelte, het een belangrijk onderdeel van de serie vormt. We vonden het interessant om, toen men dacht dat Brody de CIA had opgeblazen, te kijken naar wat er gebeurt met de familie van iemand die wordt beschuldigd van een terroristische daad." Gansa trekt een vergelijking met de ontwikkelingen rondom en de media-aandacht voor de familie van de mannen die twee bommen lieten ontploffen bij de Boston Marathon. "Dat is een heel interessant verhaal, dat wilden wij ook bij Homeland ontdekken. Als dat niet tot ieders verbeelding sprak: so be it."

Beeld Homeland

Veel van de kritiek op het derde seizoen kreeg Gansa niet mee. "Ik houd altijd een radiostilte. Ik lees helemaal niets, kijk niet op internet en volg niets op Twitter. Dat leidt allemaal te veel af. En uiteindelijk, ondanks alle voordelen en al het plezier, is het internet vooral een plek waar mensen zich op allerlei manieren kunnen misdragen. Een van die manieren is vuilspuierij. Het is te pijnlijk voor me om online te gaan en maar met al die dingen te moeten omgaan. Dus doe ik het niet."

Zich helemaal afsluiten van de kritiek bleek onmogelijk. Zo zal hij deze jaargang ook hebben gehoord dat Homeland zichzelf inderdaad opnieuw heeft uitgevonden, dat duidelijk is dat de schrijvers alle schroom van zich hebben afgeworpen, dat aflevering na aflevering verrast en dat er vrijwel niemand is die Brody (en zijn hele familie) mist.

Gansa denkt dat Homeland dit seizoen beter wordt ontvangen omdat de serie meer dan vorig jaar een thriller is. "Kijkers houden ervan om aan het eind van elke aflevering in spanning te worden gehouden, er waren veel cliffhangers en de serie was dit seizoen iets meer een action-adventure."

In het vierde seizoen zien we Carrie Mathison als chef van een CIA-afdeling in de Pakistaanse hoofdstad Islamabad. Mathison laat in de jacht op terrorist Haissam Haqqani aanvallen met drones uitvoeren en moet daarbij vaak samenwerken met de Pakistaanse geheime dienst ISI, die niet altijd dezelfde belangen heeft als de Amerikanen. Door de drones, de moeizame diplomatieke relatie tussen de VS en Pakistan, een enkele referentie aan martelingen en een terloopse opmerking van de directeur van de CIA over de onthoofding van James Foley schuurt de fictieve wereld van Homeland met enige regelmaat tegen de werkelijkheid aan. Dat is natuurlijk geen toeval.

"Elk jaar maken wij, de schrijvers van Homeland, een excursie. Afgelopen jaar zijn we naar Washington gegaan en hebben we gesproken met allerlei mensen uit de inlichtingenwereld, critici daarvan, journalisten, personen die in het Witte Huis hebben gewerkt en oud-werknemers van Buitenlandse Zaken. We proberen in die week een idee te krijgen van wat er speelt in the halls of power en wat er boven aan ieders agenda staat. Toen we in januari gingen, was het belangrijkste agendapunt de terugtrekking van Amerikaanse strijdkrachten uit Afghanistan en de gespannen relatie die de VS heeft met het aangrenzende Pakistan."

Toch wordt in de serie "the president" nooit Obama genoemd. Ook de naam Islamitische Staat valt niet. "We proberen het zo echt mogelijk te houden, maar we vertellen natuurlijk een fictief verhaal. We willen geen aanleiding geven voor polemiek of een kant kiezen, daarom proberen we nooit politieke figuren bij hun naam te noemen. We willen onszelf ook niet te specifiek in een periode plaatsen. Het staat niet echt vast. In de schrijverskamer discussiëren we ook vaak over waar we nu precies zijn: zijn we nu post-Obama?"

Toch: hoewel Homeland geen kant wil kiezen, komt de Pakistaanse geheime dienst er in de serie niet al te best af. Volgens de Amerikaanse krant The New York Post is Pakistan zelfs woedend over de manier waarop het land in de serie wordt afgeschilderd. Is een serie als Homeland niet schadelijk voor de toch al gevoelige verhouding tussen Amerika en Pakistan?

"Ik mag hopen dat een televisieserie daartoe niet in staat is. We proberen gewoon een spannend verhaal te vertellen. Twee van de drie ISI-personages in Homeland zijn onze bondgenoten, de derde niet. Uit ons onderzoek over hun inlichtingendienst blijkt dat sommige fracties behoorlijk tegen het Westen zijn. Sommige zijn pro-westers. Dat is de realiteit die we proberen te weerspiegelen."

Hoewel er soms even naar wordt geknipoogd is geen centrale rol weggelegd voor een discussie over de martelingen door de Amerikaanse overheid. Ook dat is een bewuste keuze. "Ik denk dat noch Saul, noch Carrie voorstander is van die manier van informatie verkrijgen. Bovendien: Howard Gordon en ik werkten ooit ook voor 24. Die serie werd een bliksemafleider voor de discussie over marteling en enhanced interrogation techniques (verbeterde ondervragingstechnieken). Het is een erg lelijk en moeilijk onderwerp en we wilden niet dat dat het verhaal van Homeland zou overnemen."

Beeld Homeland

Gansa, die behalve voor Homeland en 24 ook meeschreef aan tv-series als The X-Files, Beauty & The Beast en Dawson's Creek, denkt dat er op zijn minst nog een paar seizoenen in de koker zitten voor Homeland. 'Met Carrie Mathison en Saul Berenson hebben we een soort franchise. Zij zijn twee inlichtingenofficiers die de wereld veilig proberen te houden. Er zijn nog genoeg verhalen te vertellen.'

Een van die verhalen speelt zich misschien wel af in Europa. Komende maand reist een afvaardiging van Homeland af naar het Verenigd Koninkrijk en Duitsland om zich daar bij te laten praten door mensen uit de inlichtingenwereld. Er is een kans, zegt Gansa, dat Europa het decor vormt van het volgende seizoen. Of Carrie, Saul en Quinn zich dan ook bezig zullen houden met meer Europese agendapunten, zoals de situatie in Oekraïne en Rusland, kan Gansa nog niet zeggen. Maar: 'We hebben de Arabische moslimdreiging nu vier seizoenen behandeld en we zouden wel wat anders willen proberen.'

Wat dat ook moge zijn, het nieuwe seizoen van Homeland zal, net als voorgaande jaargangen, in ieder geval op nadrukkelijke belangstelling kunnen rekenen van de man wiens naam nooit in de serie wordt genoemd, maar wiens schaduw immer over het doen en laten van Saul en Carrie valt: Barack Obama. De Amerikaanse president is groot fan van de serie. Hij kwam voorafgaand aan het vierde seizoen tijdens een fondsenwerving een paar schrijvers van Homeland tegen. Hij had één opmerking voor ze: 'Maak het Carrie dit seizoen alsjeblieft niet te moeilijk.' Gansa lacht: 'Ik denk niet dat dat is gelukt.'

Het vierde seizoen van Homeland begint zondag om 20:30 uur op de Nederlandse zender NP0 3. Op vrijdag en zaterdag wordt het derde seizoen in een marathon uitgezonden. Later komt de serie ook op 2BE.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234