Dinsdag 30/11/2021

AchtergrondThe Beatles

Hoezo, ‘Let it Be’ was het begin van het einde voor The Beatles?

The Beatles in de Twickenham Studios, januari 1969.  Beeld Ethan A. Russell/Apple Corps Ltd.
The Beatles in de Twickenham Studios, januari 1969.Beeld Ethan A. Russell/Apple Corps Ltd.

The Beatles hadden in 1969 helemaal geen ruzie, ze werkten juist toe naar een nieuw creatief hoogtepunt. Het bewijs daarvoor moet komen uit urenlang film- en audiomateriaal, dat de basis vormt voor een boek, een box en een documentaire.

In januari 1969 werkten The Beatles, in aanwezigheid van een cameraploeg en draaiende bandrecorders die alles registreerden wat er gezegd en gespeeld werd, aan wat hun laatste album zou worden, Let It Be. Het was een gitzwarte maand in de Beatles-geschiedenis. Je kunt er geen boek over openslaan of er wordt gerefereerd aan een band in verval. De opnamen van Let It Be zouden het begin van het einde zijn.

Maar van dat idee moeten we maar eens af, zo lijkt een fors mediaoffensief van fans van de Fab Four ons te willen inpeperen.

Een boek en een cd/lp-box zijn de eerste twee onderdelen van een drietrapsraket die eind november zijn voltooiing vindt als de driedelige documentaire The Beatles: Get Back verschijnt. De zes uur durende film van Peter Jackson moet het complete verhaal vertellen over de totstandkoming van het laatste studioalbum van The Beatles. Naar verluidt moet het definitief de opvatting ontkrachten dat de chemie binnen de band weg was, dat er grote ruzies waren en dat George, Paul en Ringo gek werden van de aanwezigheid van Johns geliefde Yoko Ono.

The Beatles verkeerden in die tijd juist in opperbeste stemming, hadden plannen om een groot tv-concert te geven en nodigden een cameraploeg uit om hun repetities voor nieuw materiaal bij te wonen. Dat daar in 1970 de zeer deprimerende film Let It Be uit voortkwam, plus een album onder dezelfde naam dat op zijn best als een wat rommelig geheel kon worden gezien, moeten we na vijftig jaar maar eens vergeten.

Het nieuwe narratief is dat over de vier Beatles die elkaar juist weer vonden en begin 1969 toewerkten naar een nieuw creatief hoogtepunt. Het bewijs daarvoor moet komen uit de 56 uur aan beelden die destijds door Michael Lindsay-Hogg werden gefilmd en uit meer dan 150 uur aan audio. Dit vormt het basismateriaal voor boek, box en documentaire.

Absurd theater

Het boek The Beatles: Get Back (in Nederlandse vertaling verschenen bij uitgeverij Luitingh-Sijthoff) bevat een schat aan nooit eerde gepubliceerde foto’s van Ethan Russell en Linda McCartney. Maar het hart van het boek wordt gevormd door de transcripties van de dialogen tussen de bandleden, tijdens de repetities. De Britse journalist John Harris heeft uit de 150 uur aan audio een forse selectie gemaakt en uitgeschreven. Het resultaat leest als een enigszins absurdistisch theaterstuk, waarin de vier inderdaad veelal goedgemutste mannen tussen het uitproberen van nieuwe liedjes praten over uiteenlopende zaken als muziek, tv en de kleur van wc-papier.

Fricties zijn er ook. George Harrison stapt niet voor niets na een paar dagen op, om pas weer terug te komen als het in zijn ogen onzalige idee om een groot liveconcert te geven van tafel is. Maar over het algemeen is de sfeer olijk, en komt er best wat aardige nieuwe muziek uit hun handen.

Die muziek is deels terug te horen op de vijf cd’s of lp’s in de Let It Be-box. Let It Be is het vierde Beatles-album dat een boxbehandeling krijgt, en de aardigste noviteit is hier het complete album dat technicus Glyn Johns destijds uit de sessies samenstelde om uit te brengen onder de titel Get Back. Dat kwam er niet van, de opnamen van januari 1969 zouden blijven liggen omdat John, Paul, George en Ringo onder de vertrouwde leiding van George Martin al weer aan een nieuw album begonnen waren, Abbey Road. Enkele liedjes daarop (‘Oh! Darling’, ‘Something’) werden in hun embryonale fase al gespeeld tijdens de Let It Be-sessies en nu verder uitgewerkt.

De ontvangst van Let It Be was destijds ook lauw. Het album verscheen op een moment dat de Fab Four al uit elkaar waren, en ook de bandleden zelf waren er niet zo blij mee. Op aandringen van Paul McCartney verscheen er in 2003 een kalere versie die ontdaan was van de productionele overdaad waarmee Phil Spector volgens McCartney nummers als ‘The Long and Winding Road’ en ‘Across the Universe’ had verpest. Dit Let It Be... Naked is niet terug te vinden in de nieuwe box. McCartney moet nu genoegen nemen met een nieuwe albummix die meer recht doet aan het werk van Spector; alleen zijn nadrukkelijke harp in ‘The Long and Winding Road’ is naar achteren gemixt.

Het beroemde ‘rooftop’-concert van The Beatles op 30 januari 1969, op het dak van het Apple Corps-kantoor op Savile Row in Londen. Beeld Ethan A. Russell/Apple Corps Ltd.
Het beroemde ‘rooftop’-concert van The Beatles op 30 januari 1969, op het dak van het Apple Corps-kantoor op Savile Row in Londen.Beeld Ethan A. Russell/Apple Corps Ltd.

De ‘nieuwe’ Let It Be klinkt beter dan ooit, maar het blijft een rommelig album. De twee cd’s met sessies, repetities en jams in de box geven ook geen aanwijzing dat er veel meer van te maken was. Het best is misschien wel de versie van ‘Don’t Let Me Down’ die The Beatles op 30 januari 1969 live op het dak van hun studio speelden. Wat was het mooi geweest als dit ruim veertig minuten durende verrassingsconcert, het laatste ooit van The Beatles, integraal in de box was opgenomen. Maar we zullen moeten wachten tot eind november Peter Jacksons film verschijnt.

Het laatste concert

Eigenlijk wilden The Beatles in januari 1969 gaan repeteren voor een groot liveconcert dat voor tv moest worden gefilmd. Het zou hun eerste concert in jaren worden, alleen moest er nog wel even een gepaste, liefst bijzondere locatie worden gevonden. Een oceaanstomer, een amfitheater in Libië? Niets leek te gek, maar George Harrison had er meteen al geen zin in. Het geplande concert kwam er niet, maar een niet-gepland concert wel. Het beroemde ‘rooftop’-concert op het dak van hun Londense kantoor (Apple Corps op Savile Row) op 30 januari 1969, rond lunchtijd, was een spontane ingeving en zou het laatste Beatles-concert ooit worden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234