Vrijdag 24/01/2020

fotopret

Hoe superclips en groepsfoto's een nieuw uithangbord zijn voor de strijd tegen seksisme

Taylor Swift. Beeld rv

Who run the world? Girls! Na Taylor Swift brengt nu ook Madonna een 'superclip' uit, vol vrouwelijke sterren. Wat lijkt op een snelle publiciteitsstunt, is in feite een vuist voor emancipatie.

In de video voor Madonna's nummer 'Bitch, I'm Madonna' zullen Nicki Minaj, Katy Perry, Beyoncé, Rita Ora en Miley Cyrus een cameo maken. De aankondiging komt een maand nadat Taylor Swift's videoclip voor 'Bad Blood' het recordaantal views in één dag brak. In de video speelt Swift een soort superheldin en verschijnen naast Ellie Goulding, Lena Dunham en Cara Delevigne nog vijftien andere bekende koppen.

Mogelijk verbreekt Madonna het aantal views, maar er is wel een groot verschil tussen de twee video's. Waar Madonna vooral de grootste namen van de hitlijsten plukte, maakte Swift een eigenzinnigere selectie voor haar 'squad'. "Dit zijn geen gemiddelde vrouwelijke celebrities", schreef The Huffington Post. "Ze gebruiken hun bekendheid om vrouwen te laten weten dat je succesvol kunt zijn zonder aan de stereotypes te voldoen."

De vrouwen zijn ook persoonlijke vriendinnen van Swift. De zangeres staat bekend om haar hechte vriendschappen met collega's en dit levert vaak absurde Instagram-kiekjes op. Swift tussen de bandleden van Haim op een fiets, terwijl zangeres Lorde haar voet vasthoudt, Swift die koffie drinkt met Selena Gomez, Ellie Goulding en een paar Victoria Secret-modellen. Het moge duidelijk zijn: als iemand ooit een bom dropt op een Taylor Swift-feestje, dan zijn de VS in een klap hun opkomend zang-, acteer- en modetalent kwijt.

Beeld rv

Zusterschap

Een cynicus zou er een platte pr-campagne in gaan zien. Sinds Paris Hilton en Nicole Richie de zonnebankbruine armen in elkaar haakten en niet dubbel, maar drie keer zo veel aandacht genereerden, lijkt de juiste vriendschap een snelle weg naar faam.

Het hoeft niet gezegd dat sociale media dit fenomeen alleen maar hebben versterkt. Zo ging de 16-jarige Charlotte D'Alessio naar het Coachella-festival met vriendin en bekend model Josie Canseco. Terug thuis wachtten een modellencontract en 40.000 Instagram- volgers. Reden? Een paar mooie telefoonkiekjes van de twee die viraal gingen.

Maar Taylor Swift heeft haar fotogenieke vriendschappen niet nodig om aandacht te genereren, de blonde ster heeft een andere motivatie: het feminisme.

Haar culturele timing is feilloos. Sinds Girls-bedenkster Lena Dunham feminisme promootte bij een massapubliek, verklaart de ene celebrity na de andere aanhanger te zijn. Beyonce, Lorde, Miley Cyrus en zelfs Pharrell Williams hebben zich openlijk achter het feminisme geschaard. Swift zelf vertelde vorig jaar in The Guardian dat ze het feministische licht had gezien dankzij haar goede band met Dunham. "Door de groeiende aandacht voor het feminisme staan ook vrouwelijke vriendschappen meer en meer in de spotlights", schrijft magazine Dazed and Confused.

Het feminisme promoot al sinds het begin vrouwelijke vriendschappen of 'zusterschap' als een krachtig middel in de strijd voor meer rechten. De Amerikaanse feministe Janice Raymond schreef in 1986 A Passion for Friends: a Philosophy of Female Affection, waarin ze onder andere het belang van vriendschappen voor vrouwelijke politici benadrukt. Volgens Raymond is vrouwelijke vriendschap noodzakelijk als ze carrière willen maken in testosterongedreven sectoren. "Wanneer vrouwen er voor elkaar zijn, geeft dit een diepere betekenis aan hun visie. Vrouwelijke steun en vriendschap is daarom een door en door politieke daad."

Beeld rv

En al lijken groepsfoto's en videoclips niet erg betekenisvol in de strijd voor emancipatie, Swift en co. zenden wel een duidelijk signaal naar hun voornamelijk vrouwelijke en jonge fanbase: samen staan we sterker.

"Een vaak terugkerend thema in recente feministische werken is kritiek op het individualisme", schrijft de Amerikaanse filosofe Marilyn Friedman. "Als tegenreactie benadrukken veel feministes de fundamentele rol van sociale relaties in het ontstaan van de menselijke identiteit."

Net op dat vlak scoort Swift meer punten dan Madonna. Madge mag zich dan al sinds het begin van haar carrière inzetten voor vrouwelijke seksualiteit, ze blijft net als Beyonce alleen aan de top staan. Madonna heeft niet Swifts allemansvriendimago en erkende deze maand nog dat "mijn grootste critici vrouwen zijn".

De ster is dan ook 31 jaar ouder dan Swift en toen ze doorbrak, was de muziekindustrie een door mannen bestuurd bastion. Vrouwelijke popsterren knokten ieder voor zich. Zelfs wanneer ze samenwerkten (zoals Madonna en Britney Spears) had het een louter professionele functie. "In onze maatschappij hebben we vrouwen altijd tegenover elkaar gezet", vertelde Madonna deze maand op nieuwssite Refinery29. "Sterke, machtige vrouwen voelen zich ongemakkelijk in elkaars gezelschap. Omdat ze worden gezien als twee krengen die met elkaar moeten vechten, of als concurrenten. We moeten van die stereotypes af. Vrouwen moeten elkaar in de armen sluiten en elkaar steunen. Wees blij voor het succes van andere vrouwen."

Zangeres Kelsea Ballerini, Taylor Swift en enkele van haar vrienden. Beeld INSTAGRAM

Dolle Mina's

Madonna's woorden mogen dan oprecht zijn, op dit vlak doet de jonge generatie het beter. Zelfs megasterren als Rihanna onderhouden oprechte vriendschappen met collega's zonder zich door elkaar bedreigd te voelen.

De feministische blogster Chally schrijft dat dit soort gedeelde ervaringen tussen vrouwen een must zijn om het feminisme te laten groeien. "Ik kan me niet inbeelden dat ik me even sterk verbonden zou voelen met feminisme zonder mijn netwerk van vriendinnen en rolmodellen op wie ik kan bouwen en wie ik raad kan vragen. Het grote idee feminisme vertalen naar ons dagelijkse leven, wordt een stuk makkelijker wanneer we kunnen tweeten of bloggen of koffie drinken met andere vrouwen die je kunnen helpen alles in perspectief te plaatsen."

Het groepsgevoel van sterren als Lorde en Swift geeft ook een antwoord op de succesvolle campagne Women Against Feminism. Op deze site delen meisjes over de hele wereld foto's van zichzelf. In hun handen houden ze briefjes waarop ze zich tegen het feminisme uiten. Wie hun redenen leest, kan niet anders dan concluderen dat velen onder hen feminisme nog steeds associëren met bh's bannende, mannen hatende Dolle Mina's.

De weg naar een wereld waarin feminisme overbodig zal blijken is lang, maar dat het verschil tussen twee generaties popsterren al zo groot is, geeft hoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234