Maandag 17/06/2019

Blurred Lines

Hoe plagiaat plegen (en ermee wegkomen)

Pharrell Williams. Beeld ANP

'Blurred Lines' is wel degelijk plagiaat, en dus géén hommage aan Marvin Gaye. Songschrijver Pharrell Williams reageerde alvast niet zo happy op de gerechtelijke uitspraak. Hij had zich dan ook een peperduur proces kunnen besparen.

Robin Thicke en Pharrell Williams hebben de overleden zanger Marvin Gaye geplagieerd in hun hit 'Blurred Lines'. Dat is alleszins het oordeel van een rechtbank in Los Angeles. De jury vond unaniem dat die wereldhit uit 2013 te erg leek op de groove van 'Got to Give It Up', een hit van Marvin Gaye uit 1977. De blurred line tussen "oprechte hommage" en "plagiaat" was dan toch niet zo wazig. Thicke en Williams moeten de erfgenamen van Gaye nu 7,4 miljoen dollar betalen. In dat bedrag zit 4 miljoen dollar schadevergoeding en nog eens 3,4 miljoen dollar die beiden zouden verdiend hebben aan het nummer.

Een rampzalig precedent voor muziek en creativiteit, klonk het gisteren al in een statement van Pharrells woordvoerster. Op dit ogenblik weegt het kamp van de beklaagden nog af welke verdere maatregelen ze kunnen nemen. Geen gek idee. Andere muzikanten mogen zich immers ook stilaan zorgen maken over artistieke vrijheid. Wanneer songschrijvers zelfs een groove, een kenmerkende sound of muzikale vibe kunnen beschermen als oorspronkelijk werk, lijkt de 'plagianoia' niet ver weg. In USA Today werd gisteren al verontrust geschreven: "Has a new ambulance-chasing business been born in the music industry?" Ambulancejagers zijn Amerikaanse advocaten die na een ongeval hun potentiële cliënten aansporen tot de gekste aanklachten.
Toch heeft Robin Thicke deze aanslag op zijn bankrekening ook gewoon aan zichzelf te danken. De pijnlijke processlag begon immers toen de popzanger zélf een klacht indiende tegen de erfgenamen van Gaye, nadat die een beschuldigende vinger hadden uitgestoken naar de hitlijsters van 2013.

High en dronken

Thickes voorzorgsmaatregel kwam evenwel als een boemerang terug in zijn gezicht. Daarop gooide hij zijn verdediging dan maar over een andere boeg. In de rechtszaal gooide Thicke zijn maatje Pharrell doodleuk onder de bus, door te beweren dat hij op het moment van de opnames zo high en dronken was dat hij niets met de opnames te maken kon hebben. De advocaat van Marvins nabestaanden herinnerde de zingende gladjanus evenwel aan een interview in GQ, waarin Thicke doodleuk verklaarde dat het effectief zijn idee was om een liedje te maken dat leek op 'Got to Give it Up'. Pharrell liet dus in de eerste plaats zijn wens uitkomen met deze 'hommage aan Marvin Gaye'. Williams verdedigde zichzelf daarop dat hij als artiest nooit iets had willen stelen van iemand die hij sinds zijn kindertijd bewondert. Die lofrede bleef echter niet aan de ribben van de juryleden kleven.

Wel méér zaken van vermeend muzikaal plagiaat werden tot het bittere eind uitgevochten in de rechtbank. Toch kan het anders. Johnny Cash zond Gordon Jenkins bijvoorbeeld een enveloppe met 75.000 dollar om een zaak van plagiaat in der minne te regelen, toen die laatste terecht had opgemerkt dat 'Folsom Prison Blues' wel érg leek op het twee jaar oudere 'Crescent City Blues'.

Sam Smith hoestte dan weer spontaan royalty's op omdat 'Stay with Me' onbedoeld overeenkomsten vertoonde met een oude song van Tom Petty en Jeff Lynne. Beide heren werden daarop ook in de credits opgenomen. Niet dat Petty maalt om plagiaat. Toen The Strokes bekenden dat ze de mosterd voor hun hit 'Last Nite' hadden gehaald bij zijn song 'American Girl', dacht hij "Goed voor jullie!" Dat zei Petty in Rolling Stone. "Een heleboel rocksongs lijken nu eenmaal op elkaar. Vraag maar aan Chuck Berry!"

Dat een boyband als One Direction hun hit 'Best Song Ever' bouwde op de legendarische intro van 'Baba O'Riley' van The Who vond gitarist Pete Townshend trouwens ook geen reden om actie te ondernemen. Integendeel, Townsend noemde zich zelfs "geflatteerd dat One Direction toch een beetje door ons is beïnvloed". Hij hoopte dat de jongste generatie zo opnieuw de weg naar vintage rock zou vinden.

Johnny Cash zond Gordon Jenkins bijvoorbeeld een enveloppe met 75.000 dollar om een zaak van plagiaat in der minne te regelen. Beeld EPA

Onbewust plunderen

Wie het zekere voor het onzekere neemt, kan natuurlijk ook gewoon terugkrabbelen. In de jaren 90 claimde Stevie Wonder 10 procent royalties van de professionele jatmozen Oasis. Het refrein van hun 'Step Out' leek namelijk als twee druppels water op zijn eigen 'Uptight (Everything's Alright)' . De broertjes Gallaghers schrapten de song daarop van (What's the story?) Morning Glory. Later verscheen het nummer wel als B-kantje, met een toegeeflijke co-credit voor Wonder.

Nog nobeler toonde Rod Stewart zich toen bleek dat hij 'Da Ya Think I'm Sexy?' onbewust geplunderd had bij Jorge Ben Jors song 'Taj Mahal'. Stewart en de Braziliaanse muzikant kwamen uiteindelijk overeen om een deel van de opbrengst van de sexy wereldhit door te storten aan UNICEF.

En soms wast de ene hand ook de andere. Een dankbare Dave Grohl vergoedde Killing Joke in 2003 bijvoorbeeld door gratis zijn diensten aan te bieden als drummer. Zo'n tien jaar eerder had Nirvana namelijk de riff van hun 'Eighties' geplunderd voor 'Come as You Are'. Kurt Cobain durfde die songs eerst niet eens als single uit te brengen omdat ook de gitaareffecten van 'Eighties' identiek waren. Zijn vrees bleek trouwens terecht: een pisnijdige Killing Joke dreigde met een proces, maar zag daar van af nadat frontman Kurt Cobain zich een kogel door het hoofd had gejaagd.

Nirvana had de riff van hun 'Eighties' geplunderd voor 'Come as You Are'. Beeld PHOTO_NEWS

Origineel opkopen

George Harrison van de Beatles bewees dan weer dat zelfs plagiaat inspireert. Hij kwam ooit in nauwe schoentjes te zitten omdat 'My Sweet Lord' te veel leek op 'He's So Fine' van The Chiffons. Dat vonden de erfgenamen van songschrijver Ronald Mack toch. Na een langlopende zaak kocht Harrison doodleuk de rechten op van het origineel. Geestig detail: The Chiffons zouden later een versie opnemen van 'My Sweet Lord', terwijl Harrison met het hilarische 'This Song' zijn frustratie over de absurde rechtsgang van zich afschreef. Zou dàt nog een hitidee voor Pharrell kunnen zijn? U weet nu alvast bij wie hij de mosterd haalde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden