Zaterdag 28/03/2020

Oscars

Hoe met ‘Parasite’ de wereldcinema een beetje infiltreert in de Oscars

Bong Joon Ho met één van zijn vier Oscars.Beeld REUTERS

1917 gaat winnen.” Dat wist de Koreaanse regisseur Bong Joon Ho wel zeker. Maar het was zijn eigen Parasite dat geschiedenis schreef door als eerste niet-Engelstalige film de Oscar voor Beste Film te winnen. Het was de verrassing van de avond, maar is het ook een stap naar vernieuwing?

“De Academy bestaat uit meer dan 8.000 leden”, vertelde Parasite-regisseur Bong Joon Ho afgelopen week nog aan deze krant over zijn kans op Oscar-glorie. “Het is allemaal heel onvoorspelbaar.” Dat is niet waar, natuurlijk: doorgaans is het opstellen van een pronostiek voor de belangrijkste categorieën bij de jaarlijkse Oscar-uitreiking geen nucleaire wetenschap. Ook dit jaar niet: dat Joaquin Phoenix, Renée Zellweger, Brad Pitt en Laura Dern de vier acteer-Oscars mochten ontvangen, zag iedereen van mijlenver aankomen.

Maar de meeste pronostieken, ook de onze, tipten oorlogsfilm 1917 als winnaar van de Oscar voor Beste Film. Het werd Parasite, een film die zich afspeelt in Zuid-Korea, geregisseerd door een Koreaanse regisseur, met een Koreaans scenario en een Koreaanse cast. Een verrassing? Zeker. Een verrassing van formaat? Dat niet.

Want als er één film was die 1917 de loef kon afsteken, was het Parasite wel. Wekenlang leek 1917, dat pas kort voor het awardsseizoen in de bioscoop kwam en dus vers in het geheugen zat, af te stevenen naar winst op het belangrijkste feestje van Hollywood. Dat de film van Oscar-winnaar Sam Mendes (American Beauty) niet alleen in de prijzen viel bij de Golden Globes en de Bafta’s, maar ook bij de PGA Awards, zette die voorspelling kracht bij. De laatste twaalf jaar was de winnaar van de PGA Awards in tien gevallen ook de winnaar van de Oscar voor Beste Film.

Maar in de laatste rechte lijn naar de 92ste uitreiking van de Academy Awards werd de buzz rond Parasite veel luider. In het voorjaar won de film al de Gouden Palm op het Filmfestival van Cannes, en sindsdien is de hype rond de film, die pas in het najaar in de VS uitkwam, niet meer gaan liggen. Daardoor roken ook de producenten Oscar-glorie. “Die hele campagne is als een krankzinnige paardenrace”, aldus Bong. “We blijven rennen, het is moordend.”

Maar die campagne, waarbij de ontwapenende persoonlijkheid van Bong zowat heel Hollywood charmeerde, heeft dus vruchten afgeworpen, met vier Oscars als resultaat. Naast die voor Beste Film won Bong ook de prijs voor Beste Regie en Beste Origineel Scenario, en de film is de eerste laureaat in de categorie Beste Internationale Film, voorheen Beste niet-Engelstalige Film. Bong Joon Ho, die zijn dankwoorden in het Koreaans uitsprak en liet vertalen door een tolk, kon het maar moeilijk bevatten. De uitdrukking van verbijstering en ongeloof toen hij zijn eerste gouden beeldje mocht vasthouden, vatte dat perfect samen.

Bong Joon Ho reageerde met verbijstering en ongeloof. ‘Ik had nooit gedacht dat ik zou winnen.’Beeld EPA

Box office

Begrijpelijk ook: Parasite is de eerste niet-Engelstalige film die de belangrijkste Academy Award wint. Eerder waren onder andere Roma (Alfonso Cuarón), Amour (Michael Haneke) en Kreten en gefluister (Ingmar Bergman) genomineerd. Wat Parasite onderscheidt van de meeste van zijn anderstalige voorgangers, is het opzet van de film. Films als Roma en Amour bevestigden de ideeën die veel Amerikanen hebben over wereldcinema: uiterst artistiek, behoorlijk traag, betrekkelijk weinig spanning, kortom: ‘vreemd’.

Parasite is op dat vlak helemaal anders. Het verhaal over een arme, Koreaanse familie die er met de nodige oplichterij in slaagt om te infiltreren bij een upperclassfamilie waar de lijken uit de kast vallen, is vlijmscherp geregisseerd en uitermate spannend verteld. De film is tegelijk een zwarte komedie, een thriller, en een kritiek op de groeiende ongelijkheid tussen de haves en de havenots – een onderwerp dat, getuige het succes van Joker, ook in de VS aanslaat. Dat bleek ook uit de box-officecijfers van Parasite, dat wereldwijd meer dan 165 miljoen dollar (151 miljoen euro) ophaalde, waarvan ruim 35 miljoen (32 miljoen euro) in de VS. Ook in België lokte de film 110.000 bezoekers naar de bioscoop. Bovendien wil betaalzender HBO een miniserie maken op basis van het script van Parasite.

In die zin is het niet zo vergezocht dat Parasite uitgroeide tot een kanshebber bij de Academy Awards en die rol nog wist in te lossen ook. Dat de Academy of Motion Picture Arts & Sciences de laatste jaren een tikkeltje diverser is geworden, heeft waarschijnlijk ook geholpen. Volgens een studie van de Los Angeles Times bestond de Academy, die toen 5.765 leden telde, in 2012 voor 94 procent uit blanken; 77 procent van de leden waren mannen; en 86 procent was ouder dan 50. De uitnodiging van nieuwe leden, met een aanzienlijk deel vrouwen en mensen met migratieachtergrond, had tegen 2016 tot een (klein) beetje meer diversiteit geleid, al bleef 89 procent van de leden blank en ligt het aantal vrouwen nog steeds maar op 27 procent.

In dat opzicht heeft Bong toch een beetje gelijk als hij erop wijst dat de Academy “meer dan 8.000 leden” telt en hun stemgedrag “heel onvoorspelbaar” is. Die meer diverse samenstelling werd ook verantwoordelijk geacht voor het succes van het zwarte lgbtq-drama Moonlight, dat drie jaar geleden topfavoriet La La Land klopte. Past ook in dat rijtje: Greta Gerwig, die twee jaar geleden als derde vrouw in de geschiedenis werd genomineerd voor de Oscar voor Beste Regie.

Logge tanker

Maar nauwelijks twee jaar na de triomf van Moonlight leek de hoofdprijs voor het makke Green Book een stap terug. En sinds de nominatie voor Gerwig kon geen enkele andere vrouw meedingen naar de Academy Award voor Beste Regie. Ook Gerwig zelf niet, ondanks het succes van haar nieuwe film Little Women. Dit jaar kwam de diversiteit vooral van de acts tussenin, zoals het openingsnummer van Janelle Monáe, die zowel vrouwelijke filmmakers als zwarte artiesten vierde, en Jojo Rabbit-regisseur Taikia Waititi, die zijn Maori-roots beklemtoonde.

Het toont dat de Academy een logge tanker is, die niet één-twee-drie gekeerd kan worden. Vooruitgang en vernieuwing komen er enkel aan de hand van heel kleine stapjes.

Toch geeft de historische overwinning van Parasite hoop. Lulu Wang, de Chinees-Amerikaanse regisseur van The Farewell, tweette een filmpje van de enthousiaste reacties van haar gezelschap bij de bekendmaking van de winnaar. “History made”, schreef ze erbij. Kwak Sin-ae, een van de producenten van Parasite, echode dat sentiment in haar dankwoord. Janet Yang, producer van The People vs. Larry Flynt, heeft het in Time Magazine over “een gigantische, psychologische barrière” die doorbroken wordt. “Deze muur die we hebben gebouwd, waarbij niet-Engelstalige films beperkt waren aan de box office en in de geest van het publiek, vertoont barsten.”

Of die muur volledig wordt afgebroken, zal nog moeten blijken. Voor de ceremonie had Bong de Oscar-uitreiking omschreven als een ‘lokaal’, dus een Amerikaans, evenement. En op de internationale markt zijn het, een uitzondering als India daargelaten, veelal Amerikaanse, Engelstalige films die met de meeste aandacht gaan lopen. De kans dat de genomineerden voor Beste Film volgend jaar even kleurrijk, divers en internationaal zijn als die voor Beste Internationale Film – een categorie waarvan het bestaansrecht, na het succes van Parasite, plots in vraag wordt gesteld – lijkt vooralsnog eerder klein.

Het zou van de ceremonie, hoe dan ook, wel een minder voorspelbare en meer interessante bedoening maken. Of, zoals Bong Joon Ho het zelf verwoordde bij de uitreiking van de Golden Globes: “Zodra je voorbij de drie centimeter hoge barrière van ondertitels geraakt, zul je kennismaken met zo veel fantastische films. Ik denk dat we allemaal dezelfde taal hanteren: cinema.”

Door de Oscar-triomf komt Parasite opnieuw uit in de Belgische bioscopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234