Donderdag 09/12/2021

Archief

"Hoe langer ik leef, hoe meer ik besef wat de gevolgen van mijn eigen keuzes zijn"

Alain Platel. Beeld Yann Bertrand
Alain Platel.Beeld Yann Bertrand

We publiceerden dit interview in april 2014, naar aanleiding van komst van de voorstelling 'Tauberbach' van Les Ballets C de la B naar ons land. Nu artistiek directeur Alain Platel de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Algemene Culturele Verdienste heeft gewonnen, hebben we het stuk voor u opgediept uit het archief.

***

Een vrouw, vijf dansers en een stapel kleren. Dat is de setting van 'Tauberbach', de nieuwste productie van les ballets C de la B. Al dertig jaar creëert choreograaf Alain Platel wereldse dansen. "Dit idee heeft even moeten rijpen."

Tauberbach kwam tot stand door de vraag van actrice Elsie de Brauw aan Alain Platel om samen een voorstelling te maken. De twee volgen elkaar al een tijd, er is een wederzijdse admiratie, die een mooie combinatie oplevert. De voorstelling is gebaseerd op de documentaire Estamira, over een schizofrene, Braziliaanse vrouw die vrijwillig op een vuilnisbelt gaat leven. Begrijpt Platel haar?

Alain Platel: "Ik begrijp haar, maar of ik het zelf zou kunnen? Zij leefde al een sober leven aan de rand van de vuilnisbelt en koos voor een leven op de vuilnisbelt. Ik ben een vrij comfortabele situatie gewoon, voor mij zou dat een stap naar pure armoede betekenen. Het is moeilijk te vergelijken, al denk ik wel over de juiste attitude te beschikken. Ik omring me niet met rijkdom, ik apprecieer wat ik heb.

"Reizen doe ik zelden, ik heb geen auto, koop geen dure kleren. Maar het was niet zozeer het feit dat die vrouw op een vuilnisbelt ging wonen, dat me zo aansprak. Net het waarom van die keuze vond ik zo interessant. Ze hoopte op die manier de waarheid te vinden. Op een waardige manier een intenser leven te leven. Dat zit ook in de voorstelling."

Is Tauberbach dan een zoektocht naar een intenser leven?

"Eigenlijk wel. Tauberbach draait om een vrouw - gespeeld door Elsie de Brauw - die op een hoop kleren woont en wordt omringd door vijf anderen, de dansers. Ze vertegenwoordigt de chaos en probeert daar orde in te scheppen. Op een rationele manier, via de dingen die ze zegt, probeert ze vat te krijgen op het leven.

"De dansers aan de andere kant zijn zinnelijk, zij proberen de vrouw met hun bewegingen te verleiden om mee te gaan in die andere wereld. Het is een mooi contrast tussen woord en lichaamstaal. Een mooie vermenging van lijven en decor, ook. De lichamen lijken op een magische manier te verdwijnen.

"De voorstelling draait om haar overgave en de fundamentele vraag welk leven ze wil leven? Of ze links of rechts moet gaan. Het publiek voelt dat en gaat zich zelf hopelijk ook vragen stellen."

De titel verwijst naar Tauber Bach van Artur Zmijewski, muziek van Bach gezongen door doven. Dat ging bij mij door merg en been.

"Bij mij ook. De muziek van Bach heeft altijd al een emotioneel effect op mij gehad. Dit dovenkoor is daar misschien de extreemste vorm van. Zij zingen de muziek van Bach, zoals zij denken dat die moet klinken. Heel heftig en verwarrend, toen ik dat voor het eerst hoorde.

"Ik loop al 7 jaar met die cd rond, maar heb het nooit aangedurfd om die ook op het podium te gebruiken. Toen ik het de eerste keer aan de dansers liet horen, waren ze in shock. Daar moesten we vanaf blijven, vonden ze. Maar componist Steven Prengels heeft het perfect in de soundscape van de voorstelling verwerkt. De muziek wordt niet zomaar in het gezicht van het publiek gesmeten. Zij worden rustig ingeleid. Alsof de muziek een extra personage is geworden. Ik heb nog niemand ontmoet die het niet aankon."

U hebt ooit zelf doventaal geleerd. Wat is uw fascinatie voor doven?

"Zo'n vijftien jaar geleden heb ik bewust een stap terug gezet. Ik wilde eens iets anders doen. Zo ben ik voor doventolk gaan studeren. Eerst dacht ik dat het een soort stenotaal was, maar ze is net heel poëtisch. Rijker zelfs, dan onze eigen taal. Niet alleen in woorden, in de manier hoe je je lichaam gebruikt om je uit te drukken. Ook in het gewone spreken, praten we met ons lichaam en leggen we subtiele nuances in wat we willen zeggen.

"In die periode heb ik heel wat dove acteurs ontmoet, later heb ik er ook mee gewerkt in Wolf. Toen heeft een van die acteurs gezongen op het podium. Het publiek schrok daarvan, maar was tegelijk ontroerd. Datzelfde effect had Tauber Bach op mij."

Alain Platel. Beeld jonas lampens
Alain Platel.Beeld jonas lampens

De voorstelling loopt al drie maanden in het buitenland. Is het nog steeds dezelfde voorstelling?

"Ik heb alle voorstellingen persoonlijk bijgewoond en gevolgd. Door die voortdurende evaluatie zijn er geleidelijk wat verschuivingen gebeurd. Het stuk is gaandeweg gegroeid, alles heeft z'n juiste plek gevonden. En nu het goed genoeg is, komen we ermee naar België. (lacht) Nee, er is geen enkele slechte opvoering geweest."

Al dreigde Tauberbach zijn start wel te missen.

"Voor de première in München is het spannend geweest, ja. Elsie was vier weken out voor een acute operatie en ook een van de dansers moest onder het mes met zijn knie. Maar die twee ingrepen kwamen op een erg ongelukkig moment, net wanneer we de voorstelling aan het monteren waren.

"Bekijk het als een soort crocheerwerk. Alle stukjes waren er, maar moesten nog aan elkaar worden gebreid. Dan is het cruciaal dat iedereen op het podium staat en feedback kan geven. Plots mankeerden we twee mensen, maar het is gelukt."

U staat nu 30 jaar in dit vak. Had u Tauberbach ook in 1984 kunnen maken?

"Die vraag heb ik me nog niet gesteld, maar ik denk van niet. Tauberbach gaat over keuzes. Hoe langer ik leef, hoe meer ik besef wat de gevolgen van mijn eigen keuzes zijn. Dit idee heeft even moeten rijpen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234