Woensdag 21/04/2021

AnalyseAmerikaanse pop

Hoe Lana Del Rey de boksbal voor zelfgenoegzaam links werd

Lana Del Rey. Beeld Press
Lana Del Rey.Beeld Press

Het jachtseizoen lijkt onafgebroken open voor Lana Del Rey. Sinds vrijdag heeft ze een prachtplaat uit, maar die release wordt andermaal overschaduwd door controverse. Deze keer lokte ze die zelf mee uit. Houdt ze van trammelant? Of achtervolgt de hel haar?

“It’s beautiful how normality settles down over me”, zingt Lana Del Rey op haar nieuwe plaat Chemtrails Over the Country Club. Met een pruillip, hijgerige zang, liefde voor retro. Helaas is normaliteit niet echt het antwoord voor haar. Een dag na de release was er al een hetze over klasseverschillen en racisme. Daarop kondigde ze meteen een vervolgalbum aan, dat Rock Candy Sweet gaat heten. Die plaat zou op 1 juni uitkomen en zou een reactie zijn op een artikel dat eerder verscheen bij Harper’s Bazaar en de titel ‘Lana Del Rey Can’t Qualify Her Way Out Of Being Accountable’ droeg. Ze wordt er zonder veel omwegen beschuldigd van racisme en culturele toe-eigening.

“Ik wil jullie nogmaals bedanken voor de vriendelijke krantenstukken zoals deze, om me eraan te herinneren dat mijn carrière was gebaseerd op culturele appropriatie en het glamoureus voorstellen van huiselijk geweld”, schreef Lana sarcastisch op haar Instagram-account. “Ik zal die gedachten blijven uitdragen op mijn volgende plaat, Rock Candy Sweet.” Naast een screenshot van het artikel voegde ze toe: “Ik wil wraak.”

Uithangbord voor stars-and-stripes

Is die wraakzin terecht? Misschien wel. Lana Del Rey paste zo perfect binnen het plaatje van de poster girl van americana dat ze er ook het slachtoffer van werd. Del Rey was altijd het uithangbord voor stars-and-stripes en de gruizige glamour van de wijdse snelwegen à la Route 66.

Dat was prima, tot we ‘americana’ op een andere manier gingen definiëren en de term synoniem werd met de extreemrechtse politiek van Donald Trump. Del Reys talent om popsongs te smeden uit verhalen over huiselijk geweld werd ineens walgelijk bevonden, zeker in de nasleep van #MeToo, waarbij fysiek en mentaal misbruik door mannen in de voorhoede van de media verscheen.

Del Rey tijdens een optreden in Denemarken in 2019. Beeld Gonzales Photo/Avalon
Del Rey tijdens een optreden in Denemarken in 2019.Beeld Gonzales Photo/Avalon

Del Rey probeerde dat snel wat bij te sturen: de Amerikaanse vlag op de achtergrond van haar shows werd verwijderd, de regel “Hij sloeg me en het voelde als een kus” in ‘Ultraviolence’ werd vervangen wanneer ze het nummer live zong. Maar toch werd ze het bokskussen van zelfgenoegzaam links. Soms lijkt het alsof een gideonsbende van journalisten en treiter-twitteraars een drijfjacht op deze heks heeft geopend, die het zelf gezocht zou hebben met haar hang naar fatalisme, liefde voor fifties-americana en een geprivilegieerde komaf.

Lelieblanke vrouwenvereniging

Bij elke nieuwe plaat nam de controverse toe. Afgelopen zomer vroeg Del Rey zich af of er een krachtdynamiek was in de muziek waarbij zij als witte vrouw een korter strootje getrokken had dan zwarte popsterren. Toegegeven, zo racistisch stelde ze het zelf nooit, maar alle sociale media overspoelden haar meteen met haat. Dat ze nadien suggereerde dat Donald Trump misschien gewoon niet wist dat hij aanzette tot oproer, strooide extra zout in de wonde.

Het was effectief stupide om de verantwoordelijkheid van de voormalige president te bagatelliseren. Maar Lana Del Rey werd wel extreem hard aangepakt. Dat ze daarna op de hoes van Chemtrails Over the Country Club poseerde als het middelpunt van een overwegend lelieblanke vrouwenvereniging, een ideaalbeeld uit de jaren vijftig waar lidmaatschap van de countryclub als het hoogste doel gold, was geen racistisch statement zoals werd beweerd. Wél een uithaal naar die conservatieve onzin. Het was een schop tegen de schenen van haar eigen achtergrond, maar kwam aan als een schop tegen haar eigen achterste.

‘Chemtrails Over the Country Club’ van Lana Del Rey. Beeld Humo
‘Chemtrails Over the Country Club’ van Lana Del Rey.Beeld Humo

In een wereld vol machtsverschuivingen kwam de uitgesproken popdiva ongenadig onder vuur te liggen. En zelf wakkerde ze het vlammetje soms nog flink aan. In zekere zin is die politieke incorrectheid ook bewonderenswaardig. Ze is De Eeuwig Onbegrepene. Wat ook meteen het verhaal is achter haar jongste album, Chemtrails Over the Country Club. Het klinkt somber, ingetogen, vernederd, teneergeslagen. Lana is rijk, heeft alles om gelukkig te zijn, maar ze sombert zich een weg doorheen de plaat.

Tulsa, Texas en Nebraska

Welke richting moeten we nu uit? Dat lijkt ze op die nieuwe plaat zelf ook niet meer zo goed te weten. “We should go back to Arkansas”, denkt ze hardop in ‘Tulsa Jesus Freak’. Ver weg van haar droomwereld Los Angeles en de Hollywood-esthetiek van de jaren vijftig die haar vorige album tekende. Tulsa, Texas, Florida en Nebraska zijn de nieuwe bestemmingen in haar songs.

Ze begint in ‘White Dress’ met een herinnering aan toen ze 19 was en gelukkig was als serveerster, luisterend naar de White Stripes en Kings Of Leon. Eindigen doet ze met een liedje van Joni Mitchell, ‘For Free,’ dat volgt na de confessie “I’ve been covering Joni en dancing with Joan”. Een enkele keer klinkt ze gelukkig. ‘Yosemite’ schreef ze voor ze een vorige plaat had, maar daarvan zei ze toen: “Dit klinkt te gelukkig. Zo ver ben ik nog niet.”

Blijkbaar nu wel. Al wordt ze nog gehaat door een groot deel van de wereld. De zwoele ijskoningin zal het vast aan haar fraaie reet roesten: “Ik heb er nooit rekening mee gehouden dat iedereen van me moest houden”, schokschouderde ze onlangs. “Dat zal ik ook nu niet doen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234