Vrijdag 05/06/2020

Schilderkunst

Hoe een Rubens jaren ongezien in een museum kan hangen

Deze studie blijkt wel degelijk een échte Rubens. Maar het duurde een poos voor iedereen daar achter kwam.Beeld Simon Gillespie

In Schotland is zopas een bijna 400 jaar oud schilderij ontdekt van Peter Paul Rubens. Hoe kan een werk van een oude meester jaren open en bloot  in een museum hangen, zonder dat iemand er weet van heeft?

Kunsthistoricus Bendor Grosvenor vermoedde al langer dat de hoofdstudie van graaf George Villiers in het Pollok House in Glasgow een echte Rubens was. En niet, zoals officieel werd aangenomen, door een latere schilder was gemaakt, die zich op het werk van Rubens had gebaseerd.

Voor het BBC-programma Britain’s Lost Masterpieces liet Grosvernor het doek uit ongeveer 1625 twee maanden doorlichten met de nieuwste technologie. Met succes. Eenmaal het schilderij was gerestaureerd en al het opgestapelde vuil van de afgelopen 400 jaar was verwijderd, zag men dat het inderdaad om een werk van de Vlaamse meester ging.

'Onmiskenbare' stijl

Ook Ben van Beneden, directeur van het Rubenshuis in Antwerpen, bevestigt dat het om een authentieke Rubens gaat. "Honderd procent zeker ben je natuurlijk nooit, maar de stijl en techniek zijn onmiskenbaar die van Rubens." Ook de onderlaag die de oude meester gebruikte stemt overeen.

Het lijkt bizar dat een werk van een topnaam jaren aan de muur in een museum hing zonder dat iemand het merkte. Volgens van Beneden gebeurt dat wel vaker. "Zeker bij zo'n oud werk: de verstrijkende tijd en opstapelende vuil onttrekken de oorspronkelijke verf uit het oog. Bovendien was onder meer de achtergrond nadien nog overschilderd." 

'Wie overschildert er nu een Rubens?' zou je denken. Maar ook dat is niet zo vreemd. "Dit is een hoofdstudie, een schets voor een groter werk. Wij vinden dat mooi. Maar vroeger zag men dat als onaf en onaantrekkelijk, dus werd er in latere periodes nog verder aan gewerkt."

Verborgen liefde

Ook aan de geportretteerde man hangt een leuk verhaal vast: Villiers, de Graaf van Buckingham, zou de verdoken geliefde zijn geweest van koning Jacobus I van Engeland. Dat werd na hun dood ontdekt, toen er een verborgen toegang werd gevonden tussen de vertrekken van beide heren.

Kunstkenners gaan tegenwoordig wel vaker actief op zoek naar sleepers: werken die ruiken naar grote namen en 'slapend' wachten om ontdekt te worden. Van Beneden: "Alleen heb je daarvoor middelen nodig, iets dat veel publieke musea ontberen. Want is het resultaat niks, heb je er veel geld onnodig doorgejaagd. In het andere geval schiet je natuurlijk wel de hoofdvogel af."

Van Beneden spreekt in dit geval van een zeldzame ontdekking. Begin dit jaar werd een gewaand Anthony Van Dyck-doek van een paard met ruiter nog wel toegeschreven aan Rubens. Al is die ontdekking volgens van Beneden nog wat omstreden.

De Rubens-aflevering op Britain's Lost Masterpieces is woensdag te zien op BBC4.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234