Zaterdag 31/07/2021

AchtergrondMode

Hoe de Black Lives Matter-beweging de mode dooreenschudde

Mode-ontwerper Samuel Ross, finalist van de prestigieuze LVMH Prize en ANDAM Awards, zag zijn publiek sinds BLM toenemen. Beeld A Cold Wall
Mode-ontwerper Samuel Ross, finalist van de prestigieuze LVMH Prize en ANDAM Awards, zag zijn publiek sinds BLM toenemen.Beeld A Cold Wall

De opkomst van de Black Lives Matter-beweging zou ook in de modewereld voor een revolutie zorgen. Tenminste, dat werd ons beloofd. Maar hoeveel grote woorden en veelbelovende slogans zijn er waarheid geworden, één jaar later?

Er zijn van die momenten in de geschiedenis waarvan je voelt dat ze een keerpunt inluiden. De brutale moord op George Floyd door agent Derek Chauvin was er zo een. Wereldwijd protest volgde, de Black Lives Matter-beweging was een feit. De internationale modemagazines deden hun duit in het zakje met goed ogende statements: verandering was nodig en die zou er ook komen. Zowat alle belangrijke bladen brachten in hun modespecials shoots die de zwarte gemeenschap eerden, vaak met een zwart model prominent op de cover. Ook bij ons werden gekleurde modellen plots veel meer dan de voorbije jaren geboekt, meldt een Belgisch modellenbureau.

Vogue liep voorop in de wereldwijde beweging: alle 26 internationale edities hadden het thema ‘hoop’ als leidraad voor het septembernummer, bij British Vogue werd dat nog versterkt door de slogan ‘Activism now’. Op de cover van dat nummer poseerde het zwarte topmodel Adwoa Aboah met een baret – symbool van de Black Panthers, de revolutionaire zwarte beweging die in 1966 in de Verenigde Staten werd opgericht.

De 'Activism now'-cover van 'British Vogue'. Beeld RV
De 'Activism now'-cover van 'British Vogue'.Beeld RV

Meer zwarte covermodellen was nodig. Website The Fashion Spot onderzocht 745 magazinecovers en kwam tot de conclusie dat in 2019 welgeteld 36,9 procent daarvan naar een gekleurd model gingen. Dat lijkt nog behoorlijk veel, maar het zegt lang niet alles: de Arabische en Indiase ­uitgaves van Vogue bijvoorbeeld zetten altijd een niet-blank model op de cover. In schril contrast daarmee stonden bijvoorbeeld de Poolse Vogue en The Gentlewoman, die dat jaar geen enkele keer een gekleurd model toonden. Vergelijk dat met ­september 2020 en je zou zowaar euforisch worden, aangezien zowat alle internationale bladen toen met een donker covermodel uitpakten. Al is die ommekeer ­intussen weer wat gaan liggen.

Samen met die zwarte golf doken celebrity’s op in T-shirts met slogans als ‘BLM’ of ‘I can’t breathe’. En daar hield het niet op. Meer dan één modemerk sprong op de BLM-kar, alleen liep het daar vaak mis: hun goedbedoelde ­slogans werden op ­sociale media op hoongelach en ­ongeloof onthaald.

Ongemakkelijke waarheid

Neem nu Louis Vuitton, dat op de proppen kwam met een video van een man te paard en de slogan ‘Make a change. Freedom from racism towards peace together’. De campagne ontketende een storm aan boze reacties. Het modehuis had immers 200 miljoen euro veil voor de renovatie van de afgebrande Notre-Dame in Parijs, maar geen cent voor de zwarte medemens. De storm ging even liggen toen Virgil Abloh, artistiek directeur van Vuittons mannenlijn, 20.000 dollar aan de BLM-beweging schonk, maar de onvrede bleef.

Virgil Abloh, designer van de Louis Vuitton-mannenlijn. Beeld Getty Images for Client
Virgil Abloh, designer van de Louis Vuitton-mannenlijn.Beeld Getty Images for Client

Ook modehuis Celine deelde in de klappen toen het met de strijdkreet ‘Tomorrow’s world will not exist without equality for all’ uitpakte. Beschamend, vonden critici. En niet geheel zonder reden. Op het Instagram-account van het Franse modehuis werden immers welgeteld twee zwarte modellen gespot, de laatste post dateerde van januari 2019. Niet meteen een voorbeeld van equality, zeker niet toen bleek dat er voor de voorstelling van de wintercollectie van 2020 maar een bijzonder kleine minderheid zwarte modellen gecast werd. Al snel kwam de ongemakkelijke waarheid naar boven: de morele steunbetuigingen aan Black Lives Matter leken niet meer dan een welgekomen marketingtool om het merk op een mooie manier in de verf te zetten.

Pas toen er door de internationale modemerken geld voor BLM werd vrijgemaakt, vaak door lokale initiatieven te sponsoren die de zwarte gemeenschap vooruithelpen, ging het protest liggen. Zo doneerden Calvin Klein en Stella McCartney aan een organisatie die raciale rechtvaardigheid in de VS wil ondersteunen, terwijl Dior zijn werknemersbijdragen aan diverse zwarte goede doelen schonk. H&M Group maakte dan weer een half ­miljoen dollar vrij, en Marc Jacobs schreef een niet nader genoemd bedrag over naar de BLM-beweging. Maar absolute koploper was Nike, dat beloofde liefst 40 miljoen te doneren aan de zwarte zaak.

Olivier Rousteing, creatief directeur van Balmain. Beeld Getty Images
Olivier Rousteing, creatief directeur van Balmain.Beeld Getty Images

Bovendien werden bestaande ­initiatieven extra ondersteund. Zo kon de beweging PullUpOrShutUp, dat ondernemingen bevraagt naar hun percentage zwarte medewerkers, plots op heel wat donaties uit ­modieuze hoek rekenen. Net als ­15percentpledge.org, dat retailers vraagt om minstens 15 procent van hun omzet aan te kopen bij bedrijven met een zwarte eigenaar.

Excuustruusjes

In juli van vorig jaar zag de Black in Fashion Council het licht. Opgericht door onder meer de hoofdredacteur van Teen Vogue, met als doel de representatie van zwarten in de mode- en beauty-industrie te bevorderen. En die legde meteen de vinger op de wonde. Want de hoerastemming die in september nog heerste, sloeg al gauw om in bitter realiteitsbesef. Ja, de zwarte gemeenschap kwam dan wel meer in the picture dankzij een trits zwarte modellen die prominent gecast werden. Maar ze waren bij nader inzien niet meer dan excuus­truusjes voor een industrie waarin zij die het voor het zeggen hebben nog steeds haast exclusief wit zijn.

Veelzeggend daarin is een onderzoek van The New York Times. Die krant bevroeg 64 modemerken naar zwarte representatie binnen hun bedrijf. En dat leverde, niet geheel verrassend, ontluisterende resultaten op. Waar hun advertenties en shows nog als black friendly gelabeld konden worden dankzij de aanwezigheid van zwarte modellen, bleek het achter de schermen heel andere koek te zijn. Van de 64 bevraagde merken heeft enkel het Amerikaanse Off-White een zwarte CEO, namelijk Virgil Abloh – niet toevallig ook de oprichter van dat label. Van de 69 ontwerpers bij die merken en modehuizen hebben er slechts vier een zwarte achtergrond. Behalve Abloh, die naast Off-White ook de mannenlijn van Vuitton onder zijn hoede heeft, zijn dat Olivier Rousteing van Balmain, Kanye West die zijn eigen modelijn heeft, en Rushemy Botter, codesigner bij Nina Ricci.

Michelle Obama in een creatie van de zwarte Amerikaanse  ­modeontwerper Christopher John Rogers. Beeld RV
Michelle Obama in een creatie van de zwarte Amerikaanse ­modeontwerper Christopher John Rogers.Beeld RV

En er is meer. Zo is er in sommige media sprake van latent racisme als het over zwarte designers gaat. Toen Virgil Abloh werd aangesteld als creatief directeur bij Louis Vuitton, waren de reacties op zijn minst gemengd te noemen. Veelgehoord commentaar: ‘Gaat hij van het chique Vuitton een streetwearlabel maken?’ Het toont aan hoe zwarte ontwerpers nog altijd anders gepercipieerd ­worden. “Men noemt het streetwear als het door een zwarte designer is gemaakt, als een wit persoon het maakt, is het couture”, verklaarde de Nederlandse modeactiviste Janice Deul.

Bovendien wordt de invloed van zwarte ontwerpers in de modegeschiedenis vaak genegeerd of geminimaliseerd. Oversized kleding, sportswear en het overmatige gebruik van logo’s zijn duidelijk te traceren naar de kledingstijl van de zwarte gemeenschap, maar werden pas op de internationale catwalk geduld toen witte ontwerpers die stijlelementen op hun collectie gingen toepassen. Bovendien kwamen er steeds meer vragen over wat doorgaans als cultural appropriation wordt omschreven: witte hipperds die, in navolging van BLM, elementen uit de zwarte cultuur gingen overnemen. Denk aan dreadlocks of gevlochten haar – de laatste seizoenen onder meer gespot bij Valentino en Marc Jacobs – maar ook sportswear en de typische gouden kettingen, ontleend aan de hiphopcultuur. Kon niet meer, tenzij de bron duidelijk vermeld werd.

null Beeld RV
Beeld RV

Is het dan alleen maar kommer en kwel? Gelukkig niet. Er komen steeds vaker zwarte designers op de voorgrond, al dan niet een handje geholpen door bekende mensen. Zo kende de carrière van Christopher John Rogers, een zwarte ontwerper uit Louisiana, een stevige mediaboost toen Kamala Harris op haar inauguratie een mantelpakje van zijn hand droeg. Eerder was ook Michelle Obama al in een van zijn ontwerpen gespot.

En hij is niet de enige wiens business sinds BLM beter draait. Voordien grotendeels onbekende namen kregen sinds de raciale rellen een commercieel duwtje in de rug. Kerby Jean-Raymond, oprichter van modelabel Pyer Moss, in 2015 nog in de 30 under 30-lijst van Forbes, brak door bij het grotere publiek, net als de Nigeriaans-Amerikaanse Telfar Clemens die met Telfar een genderneutraal label in handen heeft en al samenwerkte met Solange Knowles, het hippe zusje van Beyoncé. En Samuel Ross, protegé van Virgil Abloh en finalist van de prestigieuze LVMH Prize en ANDAM Awards, zag zijn publiek sinds BLM eveneens toenemen.

Katalysator

Ook in Europa krijgen zwarte ontwerpers meer aandacht. In februari ­presenteerden vijf designers met gekleurde roots hun collecties tijdens de Milanese modeweek – volgens de modepers een historisch moment. “Het is een eerste stap”, reageerde ontwerpster Michelle Ngonmo. Ze is de medeoprichtster van Black Lives Matter in Italian Fashion, een collectief dat ontwerpers met een andere huidskleur wil ondersteunen. “We willen de maatschappij ervan overtuigen dat het Made in Italy-label niets te maken heeft met huidskleur maar met knowhow. Jarenlang botsten we op een muur toen we ons werk aan de Milanese Camera della Moda presenteerden, maar de dood van George Floyd was een katalysator.”

Belgisch influencer Chloé Kitembo – @CeeKay. Beeld rv
Belgisch influencer Chloé Kitembo – @CeeKay.Beeld rv

En bij ons, vraagt u zich af? In België blijft de invloed van BLM voorlopig erg beperkt als het over nieuwe modelabels gaat. Merken als Odile Jacobs, Yeba Olaye en 42152, van Elodie Ouédraogo en Olivia Borlée, kenden al langer succes. Dan beweegt er meer op Instagram, waar een resem zwarte Belgische influencers steeds nadrukkelijker op de voorgrond treedt. Zwarte vrouwen als Chloé Kitembo en Marie-France Vodikulwakidi liggen aan de basis van een hele nieuwe beweging van zelfbewuste Instagrammers die hun multiculturele roots als een verrijking zien.

Meer zwart in de coulissen

Ook achter de schermen van de mode-industrie worden zwarte creatievelingen steeds talrijker. En dat was meer dan nodig, zo gaf zelfs Anna Wintour, hoofdredactrice van de Amerikaanse Vogue, vorige zomer toe. Uit een gelekte interne nota bleek dat de Engelse zich er zeer goed van bewust was dat ze te weinig kansen had gegeven aan zwarte designers en medewerkers. Sterker, ze gaf zelfs toe in het verleden foto’s te hebben gepubliceerd die pijnlijk en intolerant waren. Onder haar bewind werd de Amerikaanse Vogue synoniem voor een wit magazine gericht op een hoofdzakelijk wit publiek. Als er dan al een zwart model op de cover stond, was dat een celebrity van het kaliber Beyoncé of een supermodel genre Naomi Campbell.

DMM2205 Kleur in de mode 

Belgisch influencer  Marie-France Vodikulwakidi – @themfway.
 Beeld rv
DMM2205 Kleur in de mode Belgisch influencer Marie-France Vodikulwakidi – @themfway.Beeld rv

Maar daar komt dus stilaan verandering in. Edward Enninful, sinds 2017 de eerste zwarte hoofdredacteur van British Vogue, sprak het voornemen uit om het tot dan toe overwegend witte magazine inclusiever te maken. Dat resulteerde in een samenwerking met zwarte fotografen - in december 2018 werd Nadine Ijewere de eerste zwarte vrouw die een covershoot voor Vogue mocht doen. Sinds BLM is het aantal zwarte fotografen, stylisten en make-up artists in stijgende lijn gegaan. Het zijn voor het grote publiek onzichtbare stappen, maar ze zijn een stuk belangrijker dan uitpakken met een zwart model of celebrity op de cover.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234