Zondag 05/04/2020

Mighty Dave

Hoe David Bowie hele generaties artiesten beïnvloedde

Een muurschildering ter ere van David Bowie in Brixton.Beeld Getty Images

"The stars look very different today", zong David Bowie ooit in 'Space Oddity'. Hij sprak over het firmament, maar het kon net zo goed gaan over het legioen popsterren dat hij boetseerde naar zijn beeld. Bowies muzikale belang en invloed mag dan ook nauwelijks overschat worden.

Jaren voor zijn dood maakte de legendarische David Bowie zichzelf al onsterfelijk. Door zijn muzikale nalatenschap, natuurlijk. Maar ook door zijn ideeën en concepten die al jaren doorschemeren op verschillende terreinen als beeldende kunst, film, theater, grafische vormgeving en mode. Maar vooral bij verschillende generaties popsterren leeft zijn geest voort. Deze Starman was zowaar een starmaker.

Alléén al door zijn Berlijnse periode (1976-'79), met de platen Low, Heroes en Lodger, bracht hij beweging in de muziekwereld. Met die platen plaveide Bowie de weg voor postpunk, én zo'n vijftien jaar later deed hij dat ook voor grunge en britpop. Zo speelde Damon Albarn ook graag met highbrow culturele referenties in Blur, en lieten andere britpoppers zoals Pulp en Suede zich muzikaal voor de Berlijnse kar van Bowie spannen. Eind jaren 70 inspireerde diezelfde gedaante van Bowie ook Ian Curtis van Joy Division. Aanvankelijk heette die groep zelfs Warsaw, naar het grandioze 'Warsawa' op Low. Volgens heel wat popartiesten mag je die song zelfs gerust beschouwen als een sjabloon voor de postpunk-beweging.

Gespierd, clean en imposant

Geen wonder dat Franz Ferdinand, Bloc Party en Arctic Monkeys tijdens de renaissance van de postpunk alwéér dweepten met de Bowie uit de late seventies. Maar net zo goed was Kanye West er gisteren als de kippen bij om postume hulde te betuigen aan David Bowie. Zelfs in de hiphop bleek Bowie dan ook niet zonevreemd. Als producer samplede West de hit 'Fame' in 'Takeover' van Jay Z, in navolging van Vanilla Ice, die de ritmesectie van 'Under Pressure' jatte voor 'Ice Ice Baby'. En net zo goed brachten El-P, J Dilla en The Notorious B.I.G. hulde aan classics als 'Let's Dance' of het minder bekende 'Soul Love' in hun songs.

Arctic Monkeys in Vorst Nationaal.Beeld Alex Vanhee

Zélfs uit een geflopt zijproject van Bowie bleek nog garen te spinnen. Zo liet Pearl Jam zijn debuut Ten speciaal mixen door de producer van Bowies garagerock-uitstapje met Tin Machine, om hun grunge-sound "net zo gespierd, clean en imposant" te laten klinken. Eddie Vedder en co. speelden trouwens ook 'Heaven's in Here' van Tin Machine tijdens hun eerste repetities. Bowies gitarist Reeves Gabrels uit diezelfde groep werd later dan weer binnengehaald door überfan Robert Smith. "Bowie mag het telefoonboek zingen, dan nog zal ik zijn plaat kopen", vond de frontman van The Cure.

Ook wanneer hij flopte, deed David Bowie dat dus glorieus.

David Bowie.Beeld getty

"Niemand groter dan The Mighty Dave", beweren Stephen en David Dewaele daarom, in de aankondiging van hun Radio Soulwax-hommage Dave, een bizarre film waarin ze topmodel Hannelore Knuts als Bowie lieten opdraven. Ook hun goede vriend James Murphy van LCD Soundsystem stak zijn bewondering nooit onder stoelen of banken. David Bowie, die altijd aangetrokken werd door nieuw bloed, nodigde Murphy dan weer uit om percussie te spelen op zijn laatste plaat Blackstar. Eenzelfde wederzijdse bewondering merk je bij Nine Inch Nails of Arcade Fire. Op eenvoudig verzoek bekennen zij dat hun sound én theatrale ambities ingegeven worden door Bowies carrière. Maar de Starman bleek zelf ook altijd vragende partij voor een samenwerking of cover.

Daarover gesproken: Bowie werd door de jaren heen talloze keren naar de hand gezet van astronauten ("Ground control to Major Tom", iemand?), maar ook vertaald naar zowat élk mogelijk dialect ter wereld. De bekendste cover? Dat blijft natuurlijk 'The Man Who Sold The World' van Nirvana tijdens hun Unplugged-sessie. Bowie zou achteraf meermaals verzuchten dat dit zijn favoriete herwerking was, en hij wat graag met Cobain had gewerkt. In ons land werkte Jasper Steverlinck zich dan weer op naar de top van de hitparade met 'Life on Mars?', terwijl Flea van Red Hot Chili Peppers in zijn beginjaren jamde met de songs van Ziggy Stardust, om de basgitaar onder de knie te krijgen.

Kurt Cobain, Nirvana.Beeld MTV

Poster in slaapkamer

Dat Bowie duizenden artiesten in de loop der jaren heeft aangestookt met zijn talent en visie, staat voor Johnny Marr als een paal boven water. De gitarist van The Smiths schreef dat in een hommage waarin hij David Bowie met gemak de invloedrijkste en belangrijkste artiest noemde. "Er staan elke dag muzikanten op, die door hem beïnvloed zijn, zelfs als ze het niet eens beseffen."

Bono van U2 herinnert zich dan weer haarscherp hoe David Bowie hem vanaf een poster in zijn slaapkamer beval om popster te worden. "Wat Elvis betekende voor Amerika, was David Bowie voor een Ierse jongen", zei hij. "Het zorgde voor een radicale verschuiving in mijn bewustzijn."

Maar ook generatiegenoten als Elton John, Mick Jagger of John Lennon hebben hun eerbied en ontzag voor een van Bowies muzikale gedaantes nooit weggemoffeld. Wat zij onder meer in Bowie bewonderden, was zijn gave om voortdurend de tijdgeest aan te voelen. Zijn kameleontische persoonlijkheid verveelde geen moment. Vooral de androgyne verschijningsvormen van David Bowie hadden invloed op de tijdgeest én nieuwe generaties muzikanten. Eigenhandig deed Ziggy Stardust grenzen vervagen: als glamrocker from Mars flirtte hij met biseksualiteit, droeg hij vrouwenkleren en speelde hij met een vloeibare identiteit. Popsterren als Boy George, Annie Lennox, Madonna en Marilyn Manson waren later onmiskenbaar schatplichtig aan Bowies androgynie. Lady Gaga noemde Bowie zelfs haar "Alien Prins", en bekende dat ze zich elke ochtend afvraagt: "Wat zou Bowie nu doen?" Straf. Met diezelfde vraag spelen ook wij sinds gisteren.

Johnny Marr.Beeld belga
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234