Maandag 21/06/2021

AnalyseKunst

Hoe authentiek is de Banksy-expo in Brussel?

Een van de Banksy-werken die in de Deodato-galerie in Brussel te zien zijn. De expo is omstreden. ‘Dit doe je niet uit passie voor zijn kunst, maar alleen om er geld mee te verdienen.’  Beeld Banksy / Deodato
Een van de Banksy-werken die in de Deodato-galerie in Brussel te zien zijn. De expo is omstreden. ‘Dit doe je niet uit passie voor zijn kunst, maar alleen om er geld mee te verdienen.’Beeld Banksy / Deodato

‘Alle werken dragen een certificaat van Pest Control, de enige authenticatie-autoriteit die door Banksy erkend wordt.’ Dat staat in de aankondiging van Banksy: The Brussels Show, een tentoonstelling die vanaf 25 maart te zien is in de nieuwe Deodato-galerie. Maar dat wil niet zeggen dat Banksy de tentoonstelling ook erkent.

“Het staat je vrij om beelden van Banksy te gebruiken voor niet-commercieel, persoonlijk amusement. Print ze uit in een kleur die bij je gordijnen past, maak een kaartje voor je oma, dien ze in als je huiswerk, whatever.”

De website van Pest Control, “het kantoor dat het papierwerk voor de graffiti-kunstenaar Banksy behandelt”, staat vol met het ietwat cynische sarcasme dat ook het werk van de anonieme artiest zo typeert. Onderaan de homepage staat in kleine lettertjes ‘Legal words that have to appear at the bottom of a website’ en wie de identiteit van Banksy heeft achterhaald, mag altijd een mailtje sturen: “Schrijf alstublieft ‘existentiële crisis’ in het e-mailonderwerp.”

We komen op de website van Pest Control terecht nadat we in onze mailbox een aankondiging vinden voor Banksy: The Brussels Show, een tentoonstelling bij de nieuwe Brusselse galerie Deodato Art. De expo belooft “een greep uit de belangrijkste en meest representatieve originele werken van de kunstenaar”. Onderaan de aankondiging staat: “Alle werken dragen een certificaat van Pest Control, de enige authenticatie-autoriteit die door Banksy erkend wordt.”

Op de website van Pest Control vinden we echter dit terug. “Banksy heeft NIETS te maken met eender welke tentoonstelling die momenteel loopt of net heeft gelopen, en ze zijn niet te vergelijken met een echte Banksy-show.”

Nooit toestemming

Als we Pest Control, dat al even anoniem opereert als Banksy zelf, mailen over Banksy: The Brussels Show, krijgen we na enkele dagen een kort antwoord terug. “We zijn op de hoogte. Het is geen geautoriseerde Banksy-tentoonstelling.” Op de website heeft de galerie dat inmiddels ook zelf aan de infotekst toegevoegd: “Hoewel alle tentoongestelde werken origineel en gecertificeerd zijn,” klinkt het, “is de tentoonstelling niet geautoriseerd door Banksy, die nooit toestemming geeft voor door galeries of musea georganiseerde tentoonstellingen.”

null Beeld Banksy / Deodato
Beeld Banksy / Deodato

Dat erkent ook Beatrice Bonacalza van Deodato Art. “Het klopt dat Banksy tentoonstellingen van zijn werk in musea en galeries meestal veroordeelt, omdat bezoekers inkom moeten betalen. We hebben ook nooit gezegd dat het om een geautoriseerde tentoonstelling gaat.” Maar het twintigtal werken dat in Brussel te zien zal zijn – voornamelijk zeefdrukken – zijn wel authentieke Banksy’s, benadrukt Bonacalza. “Een aantal werken die te zien zijn, komen uit onze eigen collectie. Andere werken lenen we van verzamelaars. Maar ze hebben allemaal het certificaat van Pest Control dat het om een authentiek werk gaat.”

De expo in Brussel is overigens gratis te bezichtigen, maar een aantal werken is wel te koop. Het is daaraan dat de kunstenaar zich stoort, zegt Bjørn Van Poucke, curator van het streetartfestival The Crystal Ship. “Banksy wil niet dat zijn tentoonstellingen door derden worden georganiseerd en wil niet dat mensen meesurfen op de golf van zijn bekendheid om er geld aan te verdienen. Daarom stelt hij liever zelf tentoon, zoals in Dismaland in Engeland of het Walled Off Hotel in Palestina.”

Copyright is voor losers

De website van Pest Control maakt overigens ook expliciet duidelijk dat Banksy-werk niet gebruikt mag worden voor commerciële doeleinden zoals het lanceren van merchandise of “mensen wijsmaken dat iets werd gemaakt of onderschreven door de kunstenaar wanneer dat niet zo is. Zeggen dat Banksy in zijn boek heeft geschreven dat copyright voor losers is geeft je geen vrije baan om fraude te plegen. We checked.”

In welke mate is Banksy: The Brussels Show dan toegestaan? Op een vraag of er juridische stappen worden overwogen tegen de expo, kregen we van Pest Control geen antwoord. Bij Deodato Art zijn ze er alleszins gerust in. “We maken ons daar geen zorgen over”, zegt Bonacalza. “Het is toegestaan om werken uit onze eigen collectie en uit die van verzamelaars tentoon te stellen. Dat gebeurt nu ook met de Banksy-tentoonstelling in het Chiostro del Bramante in Rome. En we hebben op de website een disclaimer geplaatst dat het geen geautoriseerde tentoonstelling is.”

null Beeld Banksy / Deodato
Beeld Banksy / Deodato

Dat je het mag doen, wil echter niet zeggen dat je het ook moet doen, vindt Van Poucke. “Ik vind dit eigenlijk een beetje degoutant. Je organiseert een tentoonstelling in naam van een nog levende kunstenaar, die hieraan niets zal verdienen. Dat doe je niet uit passie voor zijn kunst, maar enkel en alleen om er geld mee te verdienen. Een van de werken die in Brussel te zien zal zijn, heet Festival (Destroy capitalism). Dan snap ik niet dat je zo’n expo organiseert.”

Fake

Tweeënhalf jaar geleden organiseerde de vzw Strokar overigens ook al een Banksy-expo in Brussel. Die werd stopgezet omdat de eigenaar van de tentoongestelde Banksy’s – Steve Lazarides, een in onmin gevallen Banksy-vertrouweling – geen toestemming had gegeven voor de tentoonstelling. Dat is een heel andere situatie dan die bij Deodato Art, zegt Bonacalza.

Toch sluit Van Poucke niet uit dat The Brussels Show kwaad bloed zet bij andere streetartists. “Tijdens de Strokar-expo heeft iemand ‘FAKE’ op de gevel gespoten”, herinnert Van Poucke zich. “Een foto daarvan is de wereld rondgegaan. Het beeld stond zelfs op de website van Banksy zelf.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234