Maandag 23/09/2019

Class of 2000

Hoe ‘Amores perros’ 18 jaar later nog steeds de Oscars bepaalt

Gael García Bernal in 'Amores perros'. Beeld Collection Christophel

Mexico is hot in de filmwereld: de afgelopen jaren domineerden Alejandro González Iñárritu, Alfonso Cuarón en Guillermo del Toro de Oscars. De film die die Mexican wave op gang trok? Amores perros, het hondsbrutale debuut van Iñárritu, dat in 2000 de wereld veroverde.

Vergeet The Revenant. Vergeet Birdman. Vergeet die resem Oscars. En verplaats u naar het jaar 2000, toen de wereld plots collectief zijn tong brak op de toen nog volstrekt onbekende naam Alejandro González Iñárritu. De Mexicaan, die voordien aan de bak kwam als radiopresentator en reclameman, zette met Amores perros zijn eerste stapjes in de filmwereld. Net als scenarist Guillermo Arriaga, die tot dan toe enkel romans geschreven had.

In Amores perros verbindt hij drie verhalen door ze letterlijk op elkaar te laten botsen in een dramatisch auto-ongeluk. In de ene auto zit Octavio (Gael García Bernal), een arme tiener die met hondengevechten genoeg geld wil verzamelen om samen met het lief van zijn agressieve broer van huis weg te vluchten. De andere auto wordt bestuurd door topmodel Valeria. Het accident betekent niet alleen het einde van haar carrière, maar maakt ook een stevige deuk in haar relatie. En dan is er nog de mysterieuze zwerver/huurmoordenaar El Chivo, die op het moment van de crash toevallig voorbijloopt. De gewonde hond Cofi, die hij halfdood uit de auto van Octavio sleurt, zal zijn leven ingrijpend veranderen.

Controversieel

Het spectaculaire auto-ongeluk uit Amores perros illustreert perfect hoe de filmcarrière van Iñárritu begon: met een knal. De film werd in 2000 opgepikt door de Semaine de la Critique in Cannes: niet meteen de belangrijkste competitie op het festival, maar iedereen in de Franse badstad had wel de mond vol van Amores perros, herinnert Studio Skoop-uitbater Walter Vander Cruysse zich. “De meesten vonden de film echt fantastisch. Terwijl anderen er net heel erg tegen waren. Het was een zeer controversiële film.”

Wellicht had dat iets te maken met de brutaliteit van de hondengevechten: heel wat kijkers konden de beelden van bebloede viervoeters maar moeilijk aan, en dierenrechtenorganisaties waren er als de kippen bij om de film te veroordelen. Nochtans garandeerde Iñárritu dat er op de set geen dieren gewond raakten: tijdens de opnames werden de honden gemuilkorfd met doorzichtige visdraad, en net als in de douchescène uit Psycho was het vooral de montage die brutaal geweld suggereerde.

Filmverdelers aller landen waren het alleszins wel roerend eens: dit filmpje moesten ze koste wat het kost binnenhalen. Voor ons land was Coopérative Nouveau Cinéma de gelukkige. Eigenaar Claude Diouri herinnert zich de oorlog om de distributierechten van Amores perros nog goed: “Wij waren er gelukkig vroeg bij – we hadden Amores perros al voor de grote stormloop te pakken. Maar later kwamen andere verdelers zelfs nog bij ons aankloppen met voorstellen om hem van ons over te kopen. Zoiets gebeurt haast nooit.”

Op die voorstellen ging Diouri niet in, en gelukkig maar: “De film heeft het ongelooflijk goed gedaan in België. Hij lokte meer dan 100.000 toeschouwers.” Ook Walter Vander Cruysse benadrukt dat
Amores perros een uitzonderlijk kassucces was: “Hij staat tot op heden nog altijd in de top 10 van best presterende films in de geschiedenis van Studio Skoop.”

Regisseur Alejandro González Iñárritu. Beeld Mike Windle/Getty Images for The Hollywood Reporter

Wereldwijde triomftocht

Amores perros kreeg in Cannes uiteindelijk de hoofdprijs in de Semaine de la Critique, en begon daarna aan een wereldwijde triomftocht. Iñárritu schopte het zelfs tot op de Oscars: zijn film werd genomineerd in de categorie beste niet-Engelstalige film. Het was een kwarteeuw geleden dat een Mexicaanse film dat nog klaarspeelde – het filmlandschap in Mexico was op dat moment even dor als de Sonora-woestijn. Dat bevestigt ook acteur Gael García Bernal, die zijn hele carrière te danken heeft aan het succes van Amores perros: “Mexicaanse films werden in die tijd gewoon niet bekeken”, zegt hij. “Zelfs niet in Mexico. Ik weet nog dat ik de producenten speciaal gevraagd had om me een videocassette van de film te bezorgen. Ik was bang dat mijn familie hem anders niet eens zou kunnen zien." (lacht)

Maar dat bleek dus allesbehalve een probleem. Amores perros trok wereldwijd de aandacht met zijn flitsende, grofkorrelige look, maar ook met zijn ingenieuze vertelstructuur. Scenarist Guillermo Arriaga goochelde met tijdlijnen en perspectieven alsof het niets was: de film springt voortdurend van heden naar verleden en terug. Echt nieuw was dat niet, zegt filmdocente Anke Brouwers (Universiteit Antwerpen, KASK): “Er werd in die tijd wel vaker creatief omgesprongen met vertelstructuren en perspectieven. Kijk naar Pulp Fiction (uit 1994, LT), Magnolia of Go (beide uit 1999, LT). Maar Amores perros was wel een van de absolute hoogtepunten van die periode van narratieve experimenteerdrang.”

Meer zelfs, Amores perros maakte school. “Die film heeft de netwerknarratief (een verhaal waarin schijnbaar losstaande plotlijnen met elkaar verbonden worden, LT) een enorme boost gegeven”, zegt Brouwers. “Het is een wereldwijd fenomeen geworden. Ook in ons land: in Any Way The Wind Blows (uit 2003, LT) brengt Tom Barman zijn verschillende personages uiteindelijk allemaal samen op een feest.”

Bittere ruzie

Ook Iñárritu zou er nog een hele tijd mee voortdoen – of toch zolang hij met Arriaga bleef samenwerken. 21 Grams was nog meer versplinterd dan Amores perros, en Babel combineerde zelfs verhaallijnen in Marokko, Japan, de VS en Mexico. Pas toen Iñárritu en Arriaga na een bittere ruzie – de scenarist vond dat hij te weinig erkenning kreeg voor zijn aandeel in Iñárritu’s werk, waarop de regisseur hem in 2007 een open brief vol verwijten schreef – elk hun eigen weg gingen, begon Iñárritu rechtlijnigere films te maken.

18 jaar na de release van Amores perros is Iñárritu een zwaargewicht in Hollywood. Letterlijk elke film die hij ooit gemaakt heeft, raakte genomineerd voor de Oscars. Maar ook anderen hebben de vruchten van zijn succes geplukt. Amores perros maakte Latijns-Amerikaanse cinema plots hip, en bracht zelfs een heuse Mexican wave op gang. Vooral Alfonso Cuarón en Guillermo Del Toro wisten daarop mee te surfen. The Three Amigos worden ze genoemd: drie goede vrienden die samen de afgelopen vijf jaar maar liefst vier keer de Oscar voor de beste regisseur pakten: Cuarón beet in 2013 de spits af met Gravity, Iñárritu zelf won twee jaar op rij met Birdman (2014) en The Revenant (2015), en Del Toro maakte dit jaar het feestje compleet met de overwinning van The Shape of Water. Of hoe Amores perros tot op de dag van vandaag de belangrijkste filmprijzen ter wereld blijft bepalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234