Maandag 30/03/2020

Blake en Mortimer

"Het werd tijd om persoonlijker te worden"

'Blake en Mortimer'-schets van Edgar P. Jacobs, de geestelijke vader van het avontuurlijke duo. Yves Sente zet zijn werk nu voort.Beeld rv

'Het geheim van de zwaardvis' is een van de bekendste Blake en Mortimer-verhalen. Meer dan zestig jaar later krijgt het tweeluik een prequel, 'De staf van Plutarchus'. Scenarist Yves Sente klaart daarin de oorsprong van Blake, Mortimer en aartsvijand Olrik uit.

De eerste tien pagina's van 'De staf van Plutarchus' laten zich lezen als een onversneden Buck Danny-verhaal. Kapitein Blake, een RAF-piloot, wordt er met spoed op uitgestuurd om met een nieuw, nooit eerder ingevlogen prototype van een gevechtsvliegtuig - de Golden Rocket - Londen te beschermen tegen een Duitse piloot die, eveneens met een onbekend gevechtsvliegtuig, het House of Parliament dreigt te bombarderen.

Tien pagina's lang speelt zich boven Londen een intense gevechtsscène af. Er wordt geschoten op de torens van het House of Parliament, Britse Seafires worden een voor een neergehaald, een van beider prototypes valt in de Theems en op de grond sterft een zekere Steelwell. Geen detail.

Het is dankzij het overlijden van die Steelwell, de rechterhand van majoor Benson, dat Blake in dienst komt bij de Britse inlichtingendienst. Ettelijke pagina's verder staat de titelheld oog in oog met wat zijn latere aartsvijand zal worden: Olrik. En op het einde van het album verwijst scenarist Yves Sente (50) doodleuk naar het vervolg van dit verhaal: 'Het geheim van de zwaardvis', een tweeluik uit 1960 van de geestelijke vader Edgar Pierre Jacobs.

Beeld rv

Vrouwen in de reeks

'De staf van Plutarchus' is het elfde Blake en Mortimer-verhaal sinds de reeks in 1996 een vervolg kreeg. In dat jaar gaven de Belgische scenarist Jean Van Hamme en de Franse tekenaar Ted Benoit de aftrap met 'De zaak Francis Blake'. Die comeback ging niet zonder slag of stoot. Zowel de Stichting Jacobs als talloze nostalgische lezers lieten weten Benoits lijnvoering alsook het Van Hammes scenario te verafschuwen. Ze klaagden over de anatomie van de handen van de personages en, meer nog, over de plotse aanwezigheid van vrouwen in de reeks. De strenge Franse, protectionistische censuurcommissie had in Jacobs tijd immers hun aanwezigheid verboden - Jacobs tekende er geen enkele - en dat moest gerespecteerd worden. Van Hamme oordeelde echter dat zowel die tijd als de daarbij betrokken argumenten, passé waren.

Scenarist Yves Sente, die als ex-hoofd Uitgaven bij Lombard intussen ook verder schreef aan topreeksen als 'XIII' en 'Thorgal', zette die tendens verder in 2000 met 'Het Voronov-complot', op tekeningen van de Fransman André Juillard. Sterker: hij liet Mortimer zelfs verliefd worden. Opnieuw controverse in conservatieve stripkringen. Maar Sente zette door.

Het deze week verschenen 'De staf van Plutarchus' is zijn vijfde verhaal. Met de kritiek houdt hij geen enkele rekening, zo blijkt. "Ach, ik weet zeker dat we gelijk hebben met onze aanpak. Steeds minder lezers spreken er over. Goed, op websites zie ik nog steeds dat sommigen die evolutie walgelijk vinden, maar blijkbaar blijven ze de albums wel kopen."

"Ik blijf zeggen: Van Hamme en ik zijn geen Jacobs. Niemand zal ooit Jacobs zijn. Wij vullen het in zoals we denken dat Jacobs het zou gebracht hebben mocht hij dat gekund hebben: echte verhalen en echte personages, zonder enige vorm van censuur."

"Weet je wat ik moet doen? De indruk geven dat het albums zijn van de jaren zestig, maar ze schrijven voor een publiek van na de eeuwwisseling. Schrijven op dezelfde wijze als Jacobs? Dan zou ik te horen krijgen dat ik ouderwets ben, niet meer van deze tijd."

Vraagtekens

De nieuwe avonturen van Blake en Mortimer hebben al enkele topscenaristen bijeengebracht, zoals Jean Dufaux en Jean Van Hamme. Maar het is Sente die er een sport van maakt naar de origine van de karakters af te zakken. In 'De staf van Plutarchus' situeert hij kapitein Blake lang voordat die bij de Britse geheime dienst MI5 terechtkwam.

Het is ook in dit album dat de twee titelhelden voor het eerste kennismaken met aartsvijand Olrik. "Eigenlijk was het Jacobs zelf die al tijdens zijn leven was gestart met het in kaart brengen van het verleden van zijn papieren personages," zegt Sente. "Dat deed hij in zijn biografie 'Un opéra de papier'. Het ontbrak hem echter aan tijd om er dieper op in te gaan. Die taak hebben wij nu op ons genomen. We wilden vragen ingevuld zien. Het werd tijd om persoonlijker te worden. Hoe kwam Blake bij MI5 terecht? Wanneer ontmoetten Blake en Mortimer elkaar? En wat deden ze precies tijdens WO II? Er zitten heel veel gaten in hun verleden."

"Al die vraagtekens en elementen samen, daar wilde ik mijn tanden inzetten via een prequel. Misschien wilde Jacobs dat ooit ook doen, maar had hij wel de tijd om dat te doen? Hij moest wekelijks voor het magazine Tintin/Kuifje een oorlogsverhaal voor kinderen maken. Actie en suspense, dat was wat zijn opdrachtgevers en lezers verwachtten. Er was geen tijd om aan karaktervorming te doen. Wie zou het interesseren? Maar vandaag de dag is dat niet langer zo."

Beeld rv
Het recent verschenen boek 'Jacobs 329 tekeningen' bundelt schetsen van Edgar P. Jacobs, de geestelijke vader van Blake en Mortimer.Beeld rv

Groeispurt

Sente groeide in de afgelopen vijftien jaar uit tot een van de topscenaristen van België. Hij schreef voor tekenaar Rosinski verder aan de hoofdreeks 'Thorgal' nadat Van Hamme er de brui aan gaf, en bedacht er zelfs een spin-off voor. Voor diezelfde auteur leverde hij ook het tweeluik 'Graaf Skarbek', terwijl hij ook Van Hammes en William Vance's hoofdreeks 'XIII' voortzette met tekenaar Jigounov, en met de Franse grootmeester François Boucq de eigen reeks 'De janitor' opstartte. Een groeispurt die kon tellen.

Maar dit jaar kwam er een kink in de kabel toen hij na tien verhalen van 'Thorgal' werd afgehaald, tegen zijn wil. Deze week verscheen zijn laatste scenario: 'Rode Raheborg', een deel uit de spin-off 'Kriss Van Valnor'.

Sente: "Pjotr, de zoon van Rosinski, heeft met goedkeuring van Lombard het redacteurschap van die reeks op zich genomen. Hij zei dat zijn vader een ander soort verhaal nodig had dan wat ik schreef. Ik wilde daar in eerste instantie aan werken, maar Pjotr redeneerde dat hij een nieuwe auteur wilde. Eentje die verraste. Tja, ik was einde contract, had er dus niets over te zeggen, hoewel ik wil benadrukken dat ik jaren geleden een duidelijk plan had en ze wisten waar ik naartoe wilde."

"Maar goed, ik heb andere projecten. 'XIII' loopt erg goed, ik werk binnenkort verder aan 'De janitor' en ik richt me op andere projecten buiten de strip."

Ondertussen blijft Sente zich inwerken in het verleden van Blake en Mortimer, speurend naar vraagtekens. "Die reeks blijft goed lopen. Via signeersessies op festivals heb ik geleerd dat het zo'n zeldzame reeks is die van generatie op generatie overgaat. Dan vraag je aan een jonge snaak hoe hij de reeks heeft ontdekt, en dan zegt ie: 'Via mijn papa.' Heerlijk. En die kritiek op de nieuwe avonturen? Midden jaren negentig kon je nog heel moeilijk Jacobs' eigen Blake en Mortimer-albums kopen, maar dankzij onze vervolgen zijn er nu meer albums verkocht van 'Het gele teken' of 'Het geheim van de zwaardvis' dan toen hij leefde. In die zin ben ik apetrots dat ik met dit album opnieuw verwijs naar Jacobs' werk. (grijnzend) Dat was het ultieme doel: vind je 'De staf van Plutarchus' leuk? Lees dan het vervolg in 'Het geheim van de zwaardvis'. En zo vloeit oud in nieuw over, en andersom."

'De staf van Plutarchus' verscheen bij Uitgeverij Blake en Mortimer. Het 'Thorgal'-album 'Rode Raheborg' verscheen bij Le Lombard.

Het schetsarchief van de meester

Edgar P. Jacobs (1904-1987), de Belgische geestelijke vader van Blake en Mortimer, was een perfectionist. Hij deed veel research, overlaadde zijn verhalen met talrijke wetenschappelijke weetjes en uitvindingen als zijnde machines of vliegtuigen en ging daarvoor ten rade bij menig wetenschapper of expert. Tijdens zijn leven schetste hij notitieboekjes vol rond de personages en verhaalelementen.

Tegelijk met 'De staf van Plutarchus' van scenarist Yves Sente en tekenaar André Juillard, verscheen vandaag het dikke naslagwerk 'Jacobs 329 tekeningen'. Yves Sente: "Dat is een uniek document, want er is slechts een heel beperkt aantal schetsen en originelen van deze auteur op de markt. Het grote publiek krijgt ze dus amper te zien. Ook niet op exposities, want de Stichting Jacobs stelt amper expo's samen. Ze gaven nu wel toestemming om die originelen te bundelen. Kortom: eindelijk zie je nu de oorsprong van bekende verhalen als 'Het gele teken' of 'Het halssnoer van de koningin' - van een prille schets tot het eindresultaat. Ook leuk zijn de geschetste en/of en afgekeurde coverontwerpen. Het is voor het eerst dat het publiek dat nu ziet."

'Jacobs 329 tekeningen' verscheen bij Dargaud, 304 p., 69 euro

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234