Zondag 25/07/2021

DubbelinterviewCaroline Pauwels & Stefan Perceval

‘Het theater van Stefan zou aan de universiteit gespeeld moeten worden’: vooruitblik op Theater Aan Zee

VUB-rector Caroline Pauwels en theatermaker Stefan Perceval.  Beeld © Stefaan Temmerman
VUB-rector Caroline Pauwels en theatermaker Stefan Perceval.Beeld © Stefaan Temmerman

De ene is professor in de communicatiewetenschappen, de andere is professor in de mensheid. VUB-rector Caroline Pauwels is gastcurator van de 24ste editie van Theater Aan Zee en vroeg theatermaker Stefan Perceval om het festival te openen. ‘Ik geloof heel erg in de kracht van kunst.’

“Als Caroline je uitnodigt, zeg je niet nee.” Vierentwintig jaar nadat Stefan Perceval op de eerste editie van Theater Aan Zee als eerste de prijs voor Jong Talent won, kreeg hij telefoon van Caroline Pauwels. De rector van de Vrije Universiteit Brussel was aangesteld als gastcurator van Theater Aan Zee 2020, en wilde dat Perceval samen met zijn vrouw en dichtste collega Marit Stocker het theater zou openen.

Maar de 24ste editie van TAZ, die afgelopen zomer moest plaatsvinden, werd uitgesteld. Corona, weet u wel. “We hadden er toen al mee leren leven dat er een realiteit was die we niet in de hand hadden, en waarvoor we vooral geduldig moesten zijn”, zegt Pauwels. “Er was geen grote ontgoocheling, ik dacht gewoon: dan doen we het volgend jaar.”

Volgend jaar is inmiddels dit jaar. Het volledige programma wordt pas volgende week bekend gemaakt, maar nu al staat vast dat TAZ vooral in openlucht, op verschillende locaties in de stad zal doorgaan, en dat er enkele grote voorstellingen worden gespeeld: L’homme de la Mancha van Michael De Cock en Junior Mthombeni en Violin Phase van Rosas zijn maar twee voorbeelden.

Maar het spektakel waarmee het festival op 25 juli zal openen, heet De reus in de mens, en wordt gemaakt door Perceval en Stocker. Twee reuzen zullen elkaar in Oostende ontmoeten: de ene werd gemaakt met mensen van O.666, een broedplaats voor sociale actoren en burgerinitiatieven in Oostende; de andere wordt gemaakt met mensen van Zonnelied, een centrum voor mensen met een beperking in Brussel.

“We stellen aan die mensen de vraag: wie is je drager, wie geeft je kracht”, legt Perceval uit. “In Oostende is er een man, Jimmy, die in de gevangenis heeft gezeten. Hij draagt nu een enkelband en werkt ’s nachts in de vismijn. Maar in O.666 hebben we hem gevraagd: wie is jouw drager? En dan antwoordt hij, met een brede smile: mijn moeder, die hem in de gevangenis kwam bezoeken, die haar arm rond hem sloeg. Voor hem moest de reus in Oostende vooral heel grote armen hebben.”

Het idee om met een reuzenstoet te werken, kwam van Caroline Pauwels. Vorig jaar schoof ze Amor Mundi – ‘liefde voor de wereld’ – en verwondering naar voor als twee kernthema’s. “Ik denk dat we verwondering te vaak achter ons laten, als volwassenen”, legt Pauwels uit. “Maar er waren veel dingen die mij verwonderden als kind. Waaronder zo’n reuzenstoet.” Er volgde een telefoontje naar Perceval. “En als Caroline belt, zeg je niet nee.”

Voor Perceval is het een manier om te doen wat hij al jaren als directeur van HET GEVOLG in Turnhout doet: kwetsbare mensen een stem geven. “De armoede stijgt nu aan 1.000 per uur, mentale en fysieke kwetsbaarheid gaan als een tornado door de maatschappij, er zijn in deze wereld 80 miljoen mensen op de vlucht. Dat zijn verhalen die in een maatschappij te vaak worden weggestopt. Ik wil net vanuit die kwetsbaarheid een verhaal vertellen. We zeggen tegen die mensen: jouw verhaal heeft waarde, en we gaan hier samen kunst van maken. En iemand als Jimmy bouwt daar zelf aan mee.”

Caroline Pauwels: '‘Die veerkracht is het mooiste aan deze covidperiode, dat is wat we moeten onthouden. En dat is al lang de rode draad door het theater dat Stefan maakt.' Beeld © Stefaan Temmerman
Caroline Pauwels: '‘Die veerkracht is het mooiste aan deze covidperiode, dat is wat we moeten onthouden. En dat is al lang de rode draad door het theater dat Stefan maakt.'Beeld © Stefaan Temmerman

Pauwels: “Vanuit de fragiliteit van die mensen toont Stefan veerkracht. Die veerkracht is het mooiste aan deze covidperiode, dat is wat we moeten onthouden. En dat is al lang de rode draad door het theater dat Stefan maakt. Dat is wat ik er zo mooi aan vind. Eigenlijk is dat theater dat op een universiteit gespeeld zou moeten worden. Net omdat het verhalen zijn die anders niet verteld zouden worden.”

Perceval en Pauwels kennen elkaar al lang: de huidige rector van de VUB heeft nog samen gestudeerd en gewerkt met Percevals oudere broer, Peter. “Stefan heeft ook al een toneelstuk gespeeld voor het onderzoekscentrum waar ik werkte”, herinnert Pauwels zich. “We hadden hem gevraagd om een voorstelling te brengen voor de kinderen van alle medewerkers van het onderzoekscentrum, op de VUB. En Stefan zei tegen hen: ‘Ik ben ook een professor, een professor in de mensheid’.”

Het is een anekdote die aantoont dat wetenschap en theater heel dicht bij elkaar kunnen liggen – Mindblowers, de samenwerking tussen de VUB en het Brusselse stadstheater KVS, krijgt ook een luik op Theater Aan Zee. Zowel wetenschap als cultuur hebben het afgelopen jaar getoond ook hoe essentieel ze zijn. “Ik denk dat men heel erg streng is geweest voor cultuur”, vertelt Pauwels. “Ik denk dat er covidproof voorstellingen konden plaatsvinden. Men heeft onderschat hoe essentieel cultuur is. Tijdens covid hebben we gemerkt hoe mensen hunkerden naar cultuur. Er werden meer boeken gekocht, in Italië zongen mensen hele aria’s op hun balkon. En als er hier weer een voorstelling mogelijk was, stonden de mensen te drummen om er weer bij te zijn.”

Als corona iets heeft duidelijk gemaakt, is het wel de verbindende kracht van kunst en cultuur. Net daarom voegde Pauwels voor de uitgestelde editie van TAZ nog twee thema’s toe: zorgeloosheid en verbondenheid. “Ik geloof heel erg in de kracht van kunst, in wat kunst losweekt bij mensen”, zegt Pauwels. Perceval knikt. “Tijdens corona heeft de cultuursector nieuwe wegen moeten zoeken om zijn publiek te bereiken. Er zijn makers die in een woon-zorgcentrum speelden, of naar de mensen op straat gingen. Ik kan dat alleen maar toejuichen. Veel kunstenaars beseffen door corona weer voor wie ze kunst maken. Dat is de winst die de cultuursector heeft gemaakt: de wederzijdse waardering van de kunstenaar en het publiek.”

Theater Aan Zee, van 23 juli tot 8 augustus in Oostende.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234