Zaterdag 19/10/2019

Kromme taal in kinderreeks

Het taaltje van konijn Bing 'helpte' uw kinderen niet

Konijn Bing is het hoofdfiguur in de gelijknamige animatiereeks op Ketnet. Dat het konijn systematisch werkwoorden verkeerd vervoegt baart ouders van peuters en kleuters zorgen Beeld BBC

Ik ‘helpte’, ‘neemde’ en ‘geefde’. De verkeerd vervoegde werkwoorden van konijntje Bing op Ketnet stuiten op kritiek bij ouders. Want brengt dat de taalontwikkeling niet in gevaar?

“Ik helpte om alle eten te halen voor ‘s avonds. Maar dan neemde ik een lolly mee en dat is stelen.” “Ik geefde aan haar mijn wortelmuffin.” Konijn Bing, de ster in het gelijknamige Ketnet-programma, mag dan hulpvaardig zijn, kijkertjes aanleren dat stelen niet oké is en hen tonen dat ze moeten delen met hun vriendjes, in sterke werkwoorden is hij iets minder sterk. Hij maakt consequent een boeltje van de verledentijdsvormen en anders dan bij Samson is er geen Gertje van dienst die al die fouten verbetert.

Dat is niet naar de zin van sommige ouders. “In elke aflevering zitten taalfouten”, zo klaagt mama Daphné Jozie op de Facebook-pagina van VRT Taal. “Ik begrijp niet waarom dit wordt uitgezonden. Pedagogisch totaal onverantwoord. Op deze manier leert men onze kinderen fouten aan.”

Werkwoorden

Bing komt overgewaaid uit Groot-Brittannië en is gebaseerd op de boekjes van Ted Dewan. Ook in het Engels vervoegt het konijn zijn werkwoorden verkeerd. Ouders willen natuurlijk weten of dat de taalverwerving van hun ukkies niet aantast.

Toch wel, menen taalexperts.

“Vooral omdat het werkwoorden zijn”, zegt professor Alex Housen (VUB). “Mocht dat konijn hier en daar een verkeerd of anderstalig woord gebruiken, dan zou dat niet veel kwaad kunnen. Maar werkwoorden worden makkelijk verkeerd overgenomen. Kinderen hebben de neiging om patronen te herkennen in de taal waaraan ze worden blootgesteld, en die te veralgemenen. De meest voorkomende manier om een verleden tijd te vormen, is ‘de’ of ‘te’ toevoegen aan de stam. ‘Kussen’ wordt zo ‘kuste’. Logisch dat ze dan van ‘nemen’ ‘neemde’ maken. Als kinderen dagelijks naar een cartoon kijken waarin dat ook gebeurt, versterkt dat hun neiging om sterke werkwoorden te verzwakken. En dat gaat er niet altijd even vlot weer uit.”

Moet het taaltje van Bing dan niet aangepast worden, zoals dat ooit ook gebeurd is bij Calimero, het kleine, zwarte kippenkuiken in een gezin met verder enkel gele kuikens, dat altijd zei: “Ik is klein en zij zijn groot. Dat is niet eerlijk”?

Empathie

Ketnet pleit voor verzachtende omstandigheden. “We begrijpen wel dat er kritiek komt. Al wil ik toch aangeven dat het om slechts een handvol commentaren gaat”, zegt Telidja Klaï, ontwikkelingspsychologe bij de zender. “Wanneer we het programma eens een tijdje niet uitzenden zijn er veel meer klachten.”

Maar in essentie blijft de zender achter de populaire animatiereeks staan omdat de negatieve invloed van taalfouten niet opweegt tegen de vele normen en waarden die het programma meegeeft aan peuters.

“Hoofddoel is empathie en sociale vaardigheden aanleren”, zegt Klaï. “Net daarom spreekt het hoofdpersonage zoals veel peuters en kleuters zelf doen. Zo identificeren ze zich het sterkst met Bing.”

Vlekkeloos

De fouten rechtzetten is geen optie. Net omdat de makers Bing zo dicht mogelijk bij de leefwereld van de kijkertjes wilden, maakt hij dezelfde fouten als een kind van 2,5 à 3 jaar. “En de serie moest zo authentiek mogelijk omgezet worden, inclusief incorrecte taal”, zegt Klaï.

De andere figuurtjes in de reeks spreken overigens wél vlekkeloos Nederlands, benadrukt ze. “Dat heeft impliciet toch een corrigerende invloed. Mochten er volwassenen in de reeks zitten, dan was er geen probleem. Zo heb ik nog nooit iemand horen zeggen dat Samson niet oké is. Net omdat Gert hem voortdurend op zijn versprekingen wijst. Maar in Bing zijn alle andere personages nu eenmaal kinderen en die corrigeren elkaar niet expliciet.”

Ook enkele van de commentaren op de VRT Taal-Facebook-pagina zijn relativerend. Leraar Nederlands Katrijn Geldhof: “Eerlijk gezegd zie ik er geen graten in. Kinderen worden dagelijks geconfronteerd met leeftijdsgenoten die taalfouten maken. Dat kan geen kwaad. Je kunt er een spelletje van maken en met je dochter proberen de fout van het konijntje te ontdekken. De taal van kinderen zou ook weinig invloed ondervinden van wat ze op televisie horen omdat er geen interactie is.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234