Woensdag 18/09/2019

Tv

Het recept van ‘De ideale wereld’: satire op hoog vuur, kruiden, niet laten pruttelen

Beeld Bob Van Mol

Niet meer dan 150.000 kijkers heeft het Canvas-programma, maar online worden de filmpjes van De ideale wereld massaal gedeeld. Het geheim achter dat succes? "Ze slaan je met de glimlach verrot. En dat doet altijd het meeste pijn."

“Bilaterale contacten? Laterale contacten, die heeft Snickel daar in Thailand vooral gehad.” Begin september maakt ‘de woordvoerder’ zijn intrede bij De ideale wereld. In een eerste filmpje neemt de fictieve spreekbuis op geheel eigen wijze de verdediging op van Open Vld-politicus Geert Versnick, die dan net in opspraak is gekomen met een paar forse onkostennota’s die hij indiende na een dienstreis richting Bangkok. Het filmpje wordt een hit op het internet, de woordvoerder is na amper één televisieoptreden een cultfiguur. Geheel onverwacht is dat succes niet. “We wisten meteen dat we met dat filmpje iets in handen hadden”, vertelt Jelle De Beule, eindredacteur en schermgezicht van De ideale wereld. “De figuur van de woordvoerder klopte gewoon. En met zo’n onderwerp kon het moeilijk fout lopen. Seks is nu eenmaal instantgrappig.”

Beeld rv DIW

In de maanden die volgen, blijft de woordvoerder geregeld opduiken. Om het over de zaak-Bart De Pauw te hebben, bijvoorbeeld: “Wie zijn gat verbrandt, moet maar niet aan de stagiaire vragen om er een zalfje op te smeren.” Of om wat meer duiding te geven bij de N-VA-lijstvorming in Gent. “Tuurlijk staat Siegfried Bracke als één man achter Elke Sleurs. Dat is de beste plaats om een mes in haar rug te steken.” Telkens met hetzelfde resultaat: een tsunami aan onlineviews. 

De woordvoerder is niet het enige succesnummer van De ideale wereld. Ook de open brief aan sportjournalist Ruben Van Gucht, het ware verhaal achter de piemel-graffiti in Brussel, het bezoek van Trump aan Ninove of het filmpje waarin de auditeurs in New York gaan checken of VRT-correspondent Björn Soenens het daar niet te breed laat hangen, zijn ondertussen klassiekers. Geen programma dat dit jaar onze Facebook-tijdlijn zo domineerde als
De ideale wereld (DIW). Alomtegenwoordigheid die hen trouwens een eerste plaats in onze Cult-top opleverde. Maar waaraan hebben ze dat onlinesucces nu precies te danken?

Beeld Bob Van Mol

Hapklare brokken

De eerste verklaring voor het succes is meteen ook de simpelste: de clips waarmee ze online furore maken, zijn gewoon op maat gesneden van de digitale generatie. “We zijn allemaal heropgevoed door het internet”, zegt komiek Gunter Lamoot. “We klikken alleen nog dingen aan waarvan we weten dat ze niet langer dan twee, maximaal drie minuten duren.”

Zo’n filmpje van de woordvoerder, bijvoorbeeld, kun je perfect tijdens het pendelen op je smartphone checken. En wil je weten welke gênante vragen de DIW-Sports-reporter onze nietsvermoedende nationale volleybalspelers voor de voeten gooit tijdens de terugreis van het Europees kampioenschap, dan kun je dat tijdens het werk tussen twee telefoontjes door snel op Facebook checken.

Maar wie daar een doordachte strategie achter vermoedt, is eraan voor de moeite.  “Dat die clips uit het programma het online zo goed doen, is een toevalstreffer”, geeft presentator Otto-Jan Ham toe. “Die filmpjes waren bedoeld als een soort krenten in de pap. Ze vormen de pointe van de verhalen die je in de studio vertelt. Pas achteraf hebben we, bij wijze van leuke bijkomstigheid, ontdekt dat ze perfect onlinemateriaal zijn.”  

Het virale succes van DIW enkel toeschrijven aan de juiste lengte van de filmpjes die in het programma opduiken, is de makers oneer aandoen, vindt Olivier Goris, netmanager van Eén. “Wat ze doen, is ook gewoon steengoed. Die woordvoerder-filmpjes bijvoorbeeld zitten er altijd boenk op. Ze zijn immens grappig, maar tegelijk ook heel erg pijnlijk. Dat is een zeldzame combinatie.”

“Ze slaan je met de glimlach verrot”, vult Elke Neuville aan. “En dat doet altijd het meeste pijn.” Neuville werkte in een ver verleden voor Woestijnvis en staat tegenwoordig aan het hoofd van productiehuis De chinezen. Zij kijkt met bewondering naar de manier waarop De ideale wereld de actualiteit meedogenloos fileert. “Het is het enige Vlaamse programma dat dat nog doet.” 

Otto-Jan Ham Beeld Bob Van Mol

Of ze nu lachen met het ego van Ruben Van Gucht, de Gentse politieke ambities van Siegfried Bracke begraven of de carrière van Johnny Hallyday, amper een dag na zijn dood, plat relativeren: De ideale wereld komt er probleemloos mee weg. Dat hebben ze dan weer te danken aan de unieke positie die het programma voor zichzelf wist te creëren.

Van de kijkcijfers die het programma haalt – gemiddeld zowat 150.000 kijkers – ligt al lang niemand meer wakker. “Die discussie is volstrekt achterhaald”, zegt Otto-Jan Ham. “We hebben ons erbij neergelegd dat ons programma nooit een kijkcijferkanon zal worden. Het Ideale wereld- publiek is voor een groot stuk online te vinden. Het zijn mensen die op een andere manier tv kijken. Het komt er voor ons vooral op aan relevant te blijven. Dat is veel belangrijker dan die cijfers.” 

Die relatief lage kijkcijfers zorgen ervoor dat Otto-Jan en co. in de luwte kunnen opereren. “Laat De ideale wereld op Eén plots 800.000 kijkers halen en je krijgt een totaal ander verhaal”, denkt Neuville. “Ze zijn erin geslaagd zich los te trekken van die kijkcijfers, wat voor een ongelooflijke vrijheid zorgt.”

Ook Jelle De Beule beseft wat een luxe dat is. “De 150.000 kijkers die twee keer per week naar De ideale wereld kijken, komen niet per toeval bij ons terecht. Ze weten wat ze te zien zullen krijgen en kunnen onze humor blijkbaar appreciëren. We krijgen dan ook bijna nooit kwade reacties.” Maar het gaat verder dan die cijfers. Neuville: “Wanneer er in Terzake ook maar één woord verkeerd wordt gezegd, is er altijd wel een politicus die steigert. Maar niemand die het in zijn hoofd haalt De ideale wereld op de vingers te tikken.” 

Drankspelletjes

“Op de een of andere manier stoort niemand zich echt aan wat wij doen”, stelt ook Steven Vancleef, een van de eindredacteurs van het programma, vast. Wat niet betekent dat er geen grenzen zijn. Otto-Jan Ham: “Aan zelfcensuur doen we niet, maar elk idee wordt telkens grondig doorgesproken met de hele ploeg. Niemand krijgt complete carte blanche.” Over Johnny Hallyday bijvoorbeeld is wel even gediscussieerd. “Niet op de ochtendbrainstorm. Daar proberen we altijd zo vrijuit en ongegeneerd mogelijk te zijn”, vertelt Vancleef. “Maar in de loop van de dag, wanneer een filmpje vorm begint te krijgen, durven we ons wél af te vragen of iets op het randje is, of net erover.

Jelle De Beule. Beeld Bob Van Mol

“Zo is het bij Hallyday ook gegaan. Die man stond na zijn overlijden groot in alle kranten, we konden er in de uitzending dus niet omheen. Maar tegelijk kwamen we tot de vaststelling dat niemand van ons een nummer van Hallyday kon zingen. Zo is het idee ontstaan om een carrièreoverzicht te maken aan de hand van nummers van ándere muzikanten. We beseffen dat sommige mensen zoiets oneerbiedig vinden. Maar het grootste deel van onze redactie vond het grappig, dus heeft dat filmpje uiteindelijk ook de uitzending gehaald.”

Oorlogsmisdadiger Slobodan Praljak die tijdens het Joegoslaviëtribunaal een bekertje gif drinkt, was nog zo’n gevoelig onderwerp. Vancleef: “Maar die beelden konden we echt niet laten liggen. En dus hebben we er een drankspelletje met Sociaal Incapabele Michiel van gemaakt. Op het randje misschien, maar opnieuw: wél grappig.”

Over de afscheidsbrief aan Ruben Van Gucht, waarin de redactie van DIW toegeeft dat de sportjournalist ondanks hun verwoede pogingen veel briljanter is in het zichzelf te kakken zetten, is dan weer opvallend weinig gediscussieerd. Terwijl dat toch een behoorlijk persoonlijke aanval was. De Beule: “Alleen de passage over zijn vergiftigde hond was een twijfelgeval. Niet iedereen was er van overtuigd dat die er in moest. Dat vonden we met zijn allen oprecht een zielig verhaal. Voor de rest bestond dat filmpje uit een feitelijke opsomming van dingen die Ruben ook echt heeft gedaan. Hij heeft een website vol foto’s van zichzelf en hij heeft wel degelijk de Ronde van Vlaanderen gefietst in een driekwartsbroek. Ik zie niet in wat daar fout mee zou kunnen zijn. (fijntjes) We hebben voor dat filmpje trouwens heel veel felicitaties gekregen uit de sportwereld.” 

Deadlinefucker

Dat ze bij De ideale wereld het randje durven opzoeken, heeft niet alleen met lef te maken. “Het is een rechtstreeks gevolg van de manier van werken en de strakke deadlines die ze zichzelf opleggen”, denkt comedian Bert Gabriëls. Hij maakt de vergelijking met de reclamesector. “Ook al kom je daar als creatieveling met een briljant idee aanzetten, meestal draait het toch op een zoutloze campagne uit. Zo’n idee moet langs te veel managers passeren, die er elk op hun beurt de scherpe kantjes afvijlen.” Bij De ideale wereld is het net omgekeerd. Er zijn geen tussenstappen. De bedenkers van een filmpje zijn ook diegenen die het maken. En omdat zo’n idee ’s avonds al op het scherm moet, is er geen tijd om teveel na te denken en bij te schaven. 

Elke comedian zal bovendien beamen dat een naderende deadline de creativiteit ten goede komt. “Ik breng mezelf soms met opzet in tijdnood”, vertelt Lamoot. “Gewoon omdat ik weet dat ik dan met de beste ideeën kom.” Een scenario waar ook Gabriëls zich in herkent. “Je mag een jaar aan een nieuwe theatershow werken, altijd zul je merken dat je een week voor de première plots nog hele stukken herschrijft.” Jelle De Beule is nog zo’n notoire deadlinefucker. “Ik presteer het best als het eigenlijk al te laat is. In die zin is De ideale wereld voor mij het perfecte programma.” 

Kort op de bal spelen, heeft nog meer voordelen. “Het creëert goodwill bij het publiek”, weet Otto-Jan Ham ondertussen. “Onze kijkers storen zich niet aan een slecht geplakte fopsnor of het gebrek aan echte decors.” Al is die deadlinestress soms ook een vloek. Otto-Jan: “Wanneer tijdens een ochtendvergadering plots een fantastisch idee naar boven komt bijvoorbeeld, maar je meteen beseft dat je het nooit in één dag gedraaid krijgt.”

Nu de uitzendfrequentie van vier naar twee uitzendingen per week is gedaald, ontstaat er wel wat meer ademruimte. De Beule: “Het filmpje van de auditeurs, waarin Luc Haekens en Thomas Huyghe naar New York trekken om daar te onderzoeken of VRT-correspondent Björn Soenens het niet te breed laat hangen, hadden we vroeger nooit kunnen draaien.” 

Maar hoe knullig de filmpjes er soms ook uitzien, onderschat de professionaliteit die erachter schuilgaat niet. Wanneer Thomas Huyghe voor DIW Sports naar de start van Gent-Wevelgem trekt om daar aan Tom Boonen te vragen of het winnen van Parijs-Roubaix hem meer waard is dan het leven van een hondje, dan is dat geen inspiratie van het moment. De Beule: “We geven Thomas voor dat soort repo’s een aantal vragen mee. Al is het natuurlijk altijd een beetje improviseren. Alles hangt af van wie je voor je microfoon krijgt.”

Ook de woordvoerder is goed voorbereid wanneer hij voor de camera verschijnt. Vancleef: “Wanneer we, zoals deze week, tijdens de ochtendvergadering beslissen om iets rond Wouter Vandenhaute te doen, schrijven we daar een scenario voor uit. Pas wanneer zijn tekst helemaal op punt staat, trekt Carl Dircksens, de man die de woordvoerder speelt, zijn kostuum aan. Niet dat er tijdens het filmen geen ruimte voor improvisatie is, maar zeggen dat ál zijn interventies geïmproviseerd zijn, dat is het voorbereidende werk oneer aandoen.” 

Met Carl Dircksens, die al jaren achter de schermen aan het werk is bij Woestijnvis maar als ‘de woordvoerder’ nu pas zijn ware roeping gevonden heeft, komen we bij het laatste maar niet minder essentiële ingrediënt van de succesformule terecht: het personeelsbeleid van De ideale wereld. Zowel Goris als Neuville, allebei ex-Woestijnvis, trekt de parallel met het ter ziele gegane Man bijt hond. Ook dat was een labo waar nieuw talent kansen kreeg en gevestigde namen af en toe een kwamen binnenwaaien.

Jonas Geirnaert Beeld Bob Van Mol

Net als bij Man bijt hond destijds oogt de medewerkerslijst van De ideale wereld ondertussen behoorlijk indrukwekkend. Grote namen als Jan Eelen, Jonas Geirnaert en Jan Jaap van der Wal aangevuld met nieuw talent als Thomas Huyghe en Tom Borremans, de man achter Sociaal Incapabele Michiel. Het opsporen van dat aanstormend talent is een opdracht voor De Beule. “En daar heb ik mijn handen behoorlijk vol mee. De ideale wereld is een heel intensief programma. Het legt zo’n beslag op je leven dat er weinig tijd overblijft voor andere dingen, een vrouw en kinderen bijvoorbeeld. Het is weinigen gegeven om hier heel lang mee te draaien. Ik moet geregeld op zoek naar jong kanonnenvlees dat een paar jaar lang alles wil opofferen in functie van het hogere doel.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234