Maandag 23/09/2019

Muziekproducers

Het onzichtbare bandlid: wat doet een muziekproducer eigenlijk?

Producer Jeroen De Pessemier in de studio met Warhola. Beeld Maxime Desmet

Een muziekproducer wordt in de kleine letters van een album bedankt voor bewezen diensten, maar de rol van de geluidsarchitect is groter dan de bescheiden credits doen vermoeden. Wat doet zo’n producer eigenlijk, naast muziek opnemen?

George Martin, Quincy Jones en Flood zijn slechts enkele namen van vakmannen die staan te blinken in de annalen van de muziekgeschiedenis. Ze zijn de knoppendraaiers die The Beatles, Michael Jackson en Nine Inch Nails naar een hoger niveau stuwden. Maar in de schaduw van die grootheden is de producer doorgaans een onbekende schakel.

Het is fout om te denken dat het takenpakket van de producer zich beperkt tot de rol van geluidsarchitect. Meer nog: de opnameleider van een plaat is meer dan ooit het geheime wapen van de muzikant in kwestie. Belgische artiesten praten tegenwoordig ronduit over de invloed van een goede producer: Triggerfinger was lovend over hun recente samenwerking met Mitchell Froom, een Amerikaan met Crowded House, Bonnie Raitt en Randy Newman in zijn klantenbestand.

Ruben Block van Triggerfinger is lang niet de enige artiest die zijn producer in interviews kushandjes toewerpt. Ook Max Colombie van Oscar and The Wolf steekt de creatieve bijdrage van producer Jeroen De Pessemier niet onder stoelen of banken. Allemaal goed en wel, maar wát doet die persoon op een krakende draaistoel achter een knoppentafel dan?

Externe regisseur

Een producer heeft om te beginnen verschillende functies. Johannes Genard van School Is Cool ziet een producer als een raadgever. “Een theatergezelschap vraagt een externe regisseur soms om advies”, legt hij uit. “Na verloop van tijd staar je je als artiest blind op je eigen werk. Je hebt ook als muzikant iemand nodig die het geheel van buitenaf bekijkt.” 

School Is Cool heeft drie platen uitgebracht, telkens met een andere werkwijze. Debuutplaat Entropology kwam er met de hulp van de Belgische producer Reinhard Vanbergen, Nature Fear produceerde de Antwerpse band zélf en voor het nieuwe Good News trokken ze naar de studio van Luke Smith, de producer van Foals. “We hebben de productie een keer zelf gedaan, maar we zijn van dat idee afgestapt, omdat ik nood heb aan een klankbord – iemand op wie ik mijn ideeën kan afvuren en met wie ik de toon van het album kan bepalen.”

Jeroen De Pessemier kent u van The Subs, maakt beenharde techno onder de naam One Track Brain en zat in de controlekamer van Infinity, de tweede langspeler van Oscar and The Wolf. Hij legt momenteel de laatste hand aan het debuut van Warhola. Ook hij ziet een producer als een adviseur, al is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen verschillende soorten producers, voegt hij eraan toe. “Er zijn wel degelijk producers die over de kwaliteit van de opname waken en daar steengoed in zijn. Steve Albini (producer van onder andere Pixies en Mogwai, ELV.) is een mooi voorbeeld van iemand die vooral een technische functie vervult. Maar sinds de opkomst van elektronica in de hedendaagse muziek is het takenpakket van een producer uitgebreid.”

Als we de evolutie van de alternatieve én commerciële scene onder de loep nemen, valt de opkomst van soloartiesten op. De traditionele band is stilaan een zeldzaam ras aan het worden, en dat zorgt voor een schifting in de productiefase. De Pessemier bevestigt dat: “Als je met een band met verschillende songschrijvers in de studio zat, lag de focus vooral op de kwaliteit van de opnames. Die artiesten kwamen binnen met een zo goed als afgewerkt product. De huidige generatie kan van nul een track opbouwen, en heeft daar technisch gezien zelfs geen instrumenten voor nodig. Er zijn steeds meer artiesten die een beroep doen op een producer die multi-instrumentalist is. Ze zetten hem in als arrangeur, ter vervanging van een band.”

Jeroen De Pessemier legt de laatste hand aan de debuutplaat van Warhola. Beeld Maxime Desmet

Vroeger was een producer nog de persoon die – in opdracht van een artiest – sessiemuzikanten zocht. Vandaag gebeurt het in het alternatieve circuit nog zelden dat er met externe muzikanten wordt gewerkt. “Je moet geen muzikant zijn om muziek te kunnen maken. Met een laptop geraak je al ver, al ben ik ervan overtuigd dat instrumenten nooit zullen verdwijnen.” Als je iemand zoekt om je ideeën naar geluid te vertalen, kom je al snel uit bij een producer. Zo was Jeroen De Pessemier de rechterhand en artistieke partner van Max Colombie tijdens het schrijfproces van het laatste album van Oscar and The Wolf.

Slijpen van diamanten

Een producer met technische én muzikale bagage is dus een grote plus. Al verschilt de rol van een producer van artiest tot artiest, van project tot project. “Je zoekt als artiest naar een tweede paar ogen, naar iemand die alles uit de kast kan halen”, zegt Fien Deman van Ivy Falls. De West-Vlaamse is geen muzikante, maar vond met computerprogramma Logic een manier om de ideeën in haar hoofd in songs te gieten. “Ik schrijf demo’s op de computer – met een zanglijn, piano, bas en beats – en ga vervolgens naar een producer.” Daar laat ze haar ruwe diamanten slijpen. “Die sleutelt aan de instrumenten, aan de songstructuur en verbetert de beats. Een producer is voor mij ook de persoon die erover moet waken dat wat je maakt, niet al eerder is gedaan.”

Voor haar debuutplaat zoekt de zangeres van Ivy Falls intensief naar een geschikte producer. Soms heb je iemand nodig die stevig aan de boom schudt – iemand die je op het juiste pad zet. “Het maakt mij niet uit of mijn volgende producer een Belg of een buitenlander is. Ik hou rekening met zijn voorgaande projecten en wil vooral samenwerken met iemand die mijn visie over muziek deelt. Die persoon moet hongerig zijn. En een producer mag nooit de controle van het stuur overnemen, het blijven mijn songs.” 

Ook Johannes Genard van School Is Cool herinnert zich het belang van een goede producer in het begin van zijn carrière. “In het begin is alles nieuw en spannend. We hadden toen echt een gids nodig. In mijn hoofd zaten véél ideeën die niet altijd even realistisch waren. Op dat moment is het goed om een producer te hebben die je kan helpen om die ideeën uit te voeren. Of om je terug met beide voeten op de grond te zetten, indien nodig.”

Fien Deman (midden) van Ivy Falls: "Een producer mag nooit de controle van het stuur overnemen, het blijven mijn songs.” Beeld Jan Berckmans

In België is Jasper Maekelberg momenteel een van de meest gevraagde producers. Van Bazart over Warhaus tot Gabriel Rios: iedereen wil met de frontman van Faces On TV werken. “Ik stem niet blindelings toe als een artiest komt aankloppen”, aldus Maekelberg. “Voor ik mijn akkoord geef, wil ik samenzitten om af te toetsen of we op dezelfde golflengte zitten.” Hij ziet zichzelf als een regisseur met goede raad, niet als de man in de ivoren toren die een album naar zijn hand wil zetten. “Wat ik net leuk vind, is dat je als producer kan pingpongen met de artiest die tegenover je zit. Ik deel mijn mening, maar ik ben uiteraard ook een luisterend oor. Ik put inspiratie uit zulke samenwerkingen.”

“Een producer moet een verlengde van de artiest zijn”, vertelde Nile Rodgers van Chic aan het Britse medium NME. Maekelberg kan zich daar zeker in vinden. “Je hebt aan het begin van een project een doel voor ogen: het beste uit een artiest halen. Kijk naar Nigel Godrich, de producer van Radiohead. Die wil met elke plaat de grens verleggen. Dat moet je ambitie zijn.”

Valkuilen

Dat een hedendaagse producer ook een artistieke rol vervult, staat buiten kijf. Máár: er zijn ook valkuilen. Belgische muzikanten grijpen vaak naar Grote Namen uit het buitenland met een indrukwekkende cv. Vanuit marketingperspectief lijkt het een slimme zet, omdat een bekende producer deuren opent naar de media en buitenwereld. Maar referenties staan niet garant voor succes.

Any Minute Now van Soulwax werd met veel bombarie aangekondigd, omwille van de productie van bejubelde geluidsarchitect Mark Ellis, alias Flood. Dat die laatste achter de knoppen zat, was er – helaas – aan te horen. Het resultaat: Flood dompelde Soulwax onder in kille, industriële klanken. “Het belangrijkste dat wij van Flood hebben geleerd, is dat we het eigenlijk allemaal zélf kunnen”, blikte een ontevreden Stephen Dewaele in De Morgen terug op een frustrerende periode.

Jeroen De Pessemier begrijpt dat vele landgenoten over de grens loeren. “Het is natuurlijk magisch om in de studio te zitten met een producer die met je idolen heeft gewerkt. Maar je moet daar toch mee opletten, want je betaalt al snel te veel voor het weinige dat je krijgt. Ik vind dat concept vaak overroepen, omdat er in België véél talent zit.” Als er geen klik is, moet je niet samenwerken, vindt hij. “Er ontstaat pas magie wanneer je artistiek én emotioneel op dezelfde lijn zit. Mijn motto is: don’t compensate, but match. Een verwante artistieke ziel is een vriend voor het leven.”

School Is Cool in de studio met de gerenommeerde Britse producer Luke Smith (Foals, Everything Everything). Beeld School Is Cool

De Pessemier wil echter niet beweren dat een samenwerking met een buitenlandse knoppendraaier altijd een slechte keuze is. Er zijn ook goede voorbeelden. Justine Bourgeus, alias Tsar B, bezocht en selecteerde op basis van referenties verschillende (onbekende) producers in het buitenland. Ze wilde hen eerst ontmoeten en visies uitwisselen vooraleer samen in zee te gaan. Tsar B zet met haar unieke sound moedige stappen in het buitenland.

Voor hun laatste langspeler Good News werkte School Is Cool samen met Luke Smith, de producer van Foals’ succesplaat Total Life Forever. Die Brit kan mooie adelbrieven voorleggen, maar hielp Johannes Genard en co. ook écht vooruit. “Ik wilde samenwerken met iemand van wie ik bang zou zijn, om zo de lat hoger te leggen”, blikt Genard tevreden terug. “Ik had die periode moeite met het schrijven van songs, maar met de mentale en creatieve hulp van Luke heb ik opnieuw een comfortzone gevonden.”

Mediacircus

Een producer is soms een klankbord, soms een technieker en soms een reddingsboei. Maar is die persoon ook niet vaak het bandlid dat niet op de persfoto staat? “Niet drummer Pete Best of manager Brian Epstein, maar producer George Martin was de vijfde Beatle. Je mag zijn invloed op de artistieke keuzes niet onderschatten. Dus ja, in vele gevallen is een producer het onzichtbare bandlid”, besluit Johannes Genard.

Jeroen De Pessemier deelt de mening van de School Is Cool-frontman. “Een album is een tijdsdocument. Een artiest kiest voor een producer omdat die op dat moment de beste persoon voor de job is. Je kan er inderdaad niet onderuit dat een producer een grote invloed heeft op bepaalde muzikale keuzes.”

Hoewel de creatieve bijdrage van een geluidsarchitect niet te onderschatten is, benadrukt De Pessemier dat het hem niet stoort dat de artiest met alle aandacht gaat lopen – ongeacht hoe groot zijn artistieke invloed is. “Je wil het onderste uit de kan halen, en als het eindresultaat je emotioneel raakt, betekent dat véél meer dan de media-aandacht. Eerlijk? Ik vind het net fijn om niet in de kijker te hoeven staan. Laat de artiesten maar meedraaien in het mediacircus, zo kan ik in alle rust werken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234