Woensdag 07/12/2022

AchtergrondExpo Albert Baertsoen

Het MSK vaart voor zijn jubileum door het oeuvre van de Gentse opperschilder

Albert Baertsoen, 'Gent, 's avonds' (1903). Water is de rode draad doorheen zijn oeuvre. Beeld Albert Baertsoen
Albert Baertsoen, 'Gent, 's avonds' (1903). Water is de rode draad doorheen zijn oeuvre.Beeld Albert Baertsoen

Het MSK, het oudste museum van België, viert zijn 225-jarig bestaan. De festiviteiten worden afgetrapt met een groots opgevatte expo van de meest Gentse der schilders: Albert Baertsoen.

Jonas Mortier

Het MSK is een unicum in die zin dat het ouder is dan ons land zelf. Ontstaan in 1798 toen het toenmalige Franse bestuur kunst uit kerken en kloosters in beslag nam om het pas opgerichte Louvre te vullen en de stad Gent daardoor plots over een aanzienlijke kunstcollectie beschikte, heeft het een grillig parcours van verschillende locaties en groeispurten gekend.

In zijn eerbiedwaardige geschiedenis heeft het MSK een collectie van 20.000 werken uit de Europese beeldende kunst opgebouwd, met daartussen heel wat oude meesters zoals Jheronimus Bosch, Anthony van Dyck en Jacob Jordaens, en een unieke collectie Belgische kunst uit de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste eeuw. In 2020 gooide het museum nog hoge ogen met de expo Van Eyck. Een optische revolutie, die helaas na zes weken de deuren moest sluiten wegens covid, maar niettemin een aantal internationale prijzen in de wacht wist te slepen.

Het MSK Gent bezit een collectie van 20.000 kunstwerken. Beeld Martin Corlazzoli
Het MSK Gent bezit een collectie van 20.000 kunstwerken.Beeld Martin Corlazzoli

Drie uitdagingen

Vandaag, ter gelegenheid van zijn 225-jarig bestaan, wordt er enerzijds teruggeblikt op die rijke geschiedenis en anderzijds vooruitgekeken naar de zaken waarop het museum in de toekomst nog meer wil inzetten. Directeur Manfred Sellink: “Het museum heeft een mooie traditie uitgebouwd voor tentoonstellingen met werk uit de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw, maar met onze expo over Van Eyck hebben we laten zien dat we ook met de oude meesters in de hoogste liga meespelen. Die balans willen we in de toekomst verder bewaken. Daarnaast blijven we nauw samenwerken met de Universiteit Gent. We willen ons positioneren als het museum dat het meest van alle musea de brug slaat met de academische wereld. Een derde accent zijn de zogeheten extra-murosactiviteiten. We willen de Gentenaar op een structurele manier betrekken, met name de Gentenaar die nog niet de gewoonte heeft om naar het museum te komen.”

Het MSK kent de uitdagingen van elk museum voor schone kunsten van deze omvang: ze torst een enorme en heel erg diverse collectie mee, wat zich niet altijd makkelijk aantrekkelijk laat presenteren. Maar volgens Sellink zijn de omvang en diversiteit van de collectie net troeven.

“Er is heel veel actueels aan kunst uit het verleden. Veel van de afgebeelde thema’s zijn universeel en nog even relevant als vijfhonderd jaar geleden. Zo waren wij een van de eerste musea in België die rondleidingen gaven over de lgbtq+-thematiek, die namelijk veel aanweziger is in de kunstgeschiedenis dan mensen veelal denken. De omvang van die collectie stelt je net in staat om steeds opnieuw de link met vandaag te leggen.”

Fin de siècle

De tentoonstelling waarmee dit jubileumjaar ingeluid wordt is er een over schilder, tekenaar en graficus Albert Baertsoen. De telg uit een gefortuneerd geslacht van textielhandelaars groeide uit tot een van de belangrijkste Belgische kunstschilders van het fin de siècle. Voor het MSK was hij de ideale opener.

Sellink: “We vonden het belangrijk om te beginnen met een kunstenaar die een duidelijke band met Gent had. Baertsoen werd in zijn tijd de peintre de Gand genoemd, hij was in deze streken een drijvende kracht achter het culturele leven en van oudsher is het MSK gezegend met een mooie verzameling werk van zijn hand. Natuurlijk kozen we ook voor hem omdat hij een uitstekend schilder was, die in zijn tijd niet voor niets internationale faam genoot.”

Baertsoen, net na de Eerste Wereldoorlog. Beeld Albert Baertsoen
Baertsoen, net na de Eerste Wereldoorlog.Beeld Albert Baertsoen

Baertsoen liet geen enorm oeuvre na, maar toch is er heel veel te zien, van zijn eerste, nog wat zoekende werken tot de latere virtuoze schilderijen die hij tijdens WO I in Londen zou maken. Hij zou bekend komen te staan als de schilder van – vandaag nogal romantische en hier en daar gedateerd aandoende – stadsgezichten, maar de eigenlijke rode draad doorheen zijn oeuvre is water: van de werken die hij, met de familiale villa in Oostende als vertrekbasis, aan de kust zou maken, over de sluizen en aanlegsteigers die hij varend door Vlaanderen en Nederland met zijn woonboot zou vastleggen, tot de industriële bedrijvigheid die hij in beeld brengt vanaf de Theems.

Het interessante aan Baertsoen was dat hij minder evidente plekken opzocht dan zijn voorgangers. Hij liet de pittoreske plekjes links liggen en ging in de plaats daarvan kijken naar zaken die op het eerste gezicht oninteressant waren: een greppel, een witte muur, brugpijlers. Het onderwerp was ondergeschikt aan de compositie. Hier en daar zie je al wat abstractere kleurvlakken de overhand nemen, waarmee Baertsoen enigszins de brug slaat tussen de negentiende en de twintigste eeuw.

De grootste zaal van de expo is gereserveerd voor de zoekende, nooit tevreden Baertsoen. Daar zien we ettelijke schetsen, voorstudies en herwerkingen van eerdere motieven. Baertsoen was heel erg open over zijn eeuwige twijfels en zoektocht. “Ik word er bij momenten gek van”, getuigde hij. Op het einde van zijn leven liet hij in zijn testament dan ook opnemen dat er nooit nog een tentoonstelling van zijn werk mocht worden georganiseerd. Onterecht, want Baertsoen was een verdienstelijk schilder die bij momenten echte pareltjes wist te maken, evenwel zonder de genialiteit die andere schilders het eeuwige leven geeft.

Albert Baertsoen, nog tot 27 november in het MSK Gent

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234