Maandag 12/04/2021
Een beeld uit 'Nooit meer alleen'.

AchtergrondStripauteur Ephameron

Het moederschap, maar dan zoals het echt is

Een beeld uit 'Nooit meer alleen'.Beeld Ephameron

Vreugde en geluk, maar ook vermoeidheid en soms tristesse. De geboorte van een baby gooit je leven overhoop. In haar nieuwe graphic novel Nooit meer alleen zet de Antwerpse Ephameron de ervaringen van jonge ouders op papier. ‘Want na de komst van een kind ben je nooit meer alleen, maar ook nooit meer alleen.’

“Nee, mijn boek biedt niet het beeld van het moederschap zoals je dat traditioneel meekrijgt”, zegt de Antwerpse stripauteur Ephameron (41). “Het biedt eerder een realistische kijk erop, met ups en downs.”

Ze verwijst naar haar nu zevenjarig zoontje Miles. “Snel na zijn geboorte besefte ik plots hoe moeilijk werk en leven te combineren vielen. Nu, misschien is het moederschap wel iets waar men je niet op kan voorbereiden, dat kan best. Ik vermoed dat je die plotse drukte, waarin je werkelijk dag en nacht met je baby in de weer bent, later in het leven minimaliseert. Net als dat je vergeet ervan te genieten omdat je in die periode zo ontzettend uitgeput bent. Misschien heeft de natuur het wel zo geregeld dat je er blind en doof voor bent. Want je bent toch zo gelukkig met een baby, dat nieuwe leven.

“Maar voor iemand als ik die erg passioneel bezig is met haar werk, was het moeilijk om mijn leven op te geven en te beginnen zorgen. Het duurde even voor ik besefte dat meer moeders daarmee worstelden.”

Haar eigen ervaring, dromen en wensen, en dat van vele andere jonge ouders, visualiseerde ze in Nooit meer alleen, een grootformaat beeldverhaal van 192 pagina’s waar flarden uit het moederleven versplinterd opduiken via beelden in aquarel, losse zinnen en hier en daar kinderschrift en -tekeningen.

Ephameron visualiseerde flarden uit het moederleven via beelden in aquarel, losse zinnen en hier en daar kinderschrift en -tekeningen.  Beeld Ephameron
Ephameron visualiseerde flarden uit het moederleven via beelden in aquarel, losse zinnen en hier en daar kinderschrift en -tekeningen.Beeld Ephameron

In de zeven hoofdstukken schuift een heel gamma emoties aan. Mooie, innige taferelen. Zoals een vader die rustig een slapend kind draagt. Of een kind dat voor het eerst een lieveheersbeestje ontmoet. Maar ook een moeder met een uitgeblust hart, met een onvruchtbare schoot of met het frêle geheim van een liefdesdaad. Of eentje die, tot vervelens toe, het hoofd moet bieden aan talloze random vragen en goedbedoeld advies van omstaanders en familie. Over moedermelk, slapen, leren genieten,…

“Ik heb het moeilijk gehad”, zegt Ephameron. “Maar ik onderging niet zo’n traumatische ervaringen als anderen die bijvoorbeeld een kind verloren of kampten met een postnatale depressie. We ervaren het allemaal op een andere manier. Dat is zo’n beetje de boodschap.”

Getuigenissen

Ephameron interviewde voor haar boek – het praktische luik van een doctoraat in de kunsten – zo’n dertig mannen en vrouwen met of zonder kinderen. De basis daarvoor werd in 2019 gelegd in de Gentse Vooruit, waar ze een maand in residentie zat tijdens Amen & Beyond. Voor dat festival werd in samenwerking met kunstenaars een programma opgezet rond rituelen rond de dood, het brengen van offers, afscheid, zorg en pijn.

“Het werd gecureerd door Barbara Raes, die enkele jaren eerder Beyond The Spoken had opgericht, een werkplaats voor niet-erkend verlies. Via haar praktijk schoof ook zij enkele personen naar voren die bij mij op gesprek kwamen. Uiteindelijk zag ik er dagelijks één of twee mensen. Dat was heel intens. Ik kreeg er tegelijk schoonheid en verdriet over me heen. Met die getuigenissen verbreedde mijn blik en werd het boek opengetrokken.”

Nooit meer alleen is evenwel geen boek voor het grote publiek. Dat beseft ook Ephameron. Er is niet één verhaal, maar vele kleine. Er is niet één hoofdpersonage, het zijn er talloze. Maar hoe ze heten, wat hun voorgeschiedenis is of hoe ze in het leven staan, wordt nergens verduidelijkt. De klassieke spanningsboog? Onvindbaar.

Stripauteur Ephameron.  Beeld Mathias Hannes
Stripauteur Ephameron.Beeld Mathias Hannes

“Ik ben afgestapt van de vertelwijze van mijn vorige graphic novel Wij twee samen (uit 2015, GDW). Daarin vertel ik het verhaal van mijn dementerende papa, die op het einde van het boek sterft. Met andere woorden: ik creëerde toen een specifieke situatie en hanteerde een klassieke spanningsboog. In Nooit meer alleen domineert vooral de sfeer en thematiek. De hoofdstukken moeten niet eens per se chronologisch gelezen worden. Ik speel ook erg met het leesritme en -richting. Soms moet je terug bladeren om het te begrijpen. Geen lineaire leeservaring, dus. Vergelijk het met een museum waarin je door de ruimte wandelt en eerder willekeurig naar geëxposeerde stukken gaat kijken.”

Witruimtes

Dat je ook veel van de impact van de verschillende hoofdstukken mist als je enkel de tekst leest, verduidelijkt ze nog. “De vele witruimtes op de pagina’s zijn minstens even belangrijk als wat er verteld wordt.”

Nooit meer alleen vereist dus eerder lezers die zich comfortabel voelen bij dit soort intieme leeservaring. Ephameron hoopt dat ze er mensen mee kan betrekken, zelfs “diep kan raken”. Want dat is eigenlijk wat ik altijd wil doen met mijn kunst.”

Of het boek haar zelf geholpen heeft? “Neen”, zegt ze stellig. “Vooral de tijd heeft geholpen. Je merkt dat die eerste moeilijke jaren voorbij gaan. Pas later kan je er met enige afstand naar kijken. Dat deed ik ook. Als moeder. Maar ook als auteur. Ik heb jarenlang gewerkt aan dit boek. Alles onder de loep gelegd. Nu wil ik graag dat het helpt om zij die er nog middenin zitten perspectief te geven. Want alles gaat voorbij.”

Nooit meer alleen verscheen bij Oogachtend

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234