Zaterdag 04/02/2023

InterviewZap Mama

Het leven als labyrint: ‘Ik probeer steeds boven het doolhof te zweven’

Half Oogst in Leuven met Zap Mama.
 Beeld Vertommen
Half Oogst in Leuven met Zap Mama.Beeld Vertommen

Met haar nieuwe album Odyssée rolt Zap Mama de ‘Afropese’ pioniersgeluid van de jaren negentig andermaal uit, met één oog gericht op de nieuwe generatie en het andere op de taal van Molière.

Gunter Van Assche

Zap Mama is eigenlijk een kosmopolitisch kransje van één. Zo is frontvrouw Marie Daulne al drie decennia het gezicht, de belangrijkste stem én de ziel achter deze Belpop-sensatie, die begin jaren negentig wereldwijd voor deining zorgde. David Byrne van Talking Heads viel als een blok voor haar ongehoorde a capellasound, waar pygmeeëngezang, Cubaanse muziek en Europese middeleeuwse muziek elkaar halfweg troffen. Via hem forceerde Zap Mama een Amerikaanse doorbraak.

Stromae noemt zich ook al jaren bewonderaar en jatmoos van haar sound, terwijl de Britse superster Adele deze zomer op de BBC herinneringen ophaalde aan Zap Mama: “Die groep was absoluut geweldig toen ik ze zag op Glastonbury. Marie Daulne was de eerste Beyoncé van de muziekwereld.”

Die mooie woorden laat Daulne zich welgevallen, maar ze weigert op haar lauweren te rusten. De muze waakt steeds. Zo verschijnt vandaag een nieuwe plaat met uitsluitend Franstalig materiaal. En binnenkort zou er ook een met Engelstalig werk moeten uitkomen. Die nam ze onder meer met de band van jazzsaxofonist Kamasi Washington op.

Maar de post-coronareis vangt aan met deze Odyssée. De mythe van Homerus wordt daarin met de voeten getreden. “Mijn Odyssée gaat niet over de avonturen van Odysseus, maar over die van Penelope: de trouwe gade van Odysseus, koning van Ithaka. Zij wachtte twintig jaar op zijn thuiskomst uit de Trojaanse Oorlog. Dat vond ik bizar. Ik zou zo lang niet thuis hebben zitten ijsberen, kniezen en wachten. Ik was dan zélf wel op avontuur getrokken.

Dat heeft mij gemaakt wie ik vandaag ben.” Odyssée had overigens net zo goed Labyrinthe kunnen heten, gelooft ze. “Voor mij weerspiegelen deze songs alle lotgevallen in het doolhof van het leven. Een dwaaltuin waarin je voortdurend het juiste pad zoekt. Ikzelf doe dat liever niet door te stappen. Ik probeer steeds boven het doolhof te zweven. In het dagelijkse leven ben ik gegrond, maar ik neem een superkracht aan als artiest. Met rebels bravado vlieg ik over continenten en tijdsvakken heen!”

In haar teksten staat ze dan weer bewust stil bij de waan(zin) van de dag, vertelt Daulne. Zo gaat ‘Je Sais Tout’ over bedrog en overspel, op een wijsje dat verrassend sensueel klinkt. “In de Afrikaanse wereld is overspel niet algemeen aanvaard, maar wordt het met lede ogen aanzien. In de westerse wereld wordt net zoveel schuinsgemarcheerd, maar daar gebeurt alles in het geniep. Ik vond dat een hilarische gedachte: de meeste mannen geloven rotsvast dat ze ermee wegkomen, terwijl hun vrouw perfect weet wat er aan de hand is. Je sais tout.

Of ik geloof in monogamie? Toch wel, maar dat is omdat muziek eigenlijk mijn grote liefde is, mijn allesverzengende passie. Een man aan mijn zijde moet minstens even gepassioneerd zijn, of zich kunnen schikken in een bijrol. Dat klinkt misschien niet respectvol. Maar ik heb juist grote bewondering voor mensen die zo stevig in hun schoenen staan dat ze vrede kunnen nemen met het tweede schavot. Zelf kan ik dat niet.

Misschien moet ik dit niet aan een journalist vertellen, maar de rol van de man is belangrijker voor mijn kunst dan je zou denken. Als buitenstaander hoor je het niet meteen, maar elke plaat is een man in mijn leven, een nieuw liefdesverhaal. Op bijna vampirische wijze puur ik muziek uit die amoureuze worstelingen. Met toestemming van de ex of de partner, uiteraard. Eerlijk waar: ze hébben vaak niets liever dan dat ik op hun kap kunst maak.”

“Momenteel ben ik samen met een artiest die de wereld rondreist. Die relatie werkt perfect dankzij alle technologie. Ik ben wel bang om straks terug op elkaars lip te zitten. Dat heb ik nooit gekund, ook niet toen ik bij een miljonair inwoonde in New York. Een prinsesje zijn in een paleis bleek me niet veel te zeggen, en ik werd het beu om voortdurend dankjewel te moeten zeggen bij het zoveelste geschenk.

Misschien sputterde mijn ego tegen, maar ik denk dat het vooral mijn hunkering naar onafhankelijkheid was. Ik voel me nu zoveel gelukkiger terwijl ik op mijn trottinette door Brussel sjees.”

Op de nieuwe plaat covert ze ‘Dans le regard d’une femme’. Daar is een goede reden voor: “Salvatore Adamo was de lievelingsartiest van mijn ­Congolese moeder. Acht jaar geleden is zij gestorven. Haar verliezen was alsof ik ineens op één been verder moest strompelen. Mijn moeder was de belangrijkste gids in mijn leven, omdat ze tegelijk ook de rol van mijn vermoorde vader op zich nam.

Die song van Adamo is een eerbetoon aan alle vrouwen die in stilte lijden, hun kracht niet erkend zien maar hun verantwoordelijkheden nooit zullen ontlopen. Ik herkende mezelf en het leven van zoveel andere vrouwen in de tekst van Salvatore. Wat een gevoelige man! Hij vertelde me dat de liefde van zijn moeder ervoor zorgde dat hij zo sensitief in het leven staat. Ontroerend, niet?”

“Zelf projecteer ik ook al mijn liefde op mijn kinderen. Maar ik wapende hen ook voor de buitenwacht: het is écht geen verrassing dat je mijn zoon Zekyé ‘Mama told me life was hard’ hoort rappen op deze plaat. Maar net zo goed: ‘Create your own story’.

Hetzelfde advies gaf ik onlangs aan de weesjes en jonge kinderen van verkrachte moeders in Congo. Ik was daar voor een humanitaire actie, om een soort zangtherapie te geven. Ze moésten weten dat ze hun eigen verhaal kunnen schrijven, hoe moeilijk of uitzichtloos het ook lijkt. Het leven is een odyssee waarin je op elk moment als een feniks uit de as kan herrijzen.”

Odyssée verschijnt op 14/10 via Altafonte

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234