Zaterdag 18/01/2020

Streaming

Het klopt dat artiesten weinig verdienen aan onlinemuziek, al lijken streamingdiensten niet de grootste boosdoener

Beeld REUTERS

De Amerikaanse muziekuitgever van onder anderen The Doors, Neil Young en Tom Petty diende deze week een miljardenaanklacht in tegen streamingdienst Spotify. Het klopt dat artiesten weinig verdienen aan onlinemuziek, al lijken streamingdiensten niet de grootste boosdoener.

Het zijn Strange Days, zoals The Doors ruim vijftig jaar geleden al zongen. Terwijl de muziekwereld de laatste jaren compleet op haar kop is gezet en de inkomsten uit streamingdiensten als Spotify de bulk van de omzet uitmaken, loopt de wetgeving daar hopeloos bij achter. Diezelfde Doors zijn nu, samen met tijdgenoten als Neil Young en Janis Joplin, de inzet van een nieuw steekspel.

De Californische muziekuitgever Wixen stelt dat Spotify bewust veel te weinig heeft betaald voor de auteursrechten van meer dan tienduizend liedjes. Uitgaande van een kleine 125 duizend euro schadevergoeding per liedje eist Wixen nu bij de rechter het aanzienlijke bedrag van omgerekend 1,3 miljard euro.

Deze claim staat niet op zichzelf. Een paar maanden geleden schikte Spotify al voor enkele tientallen miljoenen euro's met liedjesschrijvers en uitgevers. Maar Wixen vindt dat schikkingsbedrag onvoldoende. De banden tussen Spotify en de platenmaatschappijen zijn een stuk warmer. Vooral met de grote drie (Sony, Warner en Universal) heeft Spotify goede afspraken gemaakt over muziekrechten, ook omdat ze mede-aandeelhouder zijn van de streamingdienst.

Dit is precies het pijnpunt van Wixen. Die klaagt dat Spotify wél met de platenlabels, maar niet met de uitgevers wil zakendoen. De labels zouden daardoor een te groot stuk van de taart krijgen.

Warboel

Valt Spotify wat te verwijten? Dat is moeilijk te zeggen, vindt de in internetrecht gespecialiseerde jurist Christiaan Alberdingk Thijm van bureau Brandeis. "De rechtenproblematiek rond muziek is ongelofelijk gecompliceerd. De muziekwetgeving is niet meer van deze tijd. De hoeveelheid verschillende rechten, rechthebbenden en exploitatievormen is enorm. Vaak is onduidelijk bij wie de rechten liggen: het is een warboel van licenties en sub-licenties."

Een oplossing zou uniforme Europese regelgeving zijn, met één loket. Maar die Europese regels zijn er nog lang niet, al wordt daar wel over gesproken. 

De Verenigde Staten zijn verder met nieuwe wetgeving, zegt muziekadvocaat Maarten Leopold van LMO Advocaten. Dat is ook de reden dat Wixen nu in actie komt: als de nieuwe wetgeving ingaat, is het niet langer mogelijk claims in te dienen op grond van de oude regels.

Ook Leopold wijst op de rechtenchaos waar partijen als Spotify mee te maken hebben. "Bij veel liedjes klopt de informatie over de auteurs ervan niet. Maar dat ligt niet per se aan Spotify, dat deze informatie van de platenlabels overneemt."

Eigenlijk moeten alle Sabams van deze wereld, die opkomen voor de belangen van de auteurs, een centrale database oprichten met correcte informatie over de rechthebbenden van elk muzieknummer, vindt Leopold. "Dat is echt het grote probleem en iedereen heeft er last van."

De advocaat vindt het 'heel dapper' dat Wixen met grof geschut voor de belangen van de auteurs opkomt. "Die eerdere schikking was een fooi." Ook al is Spotify afhankelijk van de informatie de muziekindustrie aanlevert, Leopold noemt het 'wonderbaarlijk' dat het concern bewust riskeert dat die informatie niet klopt. "Tekstschrijvers en componisten hebben het nakijken."

De echte boosdoener

Desondanks is Spotify niet de grootste boosdoener ten aanzien van de muzikanten. Terwijl Apple en Spotify hun best doen muzikanten te betalen, betalen Facebook en YouTube nagenoeg niets. Deze platformen hoeven geen afspraken te maken over het betalen van muziekrechten, omdat ze draaien op materiaal dat gebruikers zelf uploaden. Leopold: "Ze komen pas in actie als er geklaagd wordt en kunnen achterover leunen."

Muziekpromotor Guillaume Warmerdam van Lab-Music.nl beaamt dit: "Partijen als Apple, Deezer en Spotify zijn een zegen voor de muziekindustrie in vergelijking met Facebook en YouTube. Facebook betaalt nog steeds helemaal niets en YouTube slechts mondjesmaat. Dankzij Spotify en Apple verdienen artiesten eindelijk weer geld aan hun muziek."

Na het verdwijnen van de cd was er immers een tijdperk waarin het illegaal downloaden van muziek via peer-to-peer-sites een hoge vlucht nam. Voor illegaal gedownloade muziek krijgen de makers helemaal niets. Omdat diensten als iTunes en Spotify het downloaden en streamen van muziek heel goedkoop en gemakkelijk hebben gemaakt, is het clandestien downloaden verminderd.

"Artiesten die klagen over magere betaling hebben gewoon een slechte deal gesloten met hun platenmaatschappij", zegt Warmerdam. Spotify betaalt naar schatting enkele duizenden euro's aan muziekrechten per één miljoen streams. Dat bedrag wordt verdeeld onder alle rechthebbenden van dat specifieke muzieknummer. De muzikanten krijgen een klein percentage van dat bedrag; het grootste deel gaat naar de platenmaatschappij.

En hoe loopt het nu met Wixen af? Zowel Leopold als Alberdingk Thijm noemt de schadeclaim van 1,3 miljard 'krankzinnig'. Uiteindelijk zal het wel op een schikking uitdraaien, denken ze. Spotify wil immers dit jaar naar de beurs. Een slepende rechtszaak is dan het laatste wat het bedrijf kan gebruiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234