Donderdag 12/12/2019

Class of 2000

Het jaar dat iedereen meekeelde: 'I'm sorry miss Jackson, I am for real'

Beeld kos

In 2000 stond Outkast al enigszins bekend als de excentriekeling van de Atlanta-hiphop. Het duo André 3000 en Big Boi ontbeerde het machismo van de commerciële rapacts uit die tijd, flirtte met de uitzinnige P-funk van George Clinton en hield van maffe verkleedpartijtjes. Stankonia bombardeerde hen tot supersterren.

"Voor de middernachtpremière van Stankonia in de platenwinkel Earwax Records in Atlanta stond ik met grote ogen te kijken naar de wachtrij, die tot om de hoek liep", vertelde Big Boi ooit. "Ik wist niet dat wij zo veel blanke fans hadden. Blijkbaar waren ook zij alle bullshit in de popmuziek beu." (lacht

‘B.O.B. (Bombs Over Bagdad)’, de eerste single uit Stankonia, werd meteen bejubeld door de critici, ook die uit de rockpers. Twee psychedelische rappers die drum-‘n-bassritmes aan dolle funk koppelden? Nooit eerder gehoord! Beroemde artiesten als Eminem, Lauryn Hill en Zach de la Rocha van Rage Against the Machine strooiden met lof en namen Outkast prompt onder de vleugels.

“De sterkte van Outkast is dat die jongens alles durfden, zonder schaamte”, aldus Jean Atohoun van de Antwerpse rapgroep blackwave. “Ze gingen ver, niet alleen in experimentele albumtracks maar ook in hun radiosingles.” Ook zijn blackwave.-collega Willem Ardui is een fan. “Als jonge tiener die nog niet vaak naar hiphop luisterde, hoorde ik hun singles voortdurend op de radio en op scoutsfeestjes. Dat zegt veel over hun impact op de popmuziek.”

“Ik kijk het meest op naar André 3000”, bekent Atohoun. “Zijn enorme creativiteit, de complexiteit van zijn flow, de manier waarop hij met stemmingen speelt: hij is mijn grote voorbeeld. In mijn geval begon alles met ‘Ms. Jackson’. Dat was mijn toegangspoort tot Stankonia.”

Met zijn soulvolle falsetrefreintje, broeierige rhythm & blues-samples en een gortdroge funkbeat ploegde ‘Ms. Jackson’  in de winter van 2000 door de hitparades. Het was de briljante, erg emotionele tekst die van het liedje een popklassieker maakte. "Ik was nog jong maar herinner me nog heel goed toen ‘Ms. Jackson' voor het eerst op MTV gespeeld werd", zegt de Gentse tekenares en hiphopfan Manoe Adusei-Owusu. “Hun flow had ik nooit eerder gehoord. Ik blik er met veel nostalgie op terug."

“I’m sorry miss Jackson / I am for real”, klonk het, “Never meant to make your daughter cry / I apologize a trillion times”. André verontschuldigde zich er bij de moeder van zijn ex en terloops bij alle vrouwen die door hun vent werden gekwetst. In dit geval heet de ex Erykah Badu, soulkoningin uit de nineties, die meezingt op Stankonia.

“Hun muzikaliteit maakt hen uniek”, aldus Brahim Attaeb, muzikant en radiomaker bij MNM. “Ik ben in eerste instantie een gitarist maar ik wilde piano leren omdat in die oude Outkastnummers zo’n coole pianomotiefjes zaten. Ook het feit dat Outkast een duo was, droeg bij tot het charisma: de ene was een stoere hiphopper, de andere een smoothe r&b-liefhebber.”

Die twee bovengenoemde muziekgenres staan prachtig zij aan zij in ‘So Fresh, So Clean’, de andere successingle uit Stankonia. Lust, levensvreugde en fantasie dwarrelen er door elkaar, gestut door een forse funkgroove. Outkast kon er zijn liefde voor zwarte popsterren als Prince en Curtis Mayfield in kwijt. Van George Clinton leende het duo dan weer het geinige jabberwocky-taaltje op de plaat. De titel Stankonia en Andrés voortdurende Stank you!-kreetjes zijn familie van het met scatologie doordrongen bastaardtaaltje uit de P-funk (“I’ll P on you if you P on me”).

Rave en ecstasy

De wilde genremix op Stankonia kwam niet uit het niets. Outkast zocht voor de plaat inspiratie in het Londense clubwereldje van de jaren negentig. Op zijn Engelse tournee ging het duo tussen twee concerten door naar raves en drum-'n-bassfeestjes. Dat daarbij al eens een ecstasypilletje achter de kiezen verdween, bleef niet lang een geheim. Sterker: de rappers pochten tijdens interviews graag over hun voorliefde voor mdma.  Outkasts fascinatie voor zware partydrugs was symptomatisch voor de hiphopwereld van die tijd. Ook Missy Elliott en Eminem dweepten ermee en in Afro-Amerikaanse middens kenden coke, ecstasy en methamfetamines een ongeziene populariteit.

Maar laten we vooral de briljante raps niet vergeten. Jean Atohoun wordt er lyrisch van: “Neem nu ‘Xplosion’, daarin rapt André “We just can't be amazed / Even if you pull the pin from your hand grenade / and we some home-made bombs / finna blow right up in your face”. Ze zeggen: onze shit is al zo’n bom dat échte explosies geen indruk meer maken. 

Andre 3000 and Big Boi. Beeld WireImage

Flashy pooierkostuums, mocassins, texan tuxedos, strooien hoedjes, kniebroeken, poncho's: ten tijde van Stankonia begon de fashion sense van André 3000 de pan uit te swingen. Hiphopheads krabden in de haren, couturiers vonden het dolletjes. “Zijn kleurrijke outfits waren simpelweg een visuele vertaling van hun muziek", aldus Adusei-Owusu. “Dat eigenzinnige, onbevreesde aspect, zowel in hun muziek als in stijl, inspireert me enorm als tekenares. Outkast hoort sowieso bij de meest oprechte bands die ik ken, zowel op tekstueel als op visueel vlak."

Buiten de lijntjes

Stankonia's invloed? Hiphop durfde weer gek doen. Lef tonen. Met weirde elektronica aan de slag gaan. De plaat verzoende rockers met rappers, ravers met r&b-fans, brothers en sisters met bleekscheten. “Dankzij Outkasts originele combinatie van hiphop en soul kunnen vandaag artiesten als Anderson .Paak doorbreken”, zegt Brahim. “Ze hebben het pad geëffend voor een hele generatie breeddenkende rappers die buiten de lijntjes willen kleuren.”

"Je kunt 
Stankonia met niets vergelijken", zegt Willem Ardui. "Misschien komt To Pimp A Butterfly van Kendrick Lamar nog het dichtste in de buurt, hoewel die plaat veel meer de straat ademt." Manoe Adusei-Owusu ziet ook elders gelijkenissen: "Outkast heeft een weg gebaand voor crews zoals Odd Future en Brockhampton, die ook heel rebels en kleurrijk door het leven gaan."

Voor Outkast was
Stankonia een springplank naar de commercieel succesvolle dubbelaar Speakerboxxx/The Love Below, waarmee ze hun artistieke hoogdagen afsloten. Het duo heeft al twaalf jaar geen plaat meer uitgebracht, ondanks een comebacktournee die in 2014 ook Pukkelpop aandeed. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234